NEET పేపర్ లీకేజీ వివాదం నేపథ్యంలో ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా
2014 నుంచి విద్యాశాఖను నడిపించిన ఐదుగురు నేతలు.. కీలక నిర్ణయాలు, వివాదాలేంటి?
నీట్ పేపర్ లీకేజీ, సీజేపీ నిరసనల నేపథ్యంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రిగా ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేసేశారు. ఆయన స్థానంలో విద్యాశాఖ అదనపు బాధ్యతలను కేంద్ర మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషికి అప్పగిస్తే, ఆయన విద్యాశాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. తన శక్తివంచన లేకుండా పనిచేస్తానని, తనపై వుంచిన నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకుంటానని ప్రకటించారు.
ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామాతో, బీజేపీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం యొక్క 12 ఏళ్ల పాలనలో విద్యా శాఖ బాధ్యతలు చేపట్టిన Ministers సంఖ్య ఐదుకు చేరింది – స్మృతి ఇరానీ, ప్రకాశ్ జవదేకర్, రమేష్ పోఖ్రియాల్ ‘నిశాంక్’, ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ మరియు ఇప్పుడు ప్రహ్లాద్ జోషి.
స్మృతి ఇరానీ.. (2014-2026)
బీజేపీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, 2014 లో కేంద్ర మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా స్మృతీ ఇరానీ బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆ సమయంలో విద్యకు సంబంధించిన విధానాల బాధ్యతను ఈ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించేది; తదనంతరం 2020లో దీని పేరును ‘విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ’గా మార్చారు.ఆమె పదవీకాలంలో తీసుకున్న అత్యంత కీలకమైన నిర్ణయాలలో ఒకటి, గత ప్రభుత్వ హయాంలో 2013లో ప్రవేశపెట్టిన ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ ‘నాలుగేళ్ల అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ ప్రోగ్రామ్’ (FYUP)ను రద్దు చేయడం.
అలాగే, ఆమె ‘జాతీయ విద్యా విధానం’ (NEP) రూపకల్పనపై పనిని ప్రారంభించడంతో పాటు, 2015లో ‘నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్వర్క్’ను కూడా ప్రారంభించారు.అయితే, 2016లో జవహర్లాల్ నెహ్రూ యూనివర్సిటీ (JNU)లో జరిగిన నిరసనల కారణంగా విద్యార్థి సంఘం అధ్యక్షుడు కన్హయ్య కుమార్ అరెస్టుకు దారితీసిన దేశద్రోహ ఆరోపణల వివాదంపై ఆమె పార్లమెంటులో విమర్శలను ఎదుర్కొన్నారు. అలాగే, 2016 జనవరిలో హైదరాబాద్ యూనివర్సిటీకి చెందిన పరిశోధక విద్యార్థి రోహిత్ వేముల ఆత్మహత్య విషయంలోనూ ఆమె విమర్శలకు గురయ్యారు.
ప్రకాశ్ జవదేకర్ (2016-2019)
2016లో స్మృతి ఇరానీని మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ నుండి జౌళి శాఖకు బదిలీ చేసిన తర్వాత, ప్రకాష్ జవదేకర్ మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన పదవీకాలంలో తీసుకున్న అత్యంత కీలకమైన నిర్ణయాలలో ‘IIM చట్టం, 2017’ను తీసుకురావడం ఒకటి; ఈ చట్టం కింద అన్ని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ మేనేజ్మెంట్ ‘జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన సంస్థలు’గా ప్రకటించబడ్డాయి.ఆయన 2017లో నేషనల్ టెస్టింగ్ ఏజెన్సీ ని స్థాపించి, విద్యా హక్కు చట్టం లో మార్పులను పర్యవేక్షించారు. 2019లో, ప్రభుత్వం తప్పనిసరి అయిన ‘నో-డిటెన్షన్ పాలసీ’ని తొలగించడానికి చట్టాన్ని సవరించింది.అయితే, 2018లో 10వ తరగతి గణితం మరియు 12వ తరగతి అర్థశాస్త్రం ప్రశ్నపత్రాలు లీక్ అయిన తర్వాత, సీబీఎస్ఈ ప్రశ్నపత్రాల లీక్ కేసు ఒక పెద్ద వివాదాన్ని సృష్టించింది. ఆయన పదవీకాలంలో జరిగిన మరో వివాదం ఏమిటంటే, 2018లో జియో ఇన్స్టిట్యూట్ను భారతదేశంలోని ఆరు ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలలో ఒకటిగా ఎంపిక చేయడం.
రమేశ్ పోఖ్రియాల్ (2019-2021)
2019 మేలో మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఈయన హయాంలోనే NEP2020 కి ఆమోదం లభించింది. ఈ విధానం అనేక కీలక మార్పులను ప్రతిపాదించింది; ఇందులో ప్రస్తుతమున్న 10+2 పాఠశాల విద్యా విధానాన్ని 5+3+3+4 విధానంతో మార్చడం కూడా ఒక ముఖ్యమైన అంశం.విద్యాశాఖ మంత్రిగా పోఖ్రియాల్ పదవీకాలంలో, విద్యాసంస్థలలోని అనేక కీలక పదవులు ఖాళీగా ఉండిపోయాయి.
జవహర్లాల్ నెహ్రూ యూనివర్సిటీ (JNU), బనారస్ హిందూ యూనివర్సిటీ (BHU), ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ మరియు హైదరాబాద్ యూనివర్సిటీలతో సహా మొత్తం 40 కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాలలో దాదాపు సగం యూనివర్సిటీలకు నెలల తరబడి శాశ్వత వైస్-ఛాన్సలర్లు లేరు. అదేవిధంగా, ఈ కాలంలో ఐదు ఐఐటీలు (IITలు) – IIT పాట్నా, IIT భువనేశ్వర్, IIT ఢిల్లీ, IIT ఇండోర్ మరియు IIT మండి – పూర్తి స్థాయి డైరెక్టర్లు లేకుండానే ఉన్నాయి.మే 2021లో పోఖ్రియాల్కు కోవిడ్-19 పాజిటివ్గా తేలింది, ఆ తర్వాత కోవిడ్ అనంతర ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా ఆయన ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ (AIIMS)లో చేరారు. ఆరోగ్య కారణాల దృష్ట్యా, 2021 జూలై 7న ఆయన కేంద్ర మంత్రివర్గం నుండి రాజీనామా చేశారు.
ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ (2021-2026)
రమేష్ పోఖ్రియాల్ ‘నిశాంక్’ పదవి నుంచి తప్పుకున్న తర్వాత, 2021లో ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ విద్యాశాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. విద్యార్థి నాయకుడిగా ప్రశ్నపత్రాల లీకేజీపై ఉద్యమించి నిర్మించుకున్న ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ నలభై ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం.. అదే పేపర్ లీకేజీలపై జెన్జీ చేసిన పోరాటంతో అప్రతిష్ఠ పాలైంది. కేంద్ర విద్యా శాఖ మంత్రి పదవికి ఆయన రాజీనామా చేయాల్సి వచ్చింది. పుష్కర కాలంగా కేంద్ర మంత్రిగా వివిధ శాఖల బాధ్యతలు నిర్వర్తించిన ధరేంద్ర ప్రధాన్ ప్రయాణం ఆది నుంచి వివాదాలమయమేనన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఒడిశాలోని సంబల్పూర్ లోక్సభ నియోజకవర్గం నుంచి ఎంపీగా ఉన్న ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ 2021 జూలై నుంచి 2026 జూలై 25 వరకు కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఉన్నారు. బిహార్, హరియాణా, పశ్చిమబెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో బీజేపీ విజయానికి వ్యూహరచన చేసిన ఆయన విద్యాశాఖను పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేశారనే విమర్శలు ఉన్నాయి. రోజుల తరబడి కార్యాలయానికి వచ్చేవారు కాదని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ధరేంద్ర ప్రధాన్ 2014లో కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజవాయువుల శాఖ సహాయ మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించగా, 2017లో క్యాబినెట్ మంత్రిగా పదోన్నతి పొంది 2021 వరకు ఆ శాఖలో కొనసాగారు. 2017-24వరకు కేంద్ర నైపుణ్యాభివృద్ధి మంత్రిగా, 2019-21 వరకు కేంద్ర ఉక్కు మంత్రిగా కూడా పని చేశారు.ఆయన సుమారు ఐదేళ్లపాటు ఆ పదవిలో కొనసాగారు; తద్వారా NDA ప్రభుత్వ హయాంలో మూడేళ్లకు పైగా పనిచేసిన ఏకైక విద్యాశాఖ మంత్రిగా నిలిచారు. తన పదవీకాలంలో, ప్రధాన్ ‘జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020’ అమలుపై దృష్టి సారించారు. విద్యార్థులకు వారి మాతృభాష మరియు ఇతర భారతీయ భాషలలో బోధించాలనే ఆలోచనకు ఆయన మద్దతు తెలిపారు. అయితే, పరీక్షా పత్రాల లీకేజీ, కీలక పరీక్షల రద్దు మరియు పోటీ పరీక్షలకు సంబంధించిన ఇతర అంశాల విషయంలో ఆయన విమర్శలను ఎదుర్కొన్నారు.జూలై 2026 వరకు విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఉండి, తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో పదవికి రాజీనామా చేశారు.