అమెరికా-ఇరాన్‌ ఒప్పందానికి ఇంకా కొన్ని అడ్డంకులు

అమెరికా: కాల్పుల విరమణ పొడిగింపుపై చర్చలు

అణు కార్యక్రమం, యురేనియం నిల్వలే ప్రధాన వివాదాంశాలు

JD Vance అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య యుద్ధానికి ముగింపు పలికే ఒప్పందం కుదరాలంటే ఇంకా కొన్ని కీలక అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉందని తెలిపారు. అధ్యక్షుడు Donald Trump ఒప్పందంపై సంతకం చేసేందుకు దగ్గర్లో ఉన్నారా అని ప్రశ్నించగా.. “ఎప్పుడు లేదా అసలు ఒప్పందం కుదురుతుందా లేదా అన్నది ఇప్పుడే చెప్పడం తొందరపాటు అవుతుంది” అని వ్యాఖ్యానించారు.

ప్రతిపాదిత ఒప్పందం ప్రకారం ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న కాల్పుల విరమణను మరో 60 రోజుల పాటు పొడిగించడంతో పాటు ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమ భవిష్యత్తుపై చర్చలు ప్రారంభించే అవకాశం ఉంది.

గురువారం అమెరికా అధికారులు బీబీసీకి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. ఒప్పందానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక రూపకల్పనపై ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. అయితే ట్రంప్‌, ఇరాన్‌ అత్యున్నత నాయకత్వం ఆమోదం ఇవ్వాల్సి ఉంది.

అయితే Tasnim News Agency మాత్రం ఈ ఒప్పందం ఇంకా ఖరారు కాలేదని, అధికారికంగా ధ్రువీకరించలేదని పేర్కొంది.

వాన్స్‌ మాట్లాడుతూ.. ఒప్పంద పత్రంలోని కొన్ని పదాలపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని తెలిపారు. ముఖ్యంగా యురేనియం శుద్ధి అంశం కీలకంగా మారిందన్నారు. అయినప్పటికీ ఇరాన్‌ చర్చల్లో నిజాయితీగా వ్యవహరిస్తోందన్న నమ్మకం అమెరికాకు ఉందని చెప్పారు.

ఏప్రిల్‌ 8న అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చినప్పటి నుంచి ట్రంప్‌ పలుమార్లు ఒప్పందం సమీపంలో ఉందని ప్రకటించారు. అయితే ఇప్పటివరకు స్పష్టమైన ఫలితాలు వెలువడలేదు.

యుద్ధాన్ని ముగించాలని గల్ఫ్‌ దేశాలు, ప్రతిపక్ష డెమోక్రాట్లు, అలాగే కొందరు రిపబ్లికన్‌ ఎంపీలు ట్రంప్‌పై ఒత్తిడి పెంచుతున్నట్లు సమాచారం.

ఇటీవల వెలువడిన విభిన్న ప్రకటనలు చర్చలు ఇంకా స్థిర దశకు చేరలేదని సూచిస్తున్నాయి. ఇరు దేశాలు పరస్పరం ఒకరి వ్యాఖ్యలను మరొకరు ఖండించడంతో పాటు ఒప్పంద వివరాలపై పరిమిత సమాచారం మాత్రమే వెల్లడిస్తున్నాయి.

అమెరికా అధికారులు “ఆప్షన్‌-బి”గా సైనిక చర్యలను తిరిగి ప్రారంభించే అవకాశం కూడా ఇంకా ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

కాల్పుల విరమణ పొడిగితే ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమం, అధిక స్థాయిలో శుద్ధి చేసిన యురేనియం నిల్వల భవిష్యత్తు వంటి క్లిష్ట అంశాలపై మరింత సాంకేతిక చర్చలకు అవకాశం లభిస్తుంది.

ఇరాన్‌ వద్ద ఉన్న అధిక శుద్ధి యురేనియాన్ని అమెరికా స్వాధీనం చేసుకోవడం లేదా ఇరాన్‌తో కలిసి మరో ప్రాంతంలో దాన్ని పలుచబరచే ప్రతిపాదనలపై కూడా చర్చలు జరుగుతున్నట్లు సమాచారం.

“మనం ఇంకా గమ్యానికి చేరలేదు. కానీ చాలా దగ్గర్లో ఉన్నాం. ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తాం” అని ట్రంప్‌ వ్యాఖ్యానించారు.

అమెరికా చాలా కాలంగా ఇరాన్‌ అధిక శుద్ధి యురేనియం ఉత్పత్తిని నిలిపివేయాలని, ప్రస్తుతం ఉన్న నిల్వలను తొలగించాలని కోరుతోంది. ఆ నిల్వలను సిద్ధాంతపరంగా అణ్వాయుధాల తయారీలో ఉపయోగించే అవకాశం ఉందని వాదిస్తోంది.

ప్రతిపాదిత ఒప్పందం ప్రకారం Strait of Hormuz గుండా నౌకల రాకపోకలకు ఎలాంటి ఆంక్షలు లేకుండా అనుమతి ఇవ్వవచ్చు. అలాగే ఇరాన్‌ 30 రోజుల్లో సముద్ర మార్గంలో అమర్చిన మైన్లను తొలగించాల్సి ఉంటుంది.

దీనికి ప్రతిగా అమెరికా తన దిగ్బంధన చర్యలను ఎత్తివేసి, ఇరాన్‌కు చమురు విక్రయాలపై కొన్ని ఆంక్షల సడలింపులు ఇవ్వొచ్చని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

Axios కథనం ప్రకారం.. ఈ ప్రతిపాదనపై ట్రంప్‌కు ఇప్పటికే వివరించారు. అయితే వెంటనే ఆమోదం తెలపకుండా మరికొన్ని రోజులు పరిశీలించాలనుకుంటున్నట్లు సమాచారం.

ఇరాన్‌ ప్రభుత్వ మీడియా బుధవారం ప్రచురించిన 14 అంశాల అవగాహన ముసాయిదాలో అమెరికా నౌకా దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయడం, ఇరాన్‌ సమీప ప్రాంతాల నుంచి అమెరికా బలగాల ఉపసంహరణ, హోర్ముజ్‌ జలసంధిలో వాణిజ్య రాకపోకల పునరుద్ధరణ వంటి అంశాలు ఉన్నట్లు తెలిపింది.

అయితే ఈ ముసాయిదా పూర్తిగా కల్పితమని వైట్‌హౌస్‌ ఖండించింది.

ప్రపంచ ద్రవీకృత సహజవాయువు, చమురు సరఫరాలో దాదాపు ఐదో వంతు హోర్ముజ్‌ జలసంధి గుండా సాగుతుంది. అందువల్ల ఆ మార్గం మూసివేత ప్రపంచ ఇంధన వాణిజ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది.