అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందం కుదిరింది

విజయమని ప్రకటించిన రెండు దేశాలు

అమలుపై మాత్రం ఇంకా సందిగ్ధత

వాషింగ్టన్/టెహ్రాన్: ఎన్నో నెలలుగా సాగిన చర్చలు, విఫల ప్రయత్నాల తర్వాత అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఎట్టకేలకు ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ ఒప్పందాన్ని ఇరు దేశాలు తమ విజయంగా ప్రకటించాయి.

అమెరికా అధ్యక్షుడు Donald Trump ఈ ఒప్పందాన్ని “ప్రాంతానికి శాంతి, భద్రత తీసుకొచ్చే గొప్ప ఒప్పందం”గా అభివర్ణించారు.

మరోవైపు ఇరాన్ ఉప విదేశాంగ మంత్రి Kazem Gharibabadi తమ దేశ సైనిక విజయాలను ప్రస్తావిస్తూ అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగినట్లు ధృవీకరించారు.

ఈ చర్చలకు మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించిన Shehbaz Sharif సహా అన్ని వర్గాలు ఒకే విషయాన్ని చెబుతున్నాయి. ఇరాన్ అమలు చేసిన హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత, ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై అమెరికా విధించిన దిగ్బంధం రెండింటినీ ఎత్తివేయనున్నట్లు పేర్కొంటున్నాయి.

అయితే ఈ ప్రక్రియ వెంటనే అమల్లోకి రాకపోవచ్చు.

ఆర్థిక ఒత్తిడి తగ్గే అవకాశం

హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత వల్ల ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. దీనిపై అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్నారు. జలసంధి తిరిగి తెరుచుకుంటే ఆ పరిస్థితి కొంత మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది.

అలాగే ఆర్థిక సంక్షోభంతో ఇబ్బందులు పడుతున్న ఇరాన్‌కు కూడా నౌకాశ్రయాలపై ఆంక్షలు తొలగితే కొంత ఊరట లభించనుంది.

షెహ్‌బాజ్ షరీఫ్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, లెబనాన్ సహా అన్ని రంగాల్లో సైనిక చర్యలను వెంటనే, శాశ్వతంగా నిలిపివేయాలని కూడా ఒప్పందంలో పేర్కొన్నారు.

లెబనాన్‌పై అనుమానాలు

అయితే ఈ నిబంధన అమలు అంత సులభం కాకపోవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని Benjamin Netanyahu ఇప్పటివరకు లెబనాన్‌లో హిజ్బుల్లాపై కొనసాగుతున్న సైనిక చర్యలను నిలిపివేయాలనే సంకేతాలు ఇవ్వలేదు.

గత వారం రెండు సందర్భాల్లో ఉత్తర ఇజ్రాయెల్‌పై హిజ్బుల్లా రాకెట్లు ప్రయోగించిన తర్వాత దక్షిణ బీరూట్‌పై ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేసింది. ఈ పరిణామాలు మొత్తం ఒప్పంద ప్రక్రియనే దెబ్బతీసే స్థాయికి వెళ్లాయి.

ఇరాన్ కూడా ఈ ఒప్పందం కుదిరే దశలో ఇజ్రాయెల్‌పై మరో క్షిపణి దాడి చేపట్టకుండా వెనక్కి తగ్గినట్లు సమాచారం. దీంతో లెబనాన్‌లో ఈ ఒప్పందం ఎంతవరకు శాంతి తీసుకొస్తుందన్నది స్పష్టంగా లేదు.

గతంలో కుదిరిన రెండు కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాలు అక్కడ నిలదొక్కుకోలేకపోయాయి.

గల్ఫ్ దేశాలకు ఊరట

అయితే గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అరబ్ దేశాలకు ఈ ఒప్పందం కొంత ఊరట కలిగించనుంది. ఇరాన్ క్షిపణి దాడుల ముప్పు తగ్గే అవకాశం ఉందని అవి భావిస్తున్నాయి.

ఇరాన్ క్షిపణుల ముప్పు కారణంగా United Arab Emirates, Qatar, Saudi Arabia అనుసరిస్తున్న ఆర్థిక అభివృద్ధి నమూనాపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.

అణ్వాయుధాల అంశం కీలకం

అమెరికా దృష్టిలో ఈ ఒప్పందంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఇరాన్ భవిష్యత్తులో అణ్వాయుధాలు అభివృద్ధి చేయకుండా అడ్డుకునే హామీలు, వ్యవస్థలు ఉన్నాయా అన్నదే.

ఇరాన్ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని అడ్డుకోవడానికే యుద్ధానికి దిగామని అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ గతంలో ప్రకటించాయి.

ఇరాన్ ప్రభుత్వ మాధ్యమాల్లో వచ్చిన కథనాల ప్రకారం, అలాంటి వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని అంశాలు ఒప్పందంలో ఉన్నట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే వాటిపై ఇంకా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.

ఒప్పందంపై అధికారిక సంతకాల తర్వాత ఈ అంశంపై మరింత తీవ్ర చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది.

ఇంకా ముగియని అనిశ్చితి

ఒప్పంద సంతకాల కార్యక్రమం జరగడానికి ఇంకా కొన్ని రోజులు సమయం ఉంది. గత కొన్ని వారాల్లో జరిగిన అనూహ్య పరిణామాలను చూస్తే, ఆ రోజు వరకు పరిస్థితి ప్రశాంతంగానే ఉంటుందని ఎవరూ ఖచ్చితంగా చెప్పలేరు.

అయినా ఇప్పటికైతే కాల్పుల విరమణ, సైనిక ఘర్షణల మధ్య ఊగిసలాడుతున్న పరిస్థితుల్లో కొంత అనిశ్చితి తొలగినట్లే కనిపిస్తోంది.