సల్మాన్ రష్దీపై దాడి కేసు: ఉగ్రవాద ఆరోపణలతో హాది మతార్‌కు మరోసారి విచారణ

2022 కత్తి దాడి వెనుక ఉద్దేశంపై ఫెడరల్ కోర్టులో విచారణ ప్రారంభం

రష్దీ మళ్లీ సాక్ష్యం చెప్పనున్న వేళ జీవిత ఖైదు అవకాశం ఎదుర్కొంటున్న నిందితుడు

బఫెలో (అమెరికా): ప్రముఖ రచయిత, భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛకు మద్దతుదారు Salman Rushdieపై 2022లో జరిగిన కత్తి దాడి కేసులో దోషిగా తేలిన Hadi Matar ఇప్పుడు మరోసారి ఫెడరల్ కోర్టులో విచారణను ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈసారి కేసు ఉగ్రవాద ఆరోపణలకు సంబంధించినది. దాడి వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాన్ని ఈ విచారణలో లోతుగా పరిశీలించనున్నారు.

న్యూయార్క్‌లోని బఫెలో ఫెడరల్ కోర్టులో బుధవారం ప్రారంభ వాదనలు జరగనున్నాయి. రష్దీపై దాడి జరిగిన కళా, మేధో వేదిక ఉన్న ప్రాంతానికి ఇది సుమారు 113 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. రచయితల భద్రతపై ప్రసంగించేందుకు వేదికపైకి వెళ్లబోతున్న సమయంలో రష్దీపై కత్తితో దాడి జరిగింది.

బుకర్ ప్రైజ్ విజేత అయిన 79 ఏళ్ల Salman Rushdie ఈ కేసులో తొలి సాక్షుల్లో ఒకరిగా హాజరుకానున్నారు. తన ప్రాణాలను దాదాపు తీసేసిన ఆ దాడి, ఒక కంటి చూపు కోల్పోవడం, కోలుకునే సమయంలో ఎదురైన అనుభవాలను ఆయన మరోసారి కోర్టులో వివరించనున్నారు.

2024లో ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో రష్దీ మాట్లాడుతూ, మరణాన్ని అత్యంత దగ్గరగా చూసిన అనుభవం జీవితాంతం వెంటాడుతుందని చెప్పారు.

భారతదేశంలో జన్మించిన రష్దీ, బ్రిటన్‌లో పెరిగారు. అక్కడ దివంగత Queen Elizabeth II ఆయనకు నైట్ హుడ్ ప్రదానం చేశారు. ప్రస్తుతం ఆయన అమెరికా పౌరుడు. 1981లో వచ్చిన “Midnight’s Children” నవలకు బుకర్ ప్రైజ్ అందుకున్నారు.

28 ఏళ్ల Hadi Matar ఇప్పటికే న్యూయార్క్ రాష్ట్ర కోర్టులో హత్యాయత్నం, దాడి కేసుల్లో దోషిగా తేలి 25 ఏళ్ల జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్నారు. రాష్ట్ర కోర్టు విచారణ ప్రధానంగా దాడి ఘటనపై సాగగా, ఫెడరల్ విచారణలో దాడికి దారితీసిన కారణాలపై దృష్టి సారిస్తున్నారు.

ఫెడరల్ కేసులో అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాద చర్యలో పాల్గొన్నారనే ఆరోపణలతో పాటు మరికొన్ని అభియోగాలు మతార్‌పై ఉన్నాయి. వీటిలో దోషిగా తేలితే ఆయనకు జీవిత ఖైదు పడే అవకాశం ఉంది.

ప్రాసిక్యూషన్ వాదన ప్రకారం, Iran ప్రభుత్వం, Iran మద్దతు ఉన్న Hezbollah సంస్థ పట్ల విధేయతతో మతార్ ఈ దాడికి పాల్పడ్డారు. 1988లో విడుదలైన “The Satanic Verses” నవల కారణంగా అప్పటి ఇరాన్ అత్యున్నత మత గురువు Ayatollah Ruhollah Khomeini రష్దీని హత్య చేయాలని ఫత్వా జారీ చేసిన విషయం తెలిసిందే.

2025లో కోర్టులో దాఖలు చేసిన పత్రాల ప్రకారం, మతార్ వద్ద స్వాధీనం చేసుకున్న ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల్లో ఆ ఫత్వాకు సంబంధించిన సమాచారం లభించింది. అలాగే రష్దీపై పరిశోధన చేసిన వివరాలు, ఆయనను హత్య చేసే మార్గాలు, ప్రదేశాలపై రాసుకున్న నోట్లు కూడా గుర్తించినట్లు ప్రాసిక్యూటర్లు తెలిపారు.

న్యూజెర్సీలోని మతార్ నివాసంలో Ayatollah Ruhollah Khomeini, ఆయన వారసుడు Ayatollah Ali Khamenei ఫొటోలు కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు కోర్టు పత్రాల్లో పేర్కొన్నారు.

ఫెడరల్ ప్రాసిక్యూటర్లు తెలిపిన ప్రకారం, మతార్ ఫత్వాను అమలు చేస్తున్నానని, అది Hezbollah తరఫున చేస్తున్న చర్య అని భావించినట్లు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.

Nathaniel Barone

మంగళవారం స్పందించిన మతార్ న్యాయవాది Nathaniel Barone, కోర్టులో ప్రారంభ వాదనలు వినిపించనున్నట్లు తెలిపారు.

విచారణకు ముందు మతార్ తరఫు న్యాయవాదులు ఆయన సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ డేటాను సాక్ష్యాలుగా ఉపయోగించకుండా చేయాలని ప్రయత్నించినా కోర్టు అంగీకరించలేదు.

రాష్ట్ర కోర్టు విచారణలో మతార్ సాక్ష్యం చెప్పలేదు. ఫెడరల్ కోర్టులో ఆయన సాక్ష్యం ఇస్తారా లేదా అన్నది ఇంకా స్పష్టత లేదు.

రాష్ట్ర కోర్టు శిక్ష ఖరారు సమయంలో మతార్ మాట్లాడుతూ తాను భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛను విశ్వసిస్తానని చెప్పారు. అయితే రష్దీని “కపటవాది”గా అభివర్ణిస్తూ, ఇతరులను బెదిరించాలని చూస్తారని ఆరోపించారు.

అదే సమయంలో పాలస్తీనీయులకు మద్దతుగా కూడా వ్యాఖ్యలు చేశారు.

లెబనాన్ నుంచి అమెరికాకు వలస వచ్చిన దంపతులకు అమెరికాలో జన్మించిన మతార్‌కు అమెరికా, లెబనాన్ ద్వంద్వ పౌరసత్వం ఉంది. 2018లో లెబనాన్ పర్యటన తర్వాత ఆయన స్వభావంలో మార్పు వచ్చిందని,

మౌనంగా మారిపోయారని ఆయన తల్లి గతంలో తెలిపారు.

“The Satanic Verses” నవలలో ప్రవక్త మహ్మద్‌పై ఉన్న కల్పిత స్వప్న

ఘట్టాన్ని కొంతమంది ముస్లింలు దైవదూషణగా భావించారు.

దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరసనలు చెలరేగాయి.

1989లో Ayatollah Ruhollah Khomeini జారీ చేసిన ఫత్వా కారణంగా రష్దీ ఎన్నో సంవత్సరాలు అజ్ఞాతంలో గడపాల్సి వచ్చింది.

ఇటీవలి కాలంలో Iran ప్రభుత్వం ఈ అంశాన్ని ప్రస్తావించకపోయినా ఆ ఫత్వాను అధికారికంగా ఎప్పుడూ వెనక్కి తీసుకోలేదు.

2022 దాడిలో తమ పాత్ర లేదని Iran ప్రభుత్వం ఖండించింది.

అయితే అప్పటి విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి, ఇస్లాంను అవమానించడం వల్లే రష్దీ ఇలాంటి పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నారని వ్యాఖ్యానించారు.

దాడి అనుభవాలపై “Knife” పేరుతో ఆత్మకథ రాసిన రష్దీ, తర్వాత “The Eleventh Hour” అనే కథలు,

నవలికల సంకలనాన్ని విడుదల చేశారు. గత నవంబర్‌లో ఆయనకు Dayton Literary Peace Prize జీవిత సాఫల్య పురస్కారం లభించింది.