తాలిబన్ పాలనకు ఐదేళ్లు.. ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో సంక్షోభాలు మరింత తీవ్రం

కాబుల్‌లో ‘విజయ దినోత్సవం’.. సైనిక వాహనాలతో తాలిబన్ల ప్రదర్శన

మహిళలు, బాలికల హక్కులపై ఆంక్షలు.. మానవతా అవసరాలు రికార్డు స్థాయికి

తాలిబన్లు ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో అధికారంలోకి వచ్చి ఐదేళ్లు పూర్తయింది. ఈ సందర్భంగా శనివారం కాబుల్‌లో భారీ కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. తాలిబన్ ప్రభుత్వం తమ పాలన దేశంలో నియంత్రణను కొనసాగిస్తోందని చూపించే ప్రయత్నం చేసింది.

కాబుల్‌లోని మాజీ అమెరికా రాయబార కార్యాలయం వద్ద తాలిబన్ సాయుధ వాహనాలతో పరేడ్ నిర్వహించారు. తాలిబన్ జెండాలు, బ్యానర్లతో ఈ కార్యక్రమం చేపట్టారు. పశ్చిమ దేశాల ఆధిపత్యం నుంచి విముక్తి సాధించిన రోజుగా దీనిని ‘విజయ దినోత్సవం’గా తాలిబన్లు అభివర్ణించారు.

‘ధైర్యం, దైవ సహాయంతో అధికారంలోకి వచ్చాం’

తాలిబన్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి సిరాజుద్దీన్ హక్కానీ వీడియో సందేశం విడుదల చేశారు. తమ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి రావడానికి ‘మనోబలం, ధైర్యం, దైవ సహాయం’ కారణమని ఆయన అన్నారు.

2021లో అమెరికా, దాని మిత్రదేశాల బలగాలు ఆఫ్ఘనిస్థాన్ నుంచి వైదొలగడంతో తాలిబన్లు తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చారు.

మహిళలు, బాలికలపై ఆంక్షలు

తాలిబన్లు అధికారంలోకి వచ్చిన సమయంలో 1990ల చివరి దశ, 2000ల ప్రారంభంలో ఉన్న కఠిన పాలన కంటే మరింత ఉదారంగా వ్యవహరిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. అయితే ఆ హామీలు త్వరగానే అమలుకు దూరమయ్యాయని మానవ హక్కుల సంస్థలు చెబుతున్నాయి.

2021 నుంచి మహిళలు, బాలికలపై తాలిబన్లు విస్తృత ఆంక్షలు విధించారు. UNESCO ప్రకారం 25 లక్షల మంది బాలికలు సెకండరీ పాఠశాలలు, యూనివర్సిటీలకు దూరమయ్యారు.

మహిళల స్వేచ్ఛాయుత రాకపోకలపైనా ఆంక్షలు ఉన్నాయి. UN Women బుధవారం విడుదల చేసిన సమాచారం ప్రకారం ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో సగం మంది మహిళలు నెలలో ఒకటి లేదా రెండుసార్లు మాత్రమే ఇళ్ల నుంచి బయటకు వస్తున్నారు.

మహిళల హక్కులను ఇస్లామిక్ షరియా చట్టం ప్రకారం గౌరవిస్తున్నామని తాలిబన్లు చెబుతున్నారు.

పాకిస్థాన్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి

తాలిబన్లకు తొలినాళ్లలో ముఖ్యమైన భాగస్వామిగా ఉన్న పాకిస్థాన్‌తో ప్రస్తుతం సంబంధాలు ఉద్రిక్తంగా ఉన్నాయి. ఆఫ్ఘనిస్థాన్ తమ దేశంలోని తిరుగుబాటు గ్రూపులకు మద్దతు ఇస్తోందని పాకిస్థాన్ ఆరోపిస్తోంది.

మరోవైపు కాబుల్‌లోని పలు దేశాల రాయబార కార్యాలయాలు తాలిబన్లు అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత కూడా ఖాళీగానే ఉన్నాయి. వాటిలో అమెరికా రాయబార కార్యాలయం కూడా ఉంది.

పలు దేశాలతో దౌత్య సంబంధాల ప్రయత్నాలు

అయితే తాలిబన్లు నెమ్మదిగా దౌత్యపరమైన సంబంధాలను పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో తమ ప్రభావాన్ని ఎలా కొనసాగించాలనే దానిపై పలు దేశాలు ఆలోచిస్తున్న నేపథ్యంలో కాబుల్‌తో సంబంధాలు పెంచుకునే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

యూరప్‌లోని కొన్ని దేశాలు ఆఫ్ఘన్లను తమ దేశాల నుంచి బహిష్కరించే మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో తాలిబన్ ప్రభుత్వం వారితో కొత్త ఒప్పందాల కోసం ప్రయత్నిస్తోంది.

దక్షిణ, మధ్య ఆసియా, మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతాలకు మధ్య కీలక భౌగోళిక స్థానంలో ఆఫ్ఘనిస్థాన్ ఉండటాన్ని ఉపయోగించుకుని ఆర్థిక ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునేందుకు తాలిబన్లు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

తాలిబన్ విదేశాంగ శాఖ డిప్యూటీ ప్రతినిధి జియా అహ్మద్ తకల్ ప్రకారం, ఐదో వార్షికోత్సవ కార్యక్రమాలు పాకిస్థాన్, చైనా, ఉజ్బెకిస్థాన్, ఇరాన్, టర్కీ, మలేసియా రాజధానుల్లో కూడా నిర్వహించనున్నారు.

మానవతా అవసరాలు రికార్డు స్థాయికి

ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో మానవతా సంక్షోభం మరింత తీవ్రమవుతోందని International Rescue Committee హెచ్చరించింది.

కరువు, ప్రాణ నష్టం కలిగించిన భూకంపాలు, ఇరాన్ మరియు పాకిస్థాన్ నుంచి ఆఫ్ఘన్లను బహిష్కరించడం వంటి కారణాలతో ప్రజల కష్టాలు పెరిగాయని తెలిపింది.

విదేశీ సహాయ బడ్జెట్లు తగ్గుతున్నప్పటికీ, 2021తో పోలిస్తే మానవతా సహాయం అవసరమైన ఆఫ్ఘన్ల సంఖ్య 35 లక్షలు పెరిగిందని సంస్థ పేర్కొంది.

‘అందరి హక్కులు నెరవేరాలి’

ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో శాంతి, అభివృద్ధి సాధించాలంటే కేవలం యుద్ధం లేకపోవడం సరిపోదని ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌కు చెందిన ఐక్యరాజ్యసమితి సీనియర్ ప్రతినిధి జార్జెట్ గాగ్నోన్ అన్నారు.

దేశ భవిష్యత్తు ప్రతి ఆఫ్ఘన్ వ్యక్తి హక్కులు, సామర్థ్యాలు నెరవేరే సమాజాన్ని నిర్మించడంపై ఆధారపడి ఉందని ఆమె పేర్కొన్నారు.

తాలిబన్ల పాలన తర్వాత జీవన పరిస్థితులు కష్టంగా మారాయని 28 ఏళ్ల ఫాతిమా తెలిపారు. తాలిబన్లు మహిళలు మేకప్ ఆర్టిస్టులుగా పనిచేయడంపై నిషేధం విధించడంతో ఆమె ఇరాన్‌కు వెళ్లారు.

అక్కడ పని కొనసాగించారు. అయితే గత ఏడాది ఇరాన్ నుంచి ఆమెను బహిష్కరించి ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌కు పంపించారు.

తన బిడ్డ భవిష్యత్తు గురించి ఆందోళనగా ఉందని, రోజువారీ ఖర్చులను ఎలా భరించాలో ప్రతి ఉదయం ఆలోచిస్తూ మేల్కొంటున్నానని ఫాతిమా చెప్పారు.