మైనింగ్ పన్నుల్లో పారదర్శకత, స్థిరత్వానికి ప్రాధాన్యం
- 35 ఏళ్ల ఖనిజ పన్నుల వివాదానికి ముగింపు పలికేలా కొత్త సంస్కరణలు
- మైనింగ్ కంపెనీలపై పాత బకాయిల భారానికి చెక్
- లిథియం, కొబాల్ట్ వంటి కీలక ఖనిజాల్లో స్వయం సమృద్ధే లక్ష్యం
ఖనిజ రంగానికి కొత్త దిశ
MMDR Amendment Bill 2026: దేశ ఆర్థిక భద్రత, పారిశ్రామిక అభివృద్ధిలో ఖనిజ రంగం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
మౌలిక వసతులు, ఉక్కు, రక్షణ, విద్యుత్ వాహనాలు (EVs), పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాలకు అవసరమైన లిథియం, కొబాల్ట్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఈ లక్ష్యంతో ఖనిజ రంగంలో పలు చట్టపరమైన సంస్కరణలు చేపట్టింది.
ఇందులో భాగంగా పార్లమెంట్ ఇటీవల ఆమోదించిన గనులు, ఖనిజాల (MMDR Amendment Bill) సవరణ బిల్లు, 2026.. దేశ ఖనిజ రంగానికి కొత్త దిశను నిర్దేశిస్తోంది.
35 ఏళ్ల ఖనిజ పన్నుల వివాదం
ఖనిజ పన్నుల విషయంలో కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య దాదాపు 35 ఏళ్లుగా న్యాయపోరాటం కొనసాగింది.
1989లో సుప్రీంకోర్టు రాయల్టీని పన్నుగా పరిగణిస్తూ తీర్పు ఇచ్చింది. అయితే 2004లో ఆ నిర్ణయాన్ని సవరించి.. రాయల్టీ అనేది ఒప్పందం ప్రకారం చేసే చెల్లింపు అని స్పష్టం చేసింది.
ఆ తర్వాత 2024లో ‘మినరల్ ఏరియా డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ’ కేసులో సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు ఇచ్చింది.
రాయల్టీ పన్ను కాదని, రాష్ట్రాలకు భూమిపై పన్నులు విధించే రాజ్యాంగ హక్కు ఉందని స్పష్టం చేసింది.
ఈ తీర్పుతో 2004 నుంచి బకాయిల పేరుతో మైనింగ్ కంపెనీలపై వేల కోట్ల రూపాయల అదనపు భారం పడే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
మైనింగ్ పన్నుల్లో పారదర్శకత
MMDR సవరణ 2026 ద్వారా రాష్ట్రాలు విధించే అదనపు పన్నులు, సెస్సులపై కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టమైన పరిమితులు విధించింది. మైనింగ్ సంస్థలకు పన్నుల విషయంలో పారదర్శకత, స్థిరత్వం కల్పించడమే ఈ చట్టం ప్రధాన ఉద్దేశం.
పాత బకాయిలను విధించే విషయంలో కూడా కొత్త నిబంధనలు స్పష్టత తీసుకొచ్చాయి.
దీంతో మైనింగ్ సంస్థలపై ఊహించని ఆర్థిక భారం పడే అవకాశాలను తగ్గించేందుకు ప్రయత్నం జరిగింది.
అయితే రాయల్టీలు, వేలం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంపై రాష్ట్రాలకు ఉన్న ప్రాథమిక హక్కుల్లో ఎలాంటి మార్పు చేయలేదు.
ఖనిజ రంగంలో స్వయం సమృద్ధే లక్ష్యం
2015 నుంచి కొనసాగుతున్న ఖనిజ రంగ సంస్కరణల్లో భాగంగానే 2023, 2025, 2026లో పలు చట్టపరమైన మార్పులు తీసుకొచ్చారు.
వేగంగా వేలం ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం, ఖనిజాల అన్వేషణను ప్రోత్సహించడం వంటి అంశాలకు ఈ సంస్కరణలు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాయి.
బొగ్గు రంగంలో ఇన్సూరెన్స్ ష్యూరిటీ బాండ్ల వినియోగం వంటి మార్పులు కూడా మైనింగ్ రంగాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా ఉన్నాయి.
‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’, ‘వికసిత్ భారత్ 2047’ లక్ష్యాల సాధనలో భాగంగా కీలక ఖనిజాల విషయంలో విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలని కేంద్రం భావిస్తోంది.
దేశీయంగా ఖనిజాల ఉత్పత్తిని పెంచి ఆర్థిక స్వయం సమృద్ధి సాధించడమే ఈ సంస్కరణల ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది.