యుద్ధం నుంచి భారత్‌కు.. పోలిష్ శరణార్థులకు ఆశ్రయంగా మారిన కొల్హాపూర్

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో పోలాండ్ ప్రజలు తీవ్ర విషాదాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. యుద్ధం, సోవియట్ ప్రభుత్వ బలవంతపు తరలింపులు వేలాది కుటుంబాల జీవితాలను ఛిన్నాభిన్నం చేశాయి. ఆ కష్టకాలంలో వేలాది పోలిష్ పౌరులకు భారత్ ఊహించని ఆశ్రయంగా మారింది.

భారత్ పశ్చిమ తీర ప్రాంతంలో వారికి కొత్త జీవితం లభించింది. ఈ చరిత్రను భారత్, పోలాండ్ ప్రజలు ఇప్పటికీ గౌరవంగా గుర్తు చేసుకుంటున్నారు.

సోవియట్ బలవంతపు తరలింపులు

Polish Institute New Delhi కథనం ప్రకారం, పోలిష్ పౌరుల విషాద ప్రయాణం 1940 ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభమైంది.

సోవియట్ అధికారులు పోలిష్ పౌరులను పెద్ద ఎత్తున సైబీరియా, సోవియట్ యూనియన్‌లోని ఇతర ప్రాంతాలకు తరలించడం ప్రారంభించారు.

చాలా మందిని కిక్కిరిసిన పశువుల రవాణా బోగీల్లో తరలించారు.

ఆహారం లేకపోవడం పెద్ద సమస్యగా మారింది. వ్యాధులు కూడా వ్యాపించాయి. తీవ్రమైన చలిని చాలామంది తట్టుకోలేకపోయారు.

ఈ ప్రయాణంలోనే అనేక మంది మరణించారు.

బతికి బయటపడిన వారిని గనులు, అడవుల్లో కఠినమైన పనులకు పంపించారు. తీవ్రమైన శీతాకాలంలో వారు చాలా కష్టాలు అనుభవించారు.

1941లో మారిన పరిస్థితి

1941లో హిట్లర్ సోవియట్ యూనియన్‌పై దాడి చేయడంతో పరిస్థితులు మారాయి.

TRT World కథనం ప్రకారం, మిత్రదేశాల మద్దతు అవసరమైన స్టాలిన్ పోలిష్ పౌరులకు క్షమాభిక్షకు అంగీకరించారు.

జనరల్ వ్లాడిస్లావ్ అండర్స్ ఆధ్వర్యంలో పోలిష్ సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు కూడా అనుమతి ఇచ్చారు.

దీంతో సోవియట్ ప్రాంతాల్లో చిక్కుకున్న వేలాది పోలిష్ పౌరులకు బయటపడే అవకాశం వచ్చింది.

అయితే వారి ప్రయాణం చాలా కఠినంగా సాగింది.

సైబీరియా నుంచి పర్షియా వరకు కష్టమైన ప్రయాణం

విడుదలైన పోలిష్ పౌరులు కజకిస్తాన్, సైబీరియా, సోవియట్ యూనియన్‌లోని ఇతర ప్రాంతాల నుంచి దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించారు.

వారు ఉజ్బెకిస్తాన్, తుర్క్‌మెనిస్తాన్‌లోని కేంద్రాలకు చేరుకున్నారు.

అక్కడి నుంచి కాస్పియన్ సముద్రాన్ని దాటారు.

క్రాస్నోవోడ్స్క్ నుంచి పర్షియాకు చేరుకున్నారు.

Kresy-Siberia Virtual Museum వివరాల ప్రకారం, ఇరాన్ చేరుకున్న కొన్ని నెలల్లోనే దాదాపు 3,000 మంది శరణార్థులు మరణించారు.

అక్కడికి చేరుకున్న వారిలో 15,000 మందికిపైగా చిన్నారులు ఉన్నారు.

వారిలో చాలామంది అప్పటికే అనాథలయ్యారు.

పోలిష్ పిల్లలకు “బాపు”గా మారిన జామ్‌నగర్ మహారాజా

పర్షియా నుంచి కొంతమంది పోలిష్ శరణార్థులు బ్రిటిష్ పాలనలో ఉన్న భారత్‌కు వచ్చారు.

వారికి సహాయం చేసిన తొలి ప్రముఖుల్లో నావనగర్ మహారాజా దిగ్విజయ్‌సింహ్‌జీ జడేజా ఒకరు.

ప్రస్తుత గుజరాత్‌లోని జామ్‌నగర్ ప్రాంతాన్ని ఆయన పాలించారు.

తన సముద్రతీర ఎస్టేట్‌లోని బాలాచడిలో పోలిష్ పిల్లల కోసం ప్రత్యేక శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

అక్కడికి వచ్చిన పిల్లలను ఆయన ఆప్యాయంగా పలకరించారు.

తాను వారికి “బాపు”, అంటే తండ్రినని చెప్పారు.

యుద్ధం తర్వాత కూడా ఆయన పోలిష్ పిల్లల భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించారు.

కమ్యూనిస్టు పాలనలో ఉన్న పోలాండ్‌కు వారిని బలవంతంగా పంపకుండా చర్యలు తీసుకున్నారు.

కొల్హాపూర్‌లో అతిపెద్ద పోలిష్ శరణార్థుల శిబిరం

భారత్‌లోని పోలిష్ శరణార్థుల చరిత్రలో కొల్హాపూర్‌కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్ సంస్థానం అతిపెద్ద శరణార్థుల స్థావరానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

కొల్హాపూర్ సమీపంలోని వాలివాడేలో ప్రత్యేక శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

ఇక్కడ దాదాపు 5,000 మంది శరణార్థులు నివసించారు.

వారిలో ఎక్కువ మంది మహిళలు, చిన్నారులే ఉన్నారు.

1943 మధ్యకాలంలో తొలి శరణార్థులు వాలివాడేకు చేరుకున్నారు.

1948 నాటికి ఎక్కువ మంది తమ స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లే వరకు ఈ శిబిరం కొనసాగింది.

“లిటిల్ పోలాండ్”గా మారిన వాలివాడే

వాలివాడే శిబిరం క్రమంగా ఒక చిన్న పట్టణంగా మారింది.

అక్కడ పాఠశాలలు ఉండేవి.

చర్చి ఉండేది.

దుకాణాలు కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

సినిమా థియేటర్ కూడా ఉండేది.

పోలిష్ శరణార్థులు ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రేమగా “లిటిల్ పోలాండ్” అని పిలిచేవారు.

స్వదేశానికి దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, అక్కడ తమ సంస్కృతి, జీవన విధానాన్ని కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నించారు.

అయితే ఈ శిబిరంలో అందరూ బతికి బయటపడలేదు.

శిబిరంలో మరణించిన సుమారు 78 మందిని అక్కడే ఖననం చేశారు.

వారి కోసం ఏర్పాటు చేసిన పోలిష్ స్మశానం ఇప్పటికీ వాలివాడేలో ఉంది.

భారత్-పోలాండ్ స్నేహానికి గుర్తుగా స్మారకాలు

ఈ చరిత్రను రెండు దేశాల ప్రభుత్వాలు ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో మరింత గుర్తు చేస్తున్నాయి.

2019 సెప్టెంబర్‌లో పోలాండ్ అప్పటి ఉప విదేశాంగ మంత్రి మార్సిన్ ప్రజిడాచ్ వాలివాడేలో స్మారక స్తంభాన్ని ఆవిష్కరించారు.

ఈ కార్యక్రమానికి చిన్నప్పుడు అక్కడ నివసించిన సుమారు 20 మంది పోలిష్ పౌరులు హాజరయ్యారు.

పోలాండ్ రాజధాని వార్సాలో కూడా భారత్‌కు సంబంధించిన ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.

జామ్‌నగర్ మహారాజా గౌరవార్థం అక్కడ ఒక ప్రాంతానికి “గుడ్ మహారాజా స్క్వేర్” అని పేరు పెట్టారు.

వార్సాలో ప్రధాని మోదీ నివాళి

2024లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పోలాండ్ పర్యటనకు వెళ్లారు.

ఆ సందర్భంగా వార్సాలోని సంబంధిత స్మారకాన్ని సందర్శించారు.

కొల్హాపూర్ రాజ కుటుంబం చూపిన మానవత్వానికి ఆ స్మారకం నివాళిగా నిలుస్తోందని ప్రధాని మోదీ అన్నారు.

యుద్ధం, ఆకలి, నిర్బంధం నుంచి తప్పించుకుని వచ్చిన వేలాది మందికి భారత్ ఆశ్రయం ఇచ్చింది.

వారి కోసం భారత రాజ కుటుంబాలు చూపిన మానవత్వం రెండు దేశాల మధ్య ప్రత్యేక అనుబంధాన్ని నిర్మించింది.

వాలివాడే “లిటిల్ పోలాండ్” కథ కేవలం శరణార్థుల చరిత్ర మాత్రమే కాదు.

కష్టకాలంలో మానవత్వం సరిహద్దులను దాటగలదని చెప్పే ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.