జీఎల్ఓఎఫ్ ముప్పు తగ్గించేందుకు కేంద్రంతో కలిసి చర్యలు
హిమాలయ ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న గ్లేషియల్ లేక్ అవుట్బర్స్ట్ ఫ్లడ్ (జీఎల్ఓఎఫ్) ముప్పుతో సిక్కిం ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది.
ఇటీవల నేపాల్లో సంభవించిన భారీ ఆకస్మిక వరదల నేపథ్యంలో అధికారులు మరింత జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నారు. రాష్ట్రంలో ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్న 40 హిమనీనద సరస్సులను గుర్తించారు.
వీటిలో 16 సరస్సులు అత్యంత ప్రమాదకరమైన కేటగిరీ-ఏలో ఉన్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.
మరో 2 సరస్సులు కేటగిరీ-బీ (అధిక ప్రమాదం), 9 సరస్సులు కేటగిరీ-సీ (మధ్యస్థ నుంచి తక్కువ ప్రమాదం)లో ఉన్నాయి. మిగిలిన 13 సరస్సులకు ఇంకా వర్గీకరణ పూర్తి కాలేదు.
షాకో ఛోపై ప్రత్యేక దృష్టి
సిక్కింలో జీఎల్ఓఎఫ్ ముప్పు ఎక్కువగా ఉన్న సరస్సుగా షాకో ఛోను అధికారులు గుర్తించారు.
ప్రమాదాన్ని తగ్గించేందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక (డీపీఆర్)ను నేషనల్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ అథారిటీకి సమర్పించారు.
మరో ప్రాథమిక ప్రాజెక్టు నివేదికను కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖకు పంపినట్లు అధికారులు తెలిపారు.
గ్లేషియల్ లేక్ అవుట్బర్స్ట్ ఫ్లడ్ అంటే హిమనీనదాలు కరిగిపోవడంతో ఏర్పడిన సరస్సుల్లో ఒక్కసారిగా నీటి మట్టం పెరగడం. దీంతో సరస్సు కట్ట తెగిపోవడం లేదా భారీగా నీరు బయటకు రావడం జరుగుతుంది.
అలా జరిగితే నీటితో పాటు బురద, రాళ్లు దిగువ ప్రాంతాలకు వేగంగా దూసుకెళ్లే ప్రమాదం ఉంటుంది.
శాటిలైట్ చిత్రాలతో నిరంతర పర్యవేక్షణ
హిమనీనద సరస్సుల్లో వస్తున్న మార్పులను గుర్తించేందుకు శాటిలైట్ చిత్రాలు, రిమోట్ సెన్సింగ్ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నట్లు సిక్కిం ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సందీప్ టాంబే తెలిపారు.
సరస్సుల పరిమాణం, నీటి మట్టం, పరిసరాల్లో భౌగోళిక మార్పులను నిరంతరం గమనిస్తున్నట్లు చెప్పారు.
ప్రమాద సూచనలు ముందుగానే గుర్తించి అవసరమైన చర్యలు తీసుకునేందుకు ఈ పర్యవేక్షణ ఉపయోగపడుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
2023లో భారీ విధ్వంసం
సిక్కిం ఇప్పటికే జీఎల్ఓఎఫ్ విధ్వంసాన్ని ఎదుర్కొంది. 2023 అక్టోబర్లో సంభవించిన గ్లేషియల్ లేక్ అవుట్బర్స్ట్ ఫ్లడ్లో కనీసం 60 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
మాంగన్, గ్యాంగ్టక్, పాక్యాంగ్, నామ్చి జిల్లాల్లో భారీగా మౌలిక వసతులు దెబ్బతిన్నాయి. చుంగ్థాంగ్ డ్యామ్ కూడా ధ్వంసమైంది.
ఈ అనుభవం నేపథ్యంలో ప్రస్తుతం ప్రమాదకర సరస్సులపై సిక్కిం ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది.
పలు ప్రాంతాల్లో ఇంజినీరింగ్ చర్యలు
ల్హోనక్ కాంప్లెక్స్ వద్ద మగుతాంగ్ సమీపంలోని డోల్మా సాంపా వద్ద వరద నీటిని నిలువరించే నిర్మాణం ఏర్పాటు చేసేందుకు కేంద్ర జల సంఘం, సిక్కిం ప్రభుత్వం కలిసి డీపీఆర్ సిద్ధం చేస్తున్నాయి.
గురుడోంగ్మార్ కాంప్లెక్స్లో సరస్సు నీరు బయటకు వెళ్లే ప్రాంతంలో మొరైన్ ప్లగ్ వాల్ నిర్మాణాన్ని కూడా అధికారులు ప్రతిపాదించారు.
ఈ ప్రాంతానికి ఉన్న సాంస్కృతిక, మతపరమైన ప్రాధాన్యతను పరిగణనలోకి తీసుకుని ప్రణాళిక రూపొందిస్తున్నారు.
ప్రతి సరస్సుకు ప్రత్యేక పరిష్కారం
జీఎల్ఓఎఫ్ ముప్పును తగ్గించేందుకు అన్ని సరస్సులకు ఒకే రకమైన చర్యలు సరిపోవని అధికారులు చెబుతున్నారు.
సరస్సు స్వభావం, నీటి మట్టం, భౌగోళిక పరిస్థితులను బట్టి పరిష్కారాలను అమలు చేయాల్సి ఉంటుందని వివరిస్తున్నారు.
నీటిని బయటకు పంపించడం, పంపింగ్ చేయడం, డ్రైనేజీ కాలువలను నిర్మించడం లేదా మెరుగుపరచడం, రాళ్లను తొలగించడం, రక్షణ గోడలు ఏర్పాటు చేయడం, నీటి మట్టాన్ని తగ్గించేందుకు టన్నెళ్ల నిర్మాణం వంటి చర్యలను అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారు.
ప్రత్యేక ప్రోటోకాల్ రూపకల్పన
సిక్కిం సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగాన్ని 2025 ఫిబ్రవరిలో జీఎల్ఓఎఫ్ ప్రమాదాల అంచనా, నివారణ అధ్యయనాలకు నోడల్ ఏజెన్సీగా నియమించారు.
దేశంలోనే తొలి ప్రత్యేక గ్లేషియల్ లేక్ అవుట్బర్స్ట్ ఫ్లడ్ రిస్క్ మిటిగేషన్ ప్రోటోకాల్ రూపొందించే దిశగా కూడా సిక్కిం ప్రభుత్వం పనిచేస్తోంది.
హిమనీనద సరస్సుల ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడం, ముందస్తు సన్నద్ధత, నివారణ చర్యలకు ఒక ప్రామాణిక విధానాన్ని రూపొందించడం దీని లక్ష్యం.
ఈ ప్రోటోకాల్ భవిష్యత్తులో ఇతర హిమాలయ రాష్ట్రాలకు కూడా నమూనాగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
నేపాల్ వరదలతో మరోసారి ఆందోళన
గతనెల 26వ తేదీన నేపాల్లో సంభవించిన భారీ ఆకస్మిక వరదల్లో 1,200 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయినట్లు అక్కడి ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. అయితే ఆ విపత్తుకు జీఎల్ఓఎఫ్ కారణం కాదు.
అయినప్పటికీ హిమాలయ ప్రాంతాల్లో వాతావరణ మార్పులు, మంచు కరగడం, భౌగోళిక అస్థిరత వంటి అంశాలతో విపత్తుల ముప్పు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో సిక్కింలో గుర్తించిన 40 ప్రమాదకర మంచు సరస్సులపై నిరంతర నిఘా, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, ఇంజినీరింగ్ చర్యలు కీలకంగా మారాయి.