30 రోజుల వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో వేలం
విదేశీ నిధుల భారీ ప్రవాహంతో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో రికార్డు స్థాయికి మిగులు నగదు
ముంబై: భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో మిగులు నగదు రికార్డు స్థాయికి చేరడంతో దాన్ని తగ్గించేందుకు Reserve Bank of India (RBI) చర్యలు చేపడుతోంది. ఇందులో భాగంగా సోమవారం రూ.7 లక్షల కోట్ల ($74.1 billion) విలువైన 30 రోజుల వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో వేలాన్ని నిర్వహించనుంది. ఈ మేరకు RBI ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది.
30 రోజుల ఆపరేషన్
ఇటీవల RBI నిర్వహించిన రివర్స్ రెపో వేలాలు గరిష్ఠంగా 15 రోజుల వరకు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇప్పుడు 30 రోజుల కాలపరిమితితో ఆపరేషన్ చేపడుతోంది. దీంతో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ఉన్న అదనపు నిధులను ఎక్కువ కాలం RBI వద్ద ఉంచే అవకాశం ఉంటుంది.
దీంతో స్వల్పకాలిక మనీ మార్కెట్ పరిస్థితులపై RBIకి మరింత నియంత్రణ లభిస్తుంది. అయితే ఇతర లిక్విడిటీ మేనేజ్మెంట్ సాధనాలతో పోలిస్తే రివర్స్ రెపో విధానం కొంత తక్కువ ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.
ఎందుకంటే బ్యాంకులు తమ వద్ద ఉన్న నగదులో ఎంత మొత్తాన్ని RBI వద్ద ఉంచాలనుకుంటున్నాయో వాటే నిర్ణయించుకోవచ్చు.
రూ.10.5 లక్షల కోట్ల మిగులు నగదు
ప్రస్తుతం భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో మిగులు నగదు అపూర్వ స్థాయికి చేరింది. Bloomberg Economics అంచనా ప్రకారం ఈ మిగులు సుమారు రూ.10.5 లక్షల కోట్లుగా ఉంది.
విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల నుంచి బ్యాంకులు తీసుకున్న డిపాజిట్ల ద్వారా వచ్చిన భారీ విదేశీ కరెన్సీని RBI రూపాయి లిక్విడిటీగా మార్చడంతో ఈ అదనపు నగదు పెరిగింది.
రికార్డు స్థాయిలో $127 బిలియన్ల డిపాజిట్లు
విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల నుంచి విదేశీ కరెన్సీ డిపాజిట్లను ఆకర్షించేందుకు RBI తీసుకున్న చర్యలు భారీగా సక్సెస్ అయ్యాయి.
ఈ పథకం ద్వారా రికార్డు స్థాయిలో $127 బిలియన్లు సమకూరాయి. అయితే ఈ పథకాన్ని నిర్ణయించిన సమయం కంటే ఒక నెల ముందుగానే ఆగస్టులో ముగించారు.
బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు తక్కువ ఖర్చుతో విదేశీ రుణాలు సమకూరడం కూడా దీనికి తోడైంది. ఈ చర్యల ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి మొత్తం సుమారు $136.4 బిలియన్లు వచ్చినట్లు సమాచారం.
ద్రవ్యోల్బణంపై RBI దృష్టి
భారీగా విదేశీ నిధులు రావడంతో దేశ విదేశీ ఆర్థిక అవసరాలకు మద్దతు లభించింది. అయితే అదే సమయంలో RBIకి లిక్విడిటీ మేనేజ్మెంట్ పెద్ద సవాలుగా మారింది.
ఆర్థిక మార్కెట్లలో ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా అదనంగా వచ్చిన రూపాయి లిక్విడిటీని వెనక్కి తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి RBIకి ఎదురైంది.
ముఖ్యంగా ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడంపై పాలసీ నిర్ణయాధికారులు దృష్టి పెట్టిన సమయంలో ఈ చర్య ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
మనీ మార్కెట్ రేట్లపై ప్రభావం
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో మిగులు నగదు ప్రభావం మనీ మార్కెట్ రేట్లపైనా కనిపిస్తోంది. బ్యాంకులు ఒకదానికొకటి రాత్రికి రాత్రి ఇచ్చుకునే రుణాలపై ఉండే వెయిటెడ్ యావరేజ్ కాల్ రేట్ RBI పాలసీ రేటు కంటే దిగువకు పడిపోయింది.
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు సమృద్ధిగా ఉండటంతో రుణాల ఖర్చు తగ్గుతోంది. ఇది ప్రస్తుతం దేశంలోని ద్రవ్య పరిస్థితులపై మిగులు లిక్విడిటీ ప్రభావాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.