ఆకృతి చౌదరిపై ఎన్ఎస్ఏ నిర్బంధం కొట్టివేత
ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ లా విద్యార్థిని, సామాజిక కార్యకర్త ఆకృతి చౌదరికి సంబంధించిన కేసులో అలహాబాద్ హైకోర్టు కీలక తీర్పు ఇచ్చింది. ఆమెపై విధించిన జాతీయ భద్రతా చట్టం (ఎన్ఎస్ఏ) నిర్బంధాన్ని కోర్టు కొట్టివేసింది.
జస్టిస్ అతుల్ శ్రీధరన్, జస్టిస్ అచల్ సచ్దేవ్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఆకృతి చౌదరిపై ఎన్ఎస్ఏ ప్రయోగించడానికి సరైన ప్రాథమిక ఆధారాలు లేవని కోర్టు పేర్కొంది.
నిర్బంధ ఉత్తర్వులు విచక్షణా రహితంగా ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది. అధికారుల నిర్ణయం రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులకు విరుద్ధంగా ఉందని తెలిపింది.
ఆర్టికల్ 21 హక్కుకు భంగం
ఆకృతి చౌదరిని నిర్బంధించడం భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద ఉన్న ప్రాథమిక హక్కును ఉల్లంఘించిందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ విషయంలో అధికారులు జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలని కోర్టు సూచించింది. ముఖ్యంగా ఎన్ఎస్ఏ వంటి కఠినమైన చట్టాన్ని ప్రయోగించే ముందు అందుబాటులో ఉన్న రికార్డులను పూర్తిగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని తెలిపింది.
కార్మికుల నిరసనల నేపథ్యంలో కేసు
2026 ఏప్రిల్లో నోయిడాలో కార్మికుల నిరసనలు జరిగాయి. ఈ నిరసనలకు సంబంధించిన వ్యవహారంలో ఆకృతి చౌదరితో పాటు మరో కార్యకర్త సత్యం వర్మపై కూడా ఎన్ఎస్ఏ ప్రయోగించారు.
వారిని అరెస్టు చేశారు. అయితే ఈ చర్యకు పోలీసులు చూపిన కారణాలను హైకోర్టు పరిశీలించింది.
పోలీసులు చూపిన ఆధారాలు ఊహాజనితంగా ఉన్నాయని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. కేవలం కొన్ని అభిప్రాయాల ఆధారంగా ఎన్ఎస్ఏ ప్రయోగించారని తెలిపింది.
ఆ అభిప్రాయాలకు మద్దతుగా సరైన ఆధారాలు లేదా సామగ్రి చూపలేదని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
సాధారణ చట్టాలకు ఎన్ఎస్ఏ ప్రత్యామ్నాయం కాదు
జాతీయ భద్రతా చట్టం ఒక మినహాయింపు మాత్రమేనని అలహాబాద్ హైకోర్టు పేర్కొంది.
సాధారణ నేరాలను ఎదుర్కొనే చట్టాలకు ఎన్ఎస్ఏ ప్రత్యామ్నాయం కాదని స్పష్టం చేసింది. అవసరమైన సందర్భాల్లో మాత్రమే ఇలాంటి కఠినమైన చట్టాలను ఉపయోగించాలని సూచించింది.
అధికారులు తమ అధికారాలను పరిమితుల్లోనే ఉపయోగించాలని ధర్మాసనం గుర్తు చేసింది.
అధికారుల జీతాల నుంచే రూ.5 లక్షల పరిహారం
ఈ కేసులో కోర్టు మరో కీలక ఆదేశం ఇచ్చింది. ఆకృతి చౌదరికి రూ.5 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించింది.
అయితే ఈ మొత్తాన్ని ప్రభుత్వ ఖజానా నుంచి చెల్లించకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
బాధ్యులైన అధికారుల సొంత జీతాల నుంచే ఈ మొత్తాన్ని రికవరీ చేయాలని ఆదేశించింది. గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ మేజిస్ట్రేట్, ఇతర సంబంధిత అధికారులు, క్షేత్రస్థాయి ఎస్హెచ్ఓ వరకు ఉన్న సిబ్బంది నుంచి ఈ మొత్తాన్ని వసూలు చేయాలని తీర్పు ఇచ్చింది.
పౌరుల హక్కులకు భంగం కలిగించే అక్రమ చర్యలు జరిగితే బాధ్యులైన అధికారులపై బాధ్యత పెట్టవచ్చని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
డీఎమ్ మేధా రూపమ్ వైఖరిపై కోర్టు ఆగ్రహం
ఈ కేసులో గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ డిస్ట్రిక్ట్ మేజిస్ట్రేట్ మేధా రూపమ్ వ్యవహరించిన తీరుపై కోర్టు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది.
ఎన్ఎస్ఏ వంటి కఠినమైన చట్టాన్ని ప్రయోగించే ముందు డీఎమ్ రికార్డులను సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సి ఉందని పేర్కొంది.
గతంలో ఎలాంటి నేర చరిత్ర లేని మహిళా విద్యార్థినిపై ఇలాంటి చర్య తీసుకోవడాన్ని కోర్టు ప్రశ్నించింది.
కార్మికులకు మద్దతుగా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో తన భావాలను వ్యక్తం చేసే ఇతరులను భయపెట్టేందుకు ఈ చర్యను ఒక ఉదాహరణగా ఉపయోగించినట్లు కనిపిస్తోందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
అధికారుల చర్యలపై కీలక హెచ్చరిక
అధికారుల పరిపాలనా అతిక్రమణలు తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీయవచ్చని కోర్టు హెచ్చరించింది.
ఇలాంటి చర్యలు ఉత్తరప్రదేశ్ను భయంతో కూడిన, స్వేచ్ఛకు తక్కువ స్థానం ఉన్న సమాజంగా మార్చే ప్రమాదం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది.
పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులను కాపాడటం అధికారుల బాధ్యత అని స్పష్టం చేసింది.
ఈ కేసులో కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు అధికారుల అధికార వినియోగంపై కీలక సందేశాన్ని ఇచ్చింది.