ఖరీదైన యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థలకు బదులు ‘జుగాడ్‌’
డ్రోన్ల దాడులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా భద్రతా బలగాలకు కొత్త సవాలుగా మారుతున్నాయి. డ్రోన్లను గుర్తించి అడ్డుకునేందుకు సాధారణంగా రాడార్లు, జామర్లు, ఇతర యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తారు. అయితే వీటి ధర చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
పాకిస్థాన్‌ మాత్రం ప్రస్తుతం మరో మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ఖరీదైన యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థలకు బదులుగా చేపలు పట్టేందుకు ఉపయోగించే వలలను భద్రతా కవచంగా మార్చింది.
ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లోని సైనిక, పోలీస్‌ చెక్‌పోస్టులపై డ్రోన్‌ దాడులు పెరుగుతున్నాయి. దీంతో వాటిని అడ్డుకునేందుకు ఫిషింగ్‌ నెట్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తోంది.
టీటీపీపై పాక్‌ ఆరోపణలు
ఖైబర్‌ పఖ్తున్‌ఖ్వా ప్రావిన్స్‌లో తెహ్రీక్‌-ఇ-తాలిబన్‌ పాకిస్థాన్‌ (టీటీపీ) డ్రోన్లతో దాడులు చేస్తోందని పాకిస్థాన్‌ ఆరోపిస్తోంది.
ఈ దాడుల నుంచి భద్రతా కేంద్రాలను కాపాడుకునేందుకు అధునాతన యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థలకు బదులుగా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన మార్గాన్ని ఎంచుకుంది.
హంగు జిల్లాలోని సర్కీ పియాలా పోలీస్‌ చెక్‌పోస్టుపై ఏప్రిల్‌ 16న డ్రోన్‌ దాడి జరిగింది. ఆ తర్వాత టీటీపీ మిలిటెంట్లు కాల్పులు జరిపారు.
ఈ ఘటనలో ఒకరు చనిపోయారు. పలువురు గాయపడ్డారు. ఆఫ్ఘన్‌ సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉన్న హంగులో ఈ ఏడాదిలోనే 16 డ్రోన్‌ దాడులు జరిగినట్లు సమాచారం.
పైకప్పులపై చేపల వలలు
దీంతో పాకిస్థాన్‌ భద్రతా సిబ్బంది చెక్‌పోస్టులపై కొత్త ప్రయోగం చేస్తున్నారు.
చెక్‌పోస్టుల పైకప్పులకు, చుట్టూ ఉన్న గోడలకు మధ్య ఫిషింగ్‌ నెట్స్‌ను కడుతున్నారు. డ్రోన్‌ పై నుంచి దాడి చేసేందుకు వస్తే దాని ప్రొపెల్లర్లు వలలో చిక్కుకోవాలన్నది ఈ ప్లాన్‌.
డ్రోన్‌ వలలో చిక్కుకుంటే అది కిందకు పడిపోతుందని భద్రతా సిబ్బంది భావిస్తున్నారు. ఒకవేళ డ్రోన్‌ వలపై పేలినా.. పేలుడు శకలాలు నేరుగా నేలపై పడకుండా గాల్లోనే చెదిరిపోయే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు.
భారీగా తగ్గుతున్న ఖర్చు
ఈ విధానానికి ప్రధాన కారణం ఖర్చు.
ఒక్క చెక్‌పోస్టును ఇలా కప్పేందుకు సుమారు 1,400 డాలర్లు ఖర్చవుతుందని అల్‌జజీరా కథనం పేర్కొంది. అంటే దాదాపు రూ.1.30 లక్షలు.
అదే యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థల ధర మాత్రం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాటి ధర ఐదు వేల డాలర్ల నుంచి ఏకంగా 50 లక్షల డాలర్ల వరకు ఉంటుందని సమాచారం.
దీంతో పాకిస్థాన్‌ ప్రస్తుతం తక్కువ ఖర్చుతో రక్షణ కల్పించే మార్గంపై దృష్టి పెట్టింది. ఖరీదైన టెక్నాలజీకి బదులుగా వలలతోనే డ్రోన్లను అడ్డుకోవచ్చా అన్నది పరీక్షిస్తోంది.
పలు జిల్లాల్లో ఏర్పాటు
ఈ ఫిషింగ్‌ నెట్స్‌ను ఒక్క ప్రాంతానికే పరిమితం చేయలేదు.
కోహట్‌, కరక్‌, బన్నూ, లక్కీ మార్వత్‌, డేరా ఇస్మాయిల్‌ ఖాన్‌ జిల్లాల్లోని సైనిక స్థావరాల వద్ద ఇప్పటికే ఈ వలలను ఏర్పాటు చేసినట్లు సమాచారం.
డ్రోన్‌ పై నుంచి నేరుగా భద్రతా కేంద్రంపై దాడి చేయకుండా అడ్డుకోవడమే వీటి ప్రధాన ఉద్దేశం.
నిపుణులకు మాత్రం అనుమానాలు
అయితే పాకిస్థాన్‌ అనుసరిస్తున్న ఈ పద్ధతిపై నిపుణులు పెద్దగా నమ్మకం పెట్టుకోవడం లేదు.
ఫిషింగ్‌ నెట్స్‌ పూర్తిస్థాయి రక్షణ ఇవ్వలేవని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. డ్రోన్లను ముందుగానే గుర్తించడం చాలా ముఖ్యమని చెబుతున్నారు.
పోలీస్‌ స్టేషన్లు, చెక్‌పోస్టులే ఎప్పుడూ డ్రోన్ల లక్ష్యాలు కావని సెంటర్‌ ఫర్‌ రీసెర్చ్‌ అండ్‌ సెక్యూరిటీ స్టడీస్‌కు చెందిన ఇమ్తియాజ్‌ గుల్‌ అన్నారు.
కీలక ప్రాంతాలను టార్గెట్‌ చేసి భారీ ప్రభావం చూపించడమే మిలిటెంట్ల ఉద్దేశం కావచ్చని ఆయన చెప్పారు.
డ్రోన్లను ముందే గుర్తించాలి
డ్రోన్లు గాల్లోకి ఎగిరిన వెంటనే వాటిని గుర్తించి అడ్డుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఇమ్తియాజ్‌ గుల్‌ పేర్కొన్నారు.
అంటే కేవలం పైకప్పుపై వలలు ఏర్పాటు చేయడం సరిపోదని ఆయన అభిప్రాయం.
డ్రోన్‌ ఏ దిశ నుంచి వస్తోంది? ఎంత ఎత్తులో ఉంది? దాని లక్ష్యం ఏమిటి? వంటి విషయాలను ముందుగానే గుర్తించడం అవసరం.
అందుకోసం ఆధునిక నిఘా వ్యవస్థలు, యాంటీ డ్రోన్‌ టెక్నాలజీ అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
చైనా, టర్కీ వ్యవస్థలపై ప్రశ్నలు
పాకిస్థాన్‌ ఇప్పటికే చైనా, టర్కీకి చెందిన యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తోంది.
అయితే వాటి సామర్థ్యాలపై గత ఏడాది ఆపరేషన్‌ సిందూర్‌ సమయంలో ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
ఇది కూడా చదవండి
సాయి పల్లవి చీరకట్టుకు ఫిదా అవుతున్న ఫ్యాన్స్.. దీపావళికి పర్ఫెక్ట్ ట్రెడిషనల్ లుక్!
దీంతో అమెరికాకు చెందిన పవర్‌యూఎస్‌ సంస్థ నుంచి యాంటీ డ్రోన్‌ వ్యవస్థను తీసుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
ఇది పాకిస్థాన్‌ ఎదుర్కొంటున్న డ్రోన్‌ ముప్పు ఎంత తీవ్రంగా ఉందో చూపిస్తోంది.
టీటీపీ కూడా డ్రోన్లపై దృష్టి
మరోవైపు టీటీపీ కూడా డ్రోన్‌ దాడులను పెంచుతోంది.
2025 డిసెంబర్‌లో ప్రత్యేక డ్రోన్‌ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు సమాచారం. చౌకగా లభించే కమర్షియల్‌ డ్రోన్లకు మార్పులు చేసి వాటిని దాడులకు ఉపయోగిస్తున్నట్లు పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
దీంతో పాకిస్థాన్‌ భద్రతా బలగాలకు డ్రోన్‌ ముప్పు మరింత పెరిగింది.
వందల దాడులను అడ్డుకున్నామని పాక్‌ ప్రకటన
2026 తొలి ఆరు నెలల్లో ఖైబర్‌ పఖ్తున్‌ఖ్వాలో 341 డ్రోన్‌ దాడులను అడ్డుకున్నట్లు పాకిస్థాన్‌ ప్రకటించింది.
మరో 100 దాడుల్లో సుమారు 30 మంది భద్రతా సిబ్బంది చనిపోయారు. మరో 90 మంది గాయపడ్డారు.
ఈ గణాంకాలు డ్రోన్‌ దాడుల తీవ్రతను తెలియజేస్తున్నాయి.
వలలు ఎంతవరకు ఉపయోగపడతాయి?
డ్రోన్‌ యుద్ధంలో టెక్నాలజీ వేగంగా మారుతోంది. ఒకవైపు డ్రోన్ల సామర్థ్యం పెరుగుతోంది. వాటిని గుర్తించే, అడ్డుకునే వ్యవస్థలు కూడా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.
మరోవైపు పాకిస్థాన్‌ మాత్రం ప్రస్తుతానికి చేపల వలలతోనే డ్రోన్లను అడ్డుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
తక్కువ ఖర్చు అనేది ఈ పద్ధతికి ప్రధాన ఆకర్షణ. అయితే డ్రోన్‌ వేగం, దాడి విధానం, పేలుడు సామర్థ్యం వంటి అంశాలపై వలలు ఎంతవరకు పనిచేస్తాయన్నది ప్రశ్నగా మారింది.
అందుకే పాకిస్థాన్‌ అనుసరిస్తున్న ఈ ‘జుగాడ్‌’ వ్యూహం నిజంగా డ్రోన్లను అడ్డుకుంటుందా? లేక భద్రతా సిబ్బందికి కేవలం కొంత ధైర్యాన్ని మాత్రమే ఇస్తుందా? అన్నది వేచి చూడాలి.