భారతీయ మహిళల ఉపాధి గణాంకాల అసలు నిజం ఏంటి? అంకెల వెనుక దాగిన వాస్తవాలు!

మహిళల శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు ఎంత పెరిగింది?

పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS) గణాంకాల ప్రకారం, భారతదేశంలో మహిళల శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు 2017-18లో 23.3 శాతంగా ఉంది. 2023-24 నాటికి ఈ రేటు 41.7 శాతానికి పెరిగింది.

ఈ పెరుగుదల చూస్తే మహిళలు ఉపాధి రంగంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించినట్లు కనిపిస్తుంది. అయితే, మహిళలకు కొత్తగా జీతంతో కూడిన ఉద్యోగాలు ఎంతమేరకు లభించాయనే ప్రశ్న కూడా కీలకంగా మారింది.

స్వయం ఉపాధి విభాగంలో మహిళల భాగస్వామ్యం పెరగడం ఈ గణాంకాల పెరుగుదలకు ఒక ముఖ్యమైన కారణంగా కనిపిస్తోంది.

ముఖ్యంగా కుటుంబ వ్యాపారాల్లో వేతనం లేకుండా సహాయకులుగా పనిచేసే మహిళల సంఖ్య పెరగడం ఈ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

అంటే, మహిళలు పని చేస్తున్నట్లు అధికారిక గణాంకాల్లో నమోదవుతున్నప్పటికీ, వారిలో ఎంతమందికి నేరుగా ఆదాయం వస్తోందనే అంశాన్ని విడిగా పరిశీలించాలి.

కుటుంబ వ్యాపారాల్లో మహిళల శ్రమకు గుర్తింపు ఉందా?

ఒక కుటుంబానికి చెందిన చిన్న అల్పాహార దుకాణాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుందాం. ఆ దుకాణంలో భర్త వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తుంటే, భార్య ఉదయం నుంచి పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంటుంది.

ఆమె మసాలాలు సిద్ధం చేస్తుంది. లెక్కలు రాస్తుంది. భర్త అందుబాటులో లేనప్పుడు కస్టమర్లకు సేవలు అందిస్తుంది. వ్యాపారం సజావుగా సాగేందుకు తన వంతు కృషి చేస్తుంది.

అయితే, ఆమెకు ప్రత్యేకంగా జీతం అందకపోతే ఆ శ్రమకు తగిన ఆర్థిక గుర్తింపు లభించకపోవచ్చు. కుటుంబానికి ఆదాయం వస్తున్నప్పటికీ, ఆ ఆదాయంలో ఆమెకు స్వతంత్రంగా ఖర్చు చేసుకునే డబ్బు ఉండకపోవచ్చు.

ఇలాంటి పరిస్థితులు కుటుంబ వ్యాపారాలకే పరిమితం కావు. వ్యవసాయ పనుల్లోనూ మహిళలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, వారి శ్రమకు నేరుగా వేతనం అందకపోవడం ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యానికి అడ్డంకిగా మారుతోంది.

గ్రామీణ మహిళల ఉపాధిలో వేతనం లేని శ్రమ ఎంత?

గ్రామీణ భారతదేశంలో పనిచేస్తున్న మహిళల్లో 42.3 శాతం మంది ప్రత్యక్ష వేతనం తీసుకోకుండా కుటుంబ వ్యాపారాలు లేదా వ్యవసాయ పనుల్లో శ్రమిస్తున్నట్లు అందించిన గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఈ మహిళలు రోజూ ఎన్నో గంటలు పని చేస్తున్నారు. కుటుంబ ఆదాయం పెరగడానికి సహకరిస్తున్నారు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి, కుటుంబ వ్యాపారాల నిర్వహణలో భాగస్వాములవుతున్నారు.

అయితే, పని చేస్తున్నప్పటికీ వారి చేతికి నేరుగా డబ్బు అందకపోవడం సమస్యగా మారుతోంది. సొంత ఆదాయం లేకపోతే వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం కూడా ఇతరులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.

అందువల్ల మహిళల ఉపాధిని అంచనా వేసేటప్పుడు వారు పని చేస్తున్నారా లేదా అనే అంశంతో పాటు, ఆ పనికి వేతనం అందుతోందా అనే విషయాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

ఇంటి పనుల భారం.. మహిళలకు రోజుకు ఐదు గంటలు

మహిళల శ్రమను అర్థం చేసుకోవడానికి భారత ప్రభుత్వ టైమ్ యూజ్ సర్వే గణాంకాలు కూడా కీలకంగా ఉన్నాయి.

ఈ గణాంకాల ప్రకారం, మహిళలు రోజుకు సగటున 305 నిమిషాలు వేతనం లేని ఇంటి పనులు, వంట, కుటుంబ సభ్యుల సంరక్షణ కోసం వెచ్చిస్తున్నారు. అంటే, సుమారు ఐదు గంటల సమయం ఈ పనులకే కేటాయిస్తున్నారు.

ఇదే పనుల కోసం పురుషులు రోజుకు సగటున 163 నిమిషాలు మాత్రమే వెచ్చిస్తున్నారు. అంటే, ఇంటి బాధ్యతల విషయంలో మహిళలపై ఎక్కువ భారం ఉంటోంది.

వంట చేయడం, ఇంటిని శుభ్రం చేయడం, పిల్లలను చూసుకోవడం, కుటుంబ సభ్యులకు అవసరమైన సహాయం అందించడం వంటి పనులు ప్రతిరోజూ కొనసాగుతాయి. అయితే, ఈ పనులకు సాధారణంగా వేతనం అందదు.

ఈ బాధ్యతల కారణంగా మహిళలకు బయట ఉద్యోగం చేయడానికి, నైపుణ్యాలు పెంచుకోవడానికి లేదా మెరుగైన ఉపాధి అవకాశాలను ఎంచుకోవడానికి సమయం తగ్గవచ్చు.

వేతనంతో కూడిన పనుల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం ఎంత?

అందించిన టైమ్ యూజ్ సర్వే గణాంకాల ప్రకారం, ప్రతిరోజూ వేతనం వచ్చే పనుల్లో పాల్గొంటున్నట్లు చెప్పిన మహిళలు 25 శాతం మాత్రమే ఉన్నారు. పురుషుల్లో ఈ వాటా 75 శాతంగా ఉంది.

ఈ వ్యత్యాసం మహిళల ఉపాధిని కేవలం భాగస్వామ్య రేటుతో అంచనా వేయడం సరిపోదని సూచిస్తోంది. మహిళలు ఎంత సమయం పనిచేస్తున్నారు? వారిలో ఎంతమందికి వేతనం వస్తోంది?

ఉద్యోగాల్లో ఎంత భద్రత ఉంది? వారి ఆదాయంపై వారికి ఎంత నియంత్రణ ఉంది? అనే అంశాలు కూడా ముఖ్యమైనవే.

మహిళలకు నచ్చిన ఉద్యోగాలు ఎందుకు అందుబాటులో ఉండటం లేదు?

మహిళలు ఉపాధిని ఎంచుకునే విషయంలో అనేక అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటున్నారు. భద్రతా సమస్యలు, ఇంటి పనుల బాధ్యతలు, పిల్లల సంరక్షణ, సమీప ప్రాంతాల్లో తగిన ఉద్యోగాలు లేకపోవడం వంటి అంశాలు వారి అవకాశాలను పరిమితం చేయవచ్చు.

కొంతమంది మహిళలు కుటుంబ వ్యాపారాల్లో పనిచేయాల్సి వస్తుంది. మరికొందరు వ్యవసాయ పనుల్లో పాల్గొంటారు. ఇంకొందరు ఇంటి బాధ్యతల కారణంగా బయట ఉద్యోగాలు చేయలేకపోతారు.

ఈ పరిస్థితుల్లో మహిళలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి, మెరుగైన ఉద్యోగావకాశాలు, సురక్షితమైన పని వాతావరణం, తగిన వేతనం అందుబాటులో ఉండటం ముఖ్యం.

మహిళల ఉపాధి గణాంకాలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?

మహిళల శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు పెరగడం సానుకూల పరిణామమే. అయితే, ఆ పెరుగుదలతో పాటు మహిళల ఆదాయం, ఉద్యోగ భద్రత, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం కూడా మెరుగుపడుతున్నాయా అనే విషయాన్ని పరిశీలించాలి.

కుటుంబ వ్యాపారాల్లో మహిళల శ్రమకు తగిన గుర్తింపు లభించాలి.

వేతనం లేని పనుల భారాన్ని కుటుంబ సభ్యులు సమానంగా పంచుకోవాలి. మహిళలు తమకు నచ్చిన ఉపాధిని ఎంచుకునే అవకాశాలు పెరగాలి.

అధికారిక గణాంకాల్లో పని చేస్తున్నట్లు నమోదైన మహిళల్లో ఎంతమందికి తమ పేరు మీద నేరుగా వేతనం అందుతోంది? ఎంతమందికి స్థిరమైన ఆదాయం ఉంది?

ఎంతమంది తమ సంపాదనను స్వయంగా వినియోగించుకోగలుగుతున్నారు? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకోవడం అవసరం.

మహిళలు ఎంతమంది పనిచేస్తున్నారు అనేదే కాదు.. వారి శ్రమకు ఎంత విలువ లభిస్తోంది అనేదే అసలైన ప్రశ్న.