ఎన్నికల్లో పోటీకి ఇద్దరు పిల్లల నిబంధనపై సుప్రీంకోర్టు కీలక ప్రశ్నలు.. పాత చట్టాలపై పునఃపరిశీలన!

ఎన్నికల్లో పోటీ చేయాలంటే ఇద్దరు పిల్లలకు మించి ఉండకూడదనే నిబంధనపై సుప్రీంకోర్టు కీలక ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఈ నిబంధన ఎంతవరకు సమంజసమని ప్రశ్నించింది. దేశంలో జనాభా పరిస్థితులు గతంతో పోలిస్తే చాలా మారిపోయాయని అభిప్రాయపడింది. సంతానోత్పత్తి రేటు గణనీయంగా తగ్గిన నేపథ్యంలో పాత చట్టాలను మరోసారి పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని సూచించింది.

ఇద్దరికి మించి పిల్లలున్నవారిని స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకుండా అనర్హులుగా ప్రకటించే నిబంధనలపై పునరాలోచించాలని పేర్కొంది. ఈ అంశంపై బుధవారం జరిగిన విచారణ సందర్భంగా ధర్మాసనం పలు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.

2.1 కంటే దిగువకు పడిపోయిన సంతానోత్పత్తి రేటు

భారతదేశంలో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (Total Fertility Rate – TFR) ప్రస్తుతం 2.1 అనే ప్రత్యామ్నాయ స్థాయి కంటే దిగువకు పడిపోయిందని సుప్రీంకోర్టు గుర్తుచేసింది. గత రెండు దశాబ్దాల్లో దేశ జనాభా పరిస్థితుల్లో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చాయని తెలిపింది.

ఒక మహిళ తన జీవితకాలంలో సగటున ఎంతమంది పిల్లలకు జన్మనిస్తుందో తెలిపే సూచికనే మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు అంటారు. ఈ రేటు తగ్గడం వల్ల భవిష్యత్తులో జనాభా నిర్మాణంలో మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే రాబోయే దశాబ్దాల్లో దేశంలో వృద్ధుల జనాభా పెరిగే అవకాశాలు ఉన్నాయని ధర్మాసనం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఇద్దరికి మించి పిల్లలున్నవారిని ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకుండా నిషేధించడం ఇప్పటికీ అవసరమా? అని ప్రశ్నించింది.

మూడో సంతానం కారణంగా ఎన్నికల్లో పోటీకి అనర్హత

మహారాష్ట్రకు చెందిన కాకోడా గ్రామ పంచాయతీ మాజీ సర్పంచ్ మంగళ భీమ్‌రావు దాఖలు చేసిన పిటిషన్ విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది.

మంగళ భీమ్‌రావుకు మూడో సంతానం జన్మించడంతో ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకుండా అధికారులు ఆమెను అనర్హురాలిగా ప్రకటించారు. ఈ నిర్ణయాన్ని ఆమె సవాల్ చేస్తూ న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించారు.

ఆమె పిటిషన్‌ను పరిశీలించిన సుప్రీంకోర్టు అప్పీల్‌ను అనుమతించింది. అంతేకాకుండా ఆమెపై విధించిన అనర్హత నిర్ణయాన్ని రద్దు చేసింది.

ఈ కేసు విచారణ సందర్భంగా ఇద్దరు పిల్లల నిబంధనకు సంబంధించిన విస్తృత అంశాలను కూడా ధర్మాసనం పరిశీలించింది.

2003 నాటి జావేద్ వర్సెస్ హర్యానా తీర్పుపై పునఃపరిశీలన

ఇద్దరు పిల్లల నిబంధనకు సంబంధించి 2003లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన జావేద్ వర్సెస్ హర్యానా రాష్ట్రం తీర్పు ఇప్పుడు మరోసారి చర్చకు వచ్చింది.

హర్యానా పంచాయతీరాజ్ చట్టం-1994 ప్రకారం ఇద్దరికి మించి పిల్లలున్నవారు పంచాయతీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి అనర్హులు.

ఈ నిబంధనను అప్పట్లో ముగ్గురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం సమర్థించింది.

2003లో ఈ తీర్పు వెలువడిన సమయంలో దేశంలో ఒక్కో మహిళకు సగటున ముగ్గురు పిల్లలు ఉండేవారని ప్రస్తుత ధర్మాసనం గుర్తుచేసింది.

అప్పట్లో జనాభా నియంత్రణ ప్రభుత్వాలకు ప్రధాన విధానపరమైన అంశంగా ఉండేదని వివరించింది.

అయితే ఇప్పుడు పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోయాయని అభిప్రాయపడింది. సంతానోత్పత్తి రేటు తగ్గుతున్న సమయంలో పాత నిబంధనలను అలాగే కొనసాగించాలా? అనే ప్రశ్నను లేవనెత్తింది.

ఈ నేపథ్యంలో 2003 నాటి జావేద్ వర్సెస్ హర్యానా తీర్పును సుప్రీంకోర్టు పునఃపరిశీలనకు స్వీకరించింది. ఈ అంశాన్ని విస్తృత ధర్మాసనానికి నివేదించింది.

ఇద్దరు పిల్లల నిబంధనపై ఇక ఏం జరగనుంది?

ఇద్దరు పిల్లల నిబంధన రాజ్యాంగబద్ధంగా కొనసాగాలా? లేదా? అనే అంశాన్ని ఇకపై విస్తృత ధర్మాసనం పరిశీలించనుంది.

దేశంలో మారుతున్న జనాభా పరిస్థితులు, తగ్గుతున్న సంతానోత్పత్తి రేటు, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే హక్కు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకునే అవకాశం ఉంది.

ఈ నిబంధనను కొనసాగించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఎదురయ్యే సమస్యలను కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

అయితే ఈ విషయంలో ఒక విషయాన్ని స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి. ఇద్దరు పిల్లల నిబంధనను దేశవ్యాప్తంగా రద్దు చేసినట్లు సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించలేదు.

కేవలం గతంలో ఇచ్చిన తీర్పును పునఃపరిశీలనకు స్వీకరించి, విస్తృత ధర్మాసనానికి నివేదించింది.

తుది నిర్ణయం వెలువడిన తర్వాతే ఈ నిబంధన భవిష్యత్తుపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.