కోట్ల ఏళ్ల భూగర్భ చరిత్రే కారణం

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై క్రూడ్ ఆయిల్ ప్రభావం చాలా ఎక్కువ. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు కొద్దిగా పెరిగినా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభావం కనిపిస్తుంది. అయితే సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, కువైట్, యూఏఈ వంటి దేశాల్లోనే ఇంత భారీ చమురు నిల్వలు ఎందుకు ఉన్నాయి? భారత్‌లో ఎందుకు అంతగా లేవు? అనే ప్రశ్న చాలామందికి వస్తుంది.

దీనికి సమాధానం కేవలం భౌగోళిక అదృష్టం కాదు. కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన భూగర్భ మార్పులు దీనికి ప్రధాన కారణం. సముద్రాల కదలికలు, టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికలు, జీవ పదార్థాల పేరుకుపోవడం వంటి అనేక ప్రక్రియలు కలిసి ఈ చమురు నిల్వలను ఏర్పరిచాయి.

డైనోసార్ల వల్ల చమురు ఏర్పడిందా?

చమురు డైనోసార్ల శిలాజాల నుంచి ఏర్పడిందనేది ఒక సాధారణ అపోహ. వాస్తవానికి చమురు ఏర్పడటంలో డైనోసార్ల పాత్ర ప్రధానమైనది కాదు.

కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం ప్రాచీన సముద్రాల్లో భారీగా సూక్ష్మజీవులు, ప్లాంక్టన్, ఆల్గే వంటి జీవులు ఉండేవి. ఇవి చనిపోయిన తర్వాత సముద్ర గర్భంలో పేరుకుపోయాయి.

వాటి మీద మట్టి, ఇసుక, ఇతర అవక్షేపాలు పొరలుగా చేరాయి. ఆ ప్రాంతాల్లో ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉండేది. అదే సమయంలో భూగర్భంలో వేడి, పీడనం పెరిగాయి.

దీంతో ఆ సేంద్రీయ పదార్థం క్రమంగా మార్పు చెందింది. చివరకు హైడ్రోకార్బన్లు ఏర్పడ్డాయి. వీటి నుంచే ముడి చమురు, సహజవాయువు ఏర్పడ్డాయి.

మధ్యప్రాచ్యం ఎప్పుడూ ఎడారి కాదు

ఇప్పుడు మధ్యప్రాచ్యంలో విస్తారమైన ఎడారులు కనిపిస్తాయి. కానీ కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం అక్కడి పరిస్థితులు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేవి.

ఆ ప్రాంతాల్లో సముద్రాలు ఉండేవి. సముద్ర జీవులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉండేవి. వాటి అవశేషాలు కాలక్రమంలో సముద్ర గర్భంలో పేరుకుపోయాయి.

ఈ పరిస్థితులే తర్వాత భారీ చమురు నిల్వలు ఏర్పడటానికి అనుకూలంగా మారాయి.

టెథిస్ మహాసముద్రం కీలక పాత్ర

దాదాపు 100 నుంచి 250 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆఫ్రికా, యురేషియా ఖండాల మధ్య టెథిస్ సముద్రం ఉండేది.

ఇది నిస్సారమైన, వెచ్చని సముద్రం. ఇలాంటి వాతావరణం ప్లాంక్టన్, ఆల్గే, ఇతర సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలకు అనుకూలంగా ఉండేది.

ఈ జీవులు చనిపోయిన తర్వాత సముద్రం అడుగున పేరుకుపోయాయి. వాటిపై అవక్షేపాలు చేరుతూ వెళ్లాయి.

కాలం గడిచేకొద్దీ ఆ పొరలు భూమి లోపలికి వెళ్లాయి. వేడి, పీడనం పెరగడంతో అవి హైడ్రోకార్బన్లుగా మారాయి.

టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికలు

భూమి ఉపరితలం అనేక టెక్టోనిక్ ప్లేట్లుగా ఉంటుంది. ఇవి నిరంతరం కదులుతూనే ఉంటాయి.

ఈ ప్లేట్ల కదలికల కారణంగా టెథిస్ సముద్రం క్రమంగా మూసుకుపోయింది. సముద్రంలో పేరుకుపోయిన సేంద్రీయ పదార్థం కూడా భూగర్భంలో చిక్కుకుంది.

తర్వాత జరిగిన భూగర్భ మార్పులు చమురు నిల్వలు ఏర్పడటానికి అనుకూలమైన పరిస్థితులను సృష్టించాయి.

చమురు ఏర్పడటం మాత్రమే సరిపోదు

భూగర్భంలో చమురు ఏర్పడితే సరిపోదు. అది అక్కడే నిల్వ ఉండాలి. లేకపోతే చమురు పైకి రావచ్చు లేదా ఇతర ప్రాంతాలకు చెల్లాచెదురవుతుంది.

అరబ్ ప్రాంతాల్లో ఈ విషయంలో అనుకూలమైన భౌగోళిక నిర్మాణాలు ఏర్పడ్డాయి.

సున్నపురాయి, ఇసుకరాయి వంటి పొరలు చమురు నిల్వ ఉండటానికి సహాయపడ్డాయి. వాటి పైభాగంలో ఉప్పు, గట్టి రాతి పొరలు సీల్‌లా పనిచేశాయి.

దీంతో చమురు భూగర్భంలోనే చిక్కుకుంది. భారీ మొత్తంలో చమురు ఒకే ప్రాంతాల్లో పేరుకుపోయింది.

ఇదే అరబ్ దేశాల్లో భారీ చమురు క్షేత్రాలు ఏర్పడటానికి ఒక ముఖ్యమైన కారణం.

భారత్‌లో చమురు ఎందుకు తక్కువ?

భారత్‌లో చమురు అసలు లేదని చెప్పడం తప్పు. దేశంలో పలు ప్రాంతాల్లో చమురు, సహజవాయువు నిల్వలు ఉన్నాయి.

అస్సాం, గుజరాత్, రాజస్థాన్, ముంబై హై, కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్ వంటి ప్రాంతాల్లో చమురు, గ్యాస్ వనరులు ఉన్నాయి.

అయితే అరబ్ దేశాలతో పోలిస్తే భారత్‌లో నిల్వలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. దీనికి కూడా భౌగోళిక చరిత్రే ప్రధాన కారణం.

భారత భూభాగం వేగంగా కదిలింది

ప్రాచీన కాలంలో భారత భూభాగం ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రాంతంలో లేదు. అది అంటార్కిటికా సమీపంలోని గోండ్వానా భూభాగంలో భాగంగా ఉండేది.

ఆ తర్వాత భారత ప్లేట్ విడిపోయి ఉత్తర దిశగా కదిలింది. చివరకు ఆసియా ఖండాన్ని ఢీకొంది.

ఈ ప్రయాణంలో భారత భూభాగం ఎదుర్కొన్న భౌగోళిక పరిస్థితులు అరబ్ ప్రాంతాల్లో ఉన్న పరిస్థితులతో భిన్నంగా ఉన్నాయి.

దీంతో భారీగా సేంద్రీయ పదార్థం పేరుకుపోయి, అది చమురుగా మారి ఒకే ప్రాంతంలో నిల్వ అయ్యే పరిస్థితులు అంతగా ఏర్పడలేదు.

అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాల ప్రభావం

దాదాపు 6.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం భారతదేశంలో భారీ అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు జరిగాయి.

ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్ పరిసర ప్రాంతాల్లో భారీగా లావా ప్రవహించింది. ఈ ప్రక్రియతో బసాల్ట్ శిలలతో కూడిన విస్తారమైన ప్రాంతం ఏర్పడింది.

బసాల్ట్ చాలా కఠినమైన శిల. ఇలాంటి నిర్మాణాలు చమురు నిల్వలు ఏర్పడటానికి సాధారణంగా అనుకూలంగా ఉండవు.

అయితే భారత్‌లోని ప్రతి ప్రాంతం ఒకే విధంగా ఉండదు. అందుకే కొన్ని ప్రత్యేక భూభాగాల్లో చమురు, గ్యాస్ నిల్వలు ఏర్పడ్డాయి.

భారత్‌కు ఎందుకు దిగుమతులు అవసరం?

భారత్‌లో చమురు ఉత్పత్తి కంటే వినియోగం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.

దేశంలో రవాణా, పరిశ్రమలు, విద్యుత్ రంగం, ఇతర అవసరాల కోసం భారీగా ఇంధనం అవసరం. దీనికి అనుగుణంగా దేశీయ చమురు ఉత్పత్తి సరిపోవడం లేదు.

మీరు ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం భారత్ రోజుకు సుమారు 55 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురును వినియోగిస్తోంది. దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యేది దాదాపు 15 శాతం లోపే.

అందువల్ల అవసరాల్లో 85 శాతానికిపైగా చమురును దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది.

అరబ్ దేశాలకు చమురు ఎందుకు వరమైంది?

అరబ్ దేశాల్లో భారీ చమురు నిల్వలు ఏర్పడటానికి కోట్ల సంవత్సరాల భూగర్భ పరిణామాలు కారణమయ్యాయి.

ప్రాచీన సముద్రాల్లో జీవ పదార్థం పేరుకుపోవడం ఒక కీలక దశ. ఆ తర్వాత అవక్షేపాల పొరలు ఏర్పడ్డాయి.

టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికలు కూడా ఈ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. చివరకు చమురు నిల్వ ఉండేలా సహజ భౌగోళిక నిర్మాణాలు ఏర్పడ్డాయి.

అందుకే మధ్యప్రాచ్యంలో భారీ చమురు క్షేత్రాలు కనిపిస్తున్నాయి.

భారత్‌కు ప్రకృతి ఇచ్చిన ఇతర వనరులు

ప్రతి దేశానికి ప్రకృతి ఒకే రకమైన వనరులను ఇవ్వదు.

మధ్యప్రాచ్య దేశాలకు ప్రాచీన సముద్రాలు, భూగర్భ పరిణామాల ఫలితంగా భారీ చమురు నిల్వలు లభించాయి.

భారత్‌కు మాత్రం సారవంతమైన నేలలు, నదులు, బొగ్గు, ఇనుప ఖనిజం వంటి అనేక సహజ వనరులు లభించాయి.

అందుకే ఒక దేశంలో చమురు ఎక్కువగా ఉండటం, మరో దేశంలో తక్కువగా ఉండటం వెనుక కోట్ల సంవత్సరాల భూగర్భ చరిత్ర ఉంటుంది.