CNAP Caller ID: నవంబర్ 1 నుంచి కొత్త రూల్.. కేంద్రం కీలక ఆదేశాలు
మొబైల్ ఫోన్ వినియోగదారులకు తరచూ వచ్చే స్పామ్ కాల్స్, గుర్తుతెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చే ఫోన్ కాల్స్‌కు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఇకపై ఫోన్‌కు కాల్ వచ్చినప్పుడు నంబర్‌తో పాటు, ఆ నంబర్‌కు సంబంధించిన అసలు పేరు కూడా తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇందుకోసం దేశవ్యాప్తంగా కొత్త కాలర్ ఐడీ వ్యవస్థను అమలు చేయాలని కేంద్రం నిర్ణయించింది.
నవంబర్ 1, 2026 నుంచి దేశంలోని అన్ని టెలికాం ఆపరేటర్లు ‘కాలింగ్ నేమ్ ప్రెజెంటేషన్’ (Calling Name Presentation – CNAP) సేవలను తప్పనిసరిగా ప్రారంభించాలని టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం (DoT) ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
భారత్‌లో అధికారికంగా ప్రవేశపెడుతున్న ఈ కాలర్ ఐడీ వ్యవస్థ ద్వారా ఫోన్‌కు కాల్ చేస్తున్న వ్యక్తి వివరాలను తెలుసుకోవచ్చు.
4G, 5G వినియోగదారులకు ఆటోమేటిక్‌గా సేవలు
కేంద్రం ఆదేశాల ప్రకారం, 4G, 5G నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగిస్తున్న మొబైల్ వినియోగదారులకు CNAP సేవలు ఆటోమేటిక్‌గా అందుబాటులోకి వస్తాయి.
అంటే, వినియోగదారులు ప్రత్యేకంగా సెట్టింగ్స్‌లోకి వెళ్లి ఈ సేవను యాక్టివేట్ చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.
గతంలో వినియోగదారులు కోరినప్పుడు మాత్రమే ఈ సేవను ప్రారంభించాలనే ప్రతిపాదన ఉంది.
అయితే, తదుపరి చర్చల అనంతరం ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ సేవను డిఫాల్ట్‌గా అందించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ప్రస్తుతం 2G, 3G నెట్‌వర్క్‌లు, ల్యాండ్‌లైన్ (PSTN) ఫోన్లకు ఈ సేవలను విస్తరించే అంశంపై ప్రభుత్వం తర్వాత పరిశీలన చేయనుంది.
కాలర్ ఐడీ ఎలా పనిచేస్తుంది?
CNAP సేవలో కాల్ వచ్చినప్పుడు మొబైల్ స్క్రీన్‌పై కనిపించే వివరాలు కొన్ని అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
మొదటగా, కాల్ చేస్తున్న వ్యక్తి ఫోన్ నంబర్ కనిపిస్తుంది. ఆ నంబర్ వినియోగదారుడి కాంటాక్ట్స్‌లో సేవ్ చేసి ఉంటే, ఇప్పటికే సేవ్ చేసిన పేరే స్క్రీన్‌పై కనిపిస్తుంది.
ఒకవేళ ఆ నంబర్ ఫోన్‌లో సేవ్ చేయకపోతే, సంబంధిత టెలికాం ఆపరేటర్ వద్ద ఉన్న KYC రికార్డుల ఆధారంగా నమోదైన పేరు స్క్రీన్‌పై కనిపిస్తుంది.
దీంతో గుర్తుతెలియని నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చినప్పుడు అవతలి వ్యక్తి ఎవరో తెలుసుకోవడం సులభమవుతుంది.
అయితే, స్క్రీన్‌పై కనిపించే పేరు టెలికాం రికార్డుల్లో నమోదైన వివరాల ఆధారంగా ఉంటుంది.
ఈ వ్యవస్థ ఒక్కటే ప్రతి మోసపూరిత కాల్‌ను పూర్తిగా గుర్తిస్తుందని చెప్పలేం.
అంతర్జాతీయ కాల్స్‌కు ప్రత్యేక నిబంధన
విదేశాల నుంచి వచ్చే కాల్స్ విషయంలో ప్రత్యేక విధానం అమలులో ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ కాల్ వచ్చినప్పుడు కాల్ చేస్తున్న వ్యక్తి పేరు చూపించకుండా, మొబైల్ స్క్రీన్‌పై “International Call” అని మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
దీంతో అంతర్జాతీయ కాల్స్‌కు సంబంధించిన వివరాలను వినియోగదారులు సులభంగా గుర్తించగలుగుతారు.
వినియోగదారుల డేటా భద్రతకు ప్రాధాన్యం
కొత్త కాలర్ ఐడీ వ్యవస్థ అమలులో వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచార భద్రతకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఇందుకోసం టెలికాం కంపెనీలు ‘సెక్యూరిటీ-బై-డిజైన్’ విధానాన్ని పాటించాలని ఆదేశించింది.
కాల్ ముగిసిన వెంటనే ఆ పేరుకు సంబంధించిన తాత్కాలిక డేటాను సిస్టమ్‌లో నిల్వ ఉంచకుండా తొలగించాలి. వినియోగదారుల గోప్యతను కాపాడేందుకు ఈ నిబంధన తీసుకొచ్చారు.
అలాగే, కాలింగ్ లైన్ ఐడెంటిఫికేషన్ రెస్ట్రిక్షన్ (CLIR) సేవను ఉపయోగిస్తున్న వినియోగదారుల పేర్లు ప్రదర్శించరు. ఈ విధానం ద్వారా తమ కాలర్ వివరాలను పరిమితం చేసుకునే సదుపాయం ఉన్నవారి గోప్యతను కాపాడనున్నారు.
కంపెనీలకు బ్రాండ్ పేర్లు ప్రదర్శించే అవకాశం
వ్యక్తిగత వినియోగదారులతో పాటు కంపెనీలు, వ్యాపార సంస్థలు, బల్క్ కనెక్షన్లు ఉపయోగించే సంస్థలకు కూడా CNAP సేవలో ప్రత్యేక వెసులుబాటు ఉంటుంది.
ఈ సంస్థలు వ్యక్తిగత పేర్లకు బదులుగా తమ అధికారిక బ్రాండ్ లేదా ట్రేడ్‌మార్క్ పేర్లను ప్రదర్శించుకోవచ్చు. అయితే, ఇందుకోసం ఆయా పేర్లు ట్రేడ్‌మార్క్స్ రిజిస్ట్రీ లేదా GST పోర్టల్‌లో నమోదై ఉండాలి.
సంబంధిత పత్రాలను పరిశీలించి, వివరాలను నిర్ధారించిన తర్వాతే టెలికాం ఆపరేటర్లు ఆ పేర్లను అనుమతిస్తారు. దీనివల్ల వ్యాపార సంస్థల అధికారిక పేర్లను గుర్తించడం వినియోగదారులకు సులభమవుతుంది.
4G, 5G ట్రయల్స్ తర్వాత కేంద్రం నిర్ణయం
గత కొన్ని నెలలుగా 4G, 5G నెట్‌వర్క్‌లలో CNAP సేవలను పరీక్షించారు. ఈ ట్రయల్స్ విజయవంతం కావడంతో దేశవ్యాప్తంగా సేవలను తప్పనిసరి చేయాలని కేంద్రం నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఈ కొత్త విధానం ద్వారా గుర్తుతెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చే కాల్స్‌ను గుర్తించడం సులభమవుతుందని భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా, ఇతరుల పేర్లతో కాల్స్ చేస్తూ మోసాలకు పాల్పడే ప్రయత్నాలను అడ్డుకోవడంలో ఈ సేవ ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
అయితే, CNAP సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చినంత మాత్రాన అన్ని స్పామ్ కాల్స్, సైబర్ మోసాలు పూర్తిగా ఆగిపోతాయని చెప్పలేం. వినియోగదారులు అనుమానాస్పద కాల్స్ పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలి. OTPలు, బ్యాంకు వివరాలు, వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని తెలియని వ్యక్తులతో పంచుకోకూడదు.