దీపావళి వేళ టపాసుల మోతతో జాగ్రత్త!
దీపావళి వచ్చిందంటే చాలు.. ఇళ్ల ముందు దీపాల వెలుగులు కనిపిస్తాయి. వీధుల్లో టపాసుల మోత వినిపిస్తుంది.
చిన్నారుల నుంచి పెద్దల వరకు బాణసంచా కాల్చుతూ పండగను ఆనందంగా జరుపుకుంటారు.
అయితే ఈ సంబరాల మధ్య చెవుల ఆరోగ్యాన్ని చాలామంది పట్టించుకోరు. టపాసుల నుంచి వచ్చే భారీ శబ్దం వినికిడి శక్తిపై ప్రభావం చూపుతుందని చాలామందికి తెలియదు.
భారత చట్టాల ప్రకారం టపాసుల శబ్దం 125 డెసిబుల్స్‌ వరకు ఉండొచ్చు. అయితే చట్టం అనుమతించిందని ఆ శబ్దం చెవులకు సురక్షితమని భావించకూడదు.
ముఖ్యంగా టపాసులు పేలే సమయంలో దగ్గరగా ఉంటే చెవులకు ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో వినికిడి శక్తి శాశ్వతంగా దెబ్బతినే అవకాశం కూడా ఉంది.
ఈ నెల 8న దీపావళి జరగనుండటంతో చెవులను ఎలా కాపాడుకోవాలో తెలుసుకుందాం.
125 డెసిబుల్స్‌ అంటే ఎంత పెద్ద శబ్దం?
శబ్ద తీవ్రతను కొలిచే ప్రమాణాన్ని డెసిబుల్‌ అంటారు. సాధారణంగా ఇద్దరు వ్యక్తులు మాట్లాడుకునేటప్పుడు శబ్దం 60 డెసిబుల్స్‌ వరకు ఉంటుంది.
రద్దీగా ఉండే రహదారిపై వాహనాల శబ్దం దాదాపు 85 డెసిబుల్స్‌గా ఉంటుంది. అదే టపాసులు పేలినప్పుడు శబ్ద తీవ్రత 125 డెసిబుల్స్‌ వరకు చేరవచ్చు.
అంటే సాధారణంగా మనం వినే మాటలు, ట్రాఫిక్‌ శబ్దాలతో పోలిస్తే టపాసుల మోత చాలా ఎక్కువ.
ప్రతి 10 డెసిబుల్స్‌ పెరిగినప్పుడు శబ్ద తీవ్రత పది రెట్లు పెరుగుతుంది. అందుకే టపాసుల శబ్దాన్ని తేలిగ్గా తీసుకోకూడదు.
మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే.. టపాసుల శబ్ద తీవ్రతను పేలిన ప్రదేశానికి నాలుగు మీటర్ల దూరంలో కొలుస్తారు.
కానీ పండగ సమయంలో చాలామంది ఈ దూరాన్ని పాటించరు. చేతిలో టపాసులు పట్టుకుని కాల్చడం, అవి పేలే సమయంలో దగ్గరగా నిలబడటం వల్ల ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
ఎంత శబ్దం చెవులకు ప్రమాదకరం?
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మార్గదర్శకాల ప్రకారం.. ఒక్కసారిగా వచ్చే తీవ్రమైన శబ్దం గరిష్ఠ స్థాయి పెద్దవారికి 140 డెసిబుల్స్‌, పిల్లలకు 120 డెసిబుల్స్‌ మించకూడదు.
అయితే టపాసుల శబ్దం వల్ల కలిగే ప్రమాదం మనం వాటికి ఎంత దూరంలో ఉన్నామనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
శబ్దం వచ్చే ప్రదేశానికి దూరం సగానికి తగ్గిన ప్రతిసారీ దాని తీవ్రత సుమారు 6 డెసిబుల్స్‌ పెరుగుతుంది.
ఉదాహరణకు.. నాలుగు మీటర్ల దూరంలో 125 డెసిబుల్స్‌గా నమోదైన టపాసు శబ్దం రెండు మీటర్ల దూరంలో 131 డెసిబుల్స్‌కు చేరుతుంది.
ఒక మీటరు దూరంలో 137 డెసిబుల్స్‌, అర మీటరు దూరంలో 143 డెసిబుల్స్‌ అవుతుంది.
దీంతో చట్టబద్ధంగా అనుమతించిన టపాసు కూడా చేతిలో పట్టుకుని కాల్చినప్పుడు ప్రమాదకర స్థాయిలో శబ్దాన్ని విడుదల చేయవచ్చు.
ముఖ్యంగా టపాసుల దగ్గరగా వంగి నిలబడే చిన్నారులకు వినికిడి సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
టపాసుల శబ్దం వల్ల చెవుల్లో ఏం జరుగుతుంది?
మన చెవిలో బయటకు కనిపించే భాగం లోపల కర్ణభేరి ఉంటుంది. ఇది పలుచని పొరలా ఉంటుంది.
శబ్ద తరంగాలు తాకినప్పుడు కంపిస్తుంది. ఈ కంపనాలు చెవిలోని మూడు చిన్న ఎముకల ద్వారా లోపలి చెవికి చేరతాయి.
లోపలి చెవిలో నత్తగుల్ల ఆకారంలో ఉండే భాగాన్ని కాక్లియా అంటారు. ఇందులో దాదాపు 15 వేల సూక్ష్మమైన వెంట్రుకల్లాంటి కణాలు ఉంటాయి.
ఇవి శబ్దాన్ని మెదడుకు చేరే సంకేతాలుగా మారుస్తాయి. మనం శబ్దాలను వినడానికి ఈ కణాలు చాలా ముఖ్యం.
సాధారణంగా మనం మాట్లాడుకునే సమయంలో వచ్చే శబ్దం ఈ కణాలపై పెద్దగా ఒత్తిడి కలిగించదు. కానీ టపాసులు దగ్గరగా పేలినప్పుడు ఒక్కసారిగా వచ్చే తీవ్రమైన శబ్దం వీటిని దెబ్బతీస్తుంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో కర్ణభేరి చిట్లిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది. అరుదుగా చెవిలోని చిన్న ఎముకల మధ్య ఉండే కీళ్లు దెబ్బతినవచ్చు. కర్ణభేరికి ఏర్పడిన చిన్న చీలికలు కొన్ని వారాల్లో వాటంతట అవే మానిపోయే అవకాశం ఉంది. కానీ లోపలి చెవిలోని వెంట్రుకల్లాంటి కణాలు దెబ్బతింటే అవి తిరిగి పెరగవు. దీంతో వినికిడి లోపం శాశ్వతంగా మారవచ్చు.
టపాసుల శబ్దం ఎందుకు ఎక్కువ ప్రమాదకరం?
పెద్ద శబ్దం వినిపించినప్పుడు చెవిలోని చిన్న కండరాలు బిగుసుకుంటాయి. దీంతో లోపలి చెవికి చేరే కంపనాలను కొంతవరకు తగ్గిస్తాయి. ఈ సహజ రక్షణ వ్యవస్థను ‘అకౌస్టిక్‌ రిఫ్లెక్స్‌’ అంటారు.
అయితే ఈ వ్యవస్థ పనిచేయడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. టపాసు పేలినప్పుడు శబ్దం ఒక్కసారిగా అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంటుంది. అప్పటికే చెవిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.
అంతేకాదు.. టపాసు ఎప్పుడు పేలుతుందో ముందుగా తెలియదు. దీంతో చెవులు ఆ శబ్దానికి సిద్ధమయ్యే అవకాశం ఉండదు. అందుకే టపాసుల పేలుడు శబ్దాన్ని సాధారణ పెద్ద శబ్దాల కంటే ప్రమాదకరంగా పరిగణిస్తారు.
ఇలాంటి ఆకస్మికంగా వచ్చే శబ్దాలను ‘ఇంపల్స్‌ నాయిస్‌’ అంటారు. తుపాకీ పేలుడు, టపాసుల మోత ఈ కోవలోకి వస్తాయి.
ఇరుకు వీధుల్లో టపాసులు పేల్చడం మరింత ప్రమాదం
బహిరంగ ప్రదేశంలో టపాసు పేలినప్పుడు వచ్చే శబ్దానికి, ఇరుకైన వీధుల్లో వచ్చే శబ్దానికి తేడా ఉంటుంది. ఇళ్ల గోడలు, భవనాలు శబ్ద తరంగాలను తిరిగి వెనక్కి పంపుతాయి. దీంతో అసలు శబ్దానికి ప్రతిధ్వని కూడా తోడవుతుంది.
ఫలితంగా శబ్దం ఎక్కువసేపు వినిపిస్తుంది. దాని తీవ్రత కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఒకేసారి ఎక్కువ టపాసులు పేల్చినప్పుడు ఈ ప్రభావం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
సమాన తీవ్రత కలిగిన రెండు శబ్దాలు కలిస్తే దాదాపు 3 డెసిబుల్స్‌ పెరుగుతుంది. అదే పది శబ్దాలు కలిస్తే సుమారు 10 డెసిబుల్స్‌ పెరుగుతుంది. అందువల్ల ఇరుకు వీధులు, భవనాల మధ్య టపాసులు పేల్చేటప్పుడు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
దీపావళి వేళ చెవులను ఎలా కాపాడుకోవాలి?
టపాసుల వల్ల చెవులకు నష్టం జరగకుండా కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
- టపాసులు పేల్చే ప్రదేశానికి కనీసం నాలుగు నుంచి ఐదు మీటర్ల దూరంలో ఉండాలి.
- టపాసులను చేతిలో పట్టుకుని ఎప్పుడూ కాల్చకూడదు.
- చిన్నారులను టపాసులు పేల్చే ప్రదేశానికి దగ్గరగా వెళ్లనివ్వకూడదు.
- అవసరమైతే సరైన విధంగా చెవుల్లో పెట్టుకునే ఫోమ్‌ ఇయర్‌ప్లగ్స్‌ ఉపయోగించాలి.
- చెవులను పూర్తిగా కప్పే ఇయర్‌మఫ్స్‌ కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
- ఇవి శబ్ద తీవ్రతను 20 నుంచి 30 డెసిబుల్స్‌ వరకు తగ్గించగలవు.
- చెవుల్లో దూది పెట్టుకుంటే పెద్దగా రక్షణ లభించదు.
ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలు, వృద్ధులు టపాసుల మోతకు దూరంగా ఉండటం మంచిది. వీలైనంత వరకు ఇంట్లోనే ఉండాలి. తలుపులు, కిటికీలు మూసి ఉంచాలి. ఒకేసారి ఎక్కువ టపాసులు పేల్చే రద్దీ వీధులు, భవనాల పైకప్పులపై ఉండకపోవడం మంచిది.
చెవుల్లో నొప్పి, మోత వస్తే ఏం చేయాలి?
దీపావళి తర్వాత చెవుల్లో నొప్పి, మోత లేదా వినికిడి తగ్గినట్లు అనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. చెవుల్లో రక్తస్రావం కనిపించినా వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
సొంత వైద్యం చేసుకోవడం మంచిది కాదు. చెవుల్లో నూనె లేదా ఇతర చుక్కలు వేసే ప్రయత్నం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా కర్ణభేరి దెబ్బతిన్నప్పుడు ఇలాంటి చర్యలు సమస్యను పెంచవచ్చు. ఆడియాలజిస్ట్‌ లేదా ఈఎన్‌టీ వైద్యుడిని సంప్రదించి అవసరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
పండగ సంబరాలు ఆరోగ్యానికి ఇబ్బంది కలిగించకూడదు. టపాసులు కాల్చేటప్పుడు తగిన దూరం పాటించండి. చిన్నారుల చెవుల విషయంలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోండి. వినికిడి శక్తిని కాపాడుకుంటూ దీపావళిని ఆనందంగా జరుపుకోండి.