బొగోటా: ప్రపంచవ్యాప్తంగా భూమి, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం పనిచేస్తున్న కనీసం 124 మంది 2025లో హత్యకు గురయ్యారు. వీరిలో 85 శాతం మంది లాటిన్‌ అమెరికాలోనే ప్రాణాలు కోల్పోయారు. భూమి, సహజ వనరుల కోసం జరుగుతున్న వివాదాలు స్థానిక ప్రజలు, చిన్న రైతులకు తీవ్ర ముప్పుగా మారుతున్నాయని పర్యావరణ, మానవ హక్కుల సంస్థ గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ తెలిపింది.
కొలంబియాలోనే అత్యధిక హత్యలు
గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ నివేదిక ప్రకారం.. 2025లో లాటిన్‌ అమెరికాలో 105 మంది పరిరక్షకులు హతమయ్యారు. వరుసగా నాలుగో ఏడాది కొలంబియాలోనే అత్యధిక కేసులు నమోదయ్యాయి. అక్కడ 39 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
బ్రెజిల్‌లో 26 మంది హతమయ్యారు. హోండురాస్‌, ఫిలిప్పీన్స్‌లో చెరో 12 మంది చనిపోయారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదైన మొత్తం హత్యల్లో కొలంబియా, బ్రెజిల్‌లోనే 52 శాతం చోటుచేసుకున్నాయి.
ముఖ్యాంశాలు:
- 2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనీసం 124 మంది పరిరక్షకులు హతం.
- లాటిన్‌ అమెరికాలో 105 హత్యలు నమోదు.
- కొలంబియాలో 39, బ్రెజిల్‌లో 26 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
భూమి, సహజ వనరుల కోసం పోరాటం
భూమి, పర్యావరణ పరిరక్షకులు తమ భూములు, సహజ వనరులు, సమాజాలను రక్షించేందుకు పనిచేస్తుంటారు. మైనింగ్‌, అడవుల నరికివేత, వ్యవసాయ వ్యాపారం, ఇతర అభివృద్ధి పనుల వల్ల వచ్చే ముప్పులను వారు ఎదుర్కొంటారు.
పర్యావరణానికి జరుగుతున్న నష్టాన్ని నమోదు చేస్తారు. ప్రజలను సమీకరిస్తారు. తమ ప్రాంతాల్లో గస్తీ నిర్వహిస్తారు. ఈ కారణంగా భూమి, సహజ వనరులపై ఆధిపత్యం కోరుకునే వర్గాలతో వారికి ఘర్షణలు ఎదురవుతున్నాయి.
2024తో పోలిస్తే హత్యలు తగ్గినా..
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిరక్షకుల హత్యల సంఖ్య వరుసగా రెండో ఏడాది తగ్గింది. 2024లో 142 హత్యలు, నాలుగు అదృశ్య ఘటనలను గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ నమోదు చేసింది. 2023లో 196 హత్యలు నమోదయ్యాయి.
అయితే హత్యలు తగ్గినంత మాత్రాన ముప్పు తగ్గిందని చెప్పలేమని సంస్థ హెచ్చరించింది. ఇలాంటి ఘటనలు చాలా వరకు వెలుగులోకి రావడం లేదని తెలిపింది.
దేశాల వారీగా పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. కొలంబియాలో హత్యలు 2024లో 48 నుంచి 2025లో 39కి తగ్గాయి. మెక్సికోలో 19 నుంచి 10కి పడిపోయాయి.
మరోవైపు బ్రెజిల్‌లో హత్యలు 12 నుంచి 26కి పెరిగాయి. హోండురాస్‌లోనూ కేసులు రెట్టింపై 12కి చేరాయి.
హతమైన వారిలో ఆదివాసీలు, చిన్న రైతులే ఎక్కువ
2025లో హతమైన వారిలో మూడు వంతులకు పైగా ఆదివాసీలు, చిన్న రైతులు లేదా ఆఫ్రో సంతతికి చెందినవారేనని నివేదిక తెలిపింది.
వారిలో 47 మంది చిన్న రైతులు ఉన్నారు. 44 మంది ఆదివాసీలు ఉన్నారు. చనిపోయిన ఆదివాసీల్లో ఏడుగురు తమ ప్రాంతాలను కాపాడేందుకు ఏర్పాటు చేసిన కమ్యూనిటీ గార్డు వ్యవస్థల్లో సభ్యులు.
84 హత్యలకు భూమి వివాదాలే కారణమని గుర్తించారు. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదైన హత్యల్లో సగానికిపైగా ఉంది.
మైనింగ్‌, ఇతర తవ్వకాల పరిశ్రమలతో 11 మరణాలు ముడిపడి ఉన్నాయి. అడవుల నరికివేతతో ఎనిమిది మరణాలు, వ్యవసాయ వ్యాపారంతో ఆరు మరణాలు సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.
వ్యవస్థీకృత నేరాలతోనూ సంబంధం
మూడో వంతుకుపైగా హత్యల్లో వ్యవస్థీకృత నేరాలు, కిరాయి హంతకుల ప్రమేయం ఉన్నట్లు అనుమానిస్తున్నామని గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ తెలిపింది.
భూమి, సహజ వనరుల దోపిడీతో నేర కార్యకలాపాలు మరింతగా కలిసిపోతున్నాయని పేర్కొంది. భూమి వివాదాలు, వ్యవస్థీకృత నేరాలు, సహజ వనరులపై పోటీ ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడుతున్నాయని వివరించింది.
కొలంబియాలో కాకా కీలక ప్రాంతం
కొలంబియాలో హతమైన 39 మంది పరిరక్షకుల్లో దాదాపు సగం ఆదివాసీలు. మరో 15 మంది చిన్న రైతులు. 35 మరణాలకు భూ వివాదాలే కారణంగా గుర్తించారు.
17 హత్యల్లో వ్యవస్థీకృత నేరాలతో సంబంధం ఉన్నట్లు గుర్తించారు. మరో ఐదు హత్యల్లో కిరాయి హంతకుల ప్రమేయం ఉన్నట్లు సంస్థ తెలిపింది.
నైరుతి ప్రాంతంలోని కాకా విభాగంలో 13 హత్యలు జరిగాయి. వీరిలో నలుగురు ఆదివాసీ గార్డు సభ్యులు ఉన్నారు.
ఈ కమ్యూనిటీ ఆధారిత బృందాలు ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో గస్తీ నిర్వహిస్తాయి. తమ ప్రాంతాలను రక్షిస్తాయి. 2012 నుంచి కాకాలో 171 మంది పరిరక్షకుల హత్యలను గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ నమోదు చేసింది. కొలంబియాలోని మరే ఇతర విభాగంలోనూ ఇంతకంటే ఎక్కువ కేసులు నమోదు కాలేదు.
అక్రమ రవాణా మార్గాలతో ముప్పు
డ్రగ్స్‌ అక్రమ రవాణా, ఇతర చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల కోసం భూభాగంపై ఆధిపత్యం కోరుకునే సాయుధ బృందాలతో ఆదివాసీ నాయకత్వాలు ఘర్షణ పడాల్సి వస్తోందని కొలంబియాకు చెందిన సొమోస్‌ డిఫెన్సోరెస్‌ సంస్థ సమన్వయకర్త ఆస్ట్రిడ్‌ టోరెస్‌ చెప్పారు.
“సమాజాల ప్రయోజనాలు, వారి సొంత నాయకత్వాల నిర్ణయాలకు విరుద్ధంగా తమ ఆదేశాలను అమలు చేయాలని వారు చూస్తున్నారు” అని టోరెస్‌ అన్నారు.
ఈ ప్రాంతం ఈక్వెడార్‌ సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉంది. పసిఫిక్‌ సముద్రం వైపు ఉన్న అక్రమ రవాణా మార్గాలకు కూడా దగ్గరగా ఉంది. దీంతో కొకైన్‌ వ్యాపారంలో ఉన్న సాయుధ బృందాలకు ఇది వ్యూహాత్మక ప్రాంతంగా మారింది.
బ్రెజిల్‌లో హత్యలు రెట్టింపుకంటే ఎక్కువ
బ్రెజిల్‌లో 2025లో 26 హత్యలు నమోదయ్యాయి. 2024లో నమోదైన 12 కేసులతో పోలిస్తే ఇది రెట్టింపుకంటే ఎక్కువ.
హతమైన వారిలో 11 మంది చిన్న రైతులు ఉన్నారు. ఏడుగురు ఆదివాసీలు ఉన్నారు. పూర్వీకుల భూములపై హక్కుల గుర్తింపు, భూసంస్కరణల కోసం చేసిన డిమాండ్లతో చాలా కేసులు ముడిపడి ఉన్నాయి.
రొండోనియా, పారా అమెజాన్‌ రాష్ట్రాల్లో సగం కేసులు నమోదయ్యాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో అక్రమ అడవుల నరికివేత, మైనింగ్‌, పశుపోషణ, వ్యవసాయ విస్తరణ కారణంగా చాలాకాలంగా భూ వివాదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
COP30 తర్వాత కూడా కొనసాగిన హింస
గతేడాది అమెజాన్‌లోని బెలెమ్‌ నగరంలో COP30 వాతావరణ సదస్సు జరిగింది. ఈ సదస్సులో ఆదివాసీల భాగస్వామ్యం పెరిగింది. భూహక్కులపై హామీలు కూడా వచ్చాయి.
అయినప్పటికీ బ్రెజిల్‌లో పరిరక్షకుల హత్యలు పెరిగాయి. సదస్సు సందర్భంగా బ్రెజిల్‌ 10 ఆదివాసీ ప్రాంతాలకు భూ హక్కుల పత్రాలను జారీ చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. అయితే వందలాది దరఖాస్తులు ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.
ఆదివాసీ సమాజాలపై హింసను తగ్గించేందుకు వారి భూభాగాలకు రక్షణ కల్పించాలని బ్రెజిల్‌ ఆదివాసీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖ తెలిపింది. ఆక్రమణలు, అక్రమ కార్యకలాపాలను అడ్డుకోవాలని పేర్కొంది. నేరాలకు పాల్పడిన వారిపై చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని APకి రాతపూర్వకంగా తెలిపింది.
ఆదివాసీ భూముల సరిహద్దుల గుర్తింపు ప్రక్రియను ప్రభుత్వం తిరిగి ప్రారంభించిందని పేర్కొంది. 12 ప్రాంతాల నుంచి బయటి వ్యక్తులను తొలగించేందుకు చర్యలు చేపట్టామని తెలిపింది. దాంతో 67,000 మందికిపైగా ఆదివాసీలకు ప్రయోజనం కలిగిందని వెల్లడించింది.
ఆసియా, ఆఫ్రికాలోనూ కేసులు
2025లో మొత్తం 15 దేశాల్లో పరిరక్షకుల హత్యలు నమోదయ్యాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదైన కేసుల్లో ఆసియా వాటా 12 శాతం.
లాటిన్‌ అమెరికా వెలుపల ఫిలిప్పీన్స్‌లోనే అత్యధికంగా 12 హత్యలు నమోదయ్యాయి. వీటిలో ఐదు ఘటనల్లో తిరుగుబాట్లను అణచివేసే చర్యల సమయంలో సైన్యం పాల్గొన్నట్లు అనుమానిస్తున్నామని నివేదిక తెలిపింది.
భారత్‌, ఇండోనేషియా, టర్కీ, గ్వాటెమాలా, ఈక్వెడార్‌, నికరాగువా, ఫ్రాన్స్‌లోనూ హత్యలు నమోదయ్యాయి.
ఆఫ్రికాలో మూడు హత్యలను నిర్ధారించారు. టాంజానియాలో రెండు, డెమొక్రాటిక్‌ రిపబ్లిక్‌ ఆఫ్‌ కాంగోలో ఒకటి జరిగాయి.
కాంగోలో సాయుధ ఘర్షణలు, పౌర సమాజంపై ఆంక్షలు, అస్థిర పరిస్థితుల కారణంగా దాడులను నమోదు చేయడం చాలా కష్టమని నివేదిక తెలిపింది.
కాంగోలో జర్నలిస్టు హత్య
రువాండా మద్దతు ఉన్న M23 తిరుగుబాటు బృందం అక్రమ బంగారం తవ్వకాలకు పాల్పడుతోందన్న ఆరోపణలపై దర్యాప్తు చేస్తున్న జర్నలిస్టు ఫిస్టన్‌ విలొండ్జా మజాంబి మృతదేహం కాంగోలోని బుకావులో లభించింది.
2012 నుంచి కాంగోలో 79 మంది పరిరక్షకుల హత్యలను గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ నమోదు చేసింది. ఆఫ్రికాలో సంస్థ నమోదు చేసిన దేశాల్లో ఇదే అత్యధికం.
స్వీయ రక్షణకు ఆదివాసీ బృందాలు
ప్రభుత్వాలు తరచూ అడ్డుకోలేకపోతున్న ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు ఆదివాసీ బృందాలు తమ సొంత రక్షణ విధానాలను అవలంబిస్తున్న తీరుపైనా నివేదిక దృష్టి పెట్టింది.
భూభాగాల్లో గస్తీ నిర్వహించడం ఇందులో ఒకటి. ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. సమాజ ఆధారిత పర్యవేక్షణ నెట్‌వర్క్‌లను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.
పెరూలోనూ కొనసాగుతున్న ప్రమాదం
పెరూలో 2025లో నలుగురు పరిరక్షకులు హతమయ్యారు. అక్రమ కోకా సాగు, వ్యవస్థీకృత నేరాలతో ముప్పు ఎదుర్కొంటున్న అమెజాన్‌ ప్రాంతాన్ని కాపాడేందుకు కాకటైబో ఆదివాసీ గార్డు గస్తీ నిర్వహిస్తోంది.
“మా ప్రాంతాన్ని కాపాడటం సమాజంగా, ఒక ప్రజగా మాకు చాలా ముఖ్యం. మనందరం ఆధారపడే వాతావరణాన్ని కాపాడటంలో భాగస్వాములం కావడం మాకు గర్వంగా ఉంది. అయితే తర్వాతి తరానికి వస్తున్న వారికి ఈ పని గతంలో కంటే ప్రమాదకరంగా మారింది” అని కాకటైబో ఆదివాసీ గార్డు కమాండర్‌ సెగుండో ఇస్పోన్‌ ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు.
2012 నుంచి 2,375 కేసులు
2012లో కేసుల నమోదు ప్రారంభించినప్పటి నుంచి భూమి, పర్యావరణ పరిరక్షకుల హత్యలు, అదృశ్య ఘటనలు కలిపి 2,375 నమోదయ్యాయని గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ తెలిపింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాంటి ఘటనలను క్రమపద్ధతిలో నమోదు చేస్తున్న సంస్థల్లో గ్లోబల్‌ విట్‌నెస్‌ ఒకటి. 20కి పైగా దేశాల్లోని 30కిపైగా సంస్థలతో కలిసి ఇది పనిచేస్తోంది. మీడియా కథనాలు, కోర్టు రికార్డులు వంటి ఆధారాలతో కేసులను పరిశీలిస్తోంది.