పాస్పోర్ట్ కేవలం ప్రయాణ పత్రం మాత్రమే: విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ
హైదరాబాద్: భారతీయ పౌరసత్వానికి ఏ ప్రభుత్వ పత్రాలను చట్టబద్ధమైన ఆధారంగా పరిగణించాలనే అంశంపై విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ (MEA) చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీశాయి. పాస్పోర్ట్ అనేది కేవలం విదేశీ ప్రయాణం కోసం జారీ చేసే అధికారిక పత్రం మాత్రమేనని, దానిని పౌరసత్వానికి తుది రుజువుగా పరిగణించరాదని శాఖ స్పష్టం చేసింది.
పాస్పోర్ట్ సేవా దివస్లో కీలక వ్యాఖ్యలు
14వ ‘పాస్పోర్ట్ సేవా దివస్’ సందర్భంగా నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో విదేశీ వ్యవహారాల శాఖకు చెందిన ఒక ఉన్నతాధికారి ఈ విషయాన్ని వివరించారు.
విదేశాల్లో భారతీయుడి జాతీయతను పాస్పోర్ట్ గుర్తిస్తుందని చెప్పారు. అయితే భారతీయ పౌరసత్వానికి అది చట్టబద్ధమైన ధ్రువీకరణ కాదని స్పష్టం చేశారు.
అలాగే పాస్పోర్ట్ కలిగి ఉన్నంత మాత్రాన ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలు పొందే హక్కు స్వయంగా లభించదని తెలిపారు.
సంక్షేమ పథకాలకు సంబంధించి ఇతర నిబంధనలు, అర్హతలు కూడా వర్తిస్తాయని పేర్కొన్నారు.
ప్రభుత్వం ఏమి చెబుతోంది?
ప్రభుత్వ వర్గాలు 1967 నాటి పాస్పోర్ట్ చట్టం, 1955 నాటి పౌరసత్వ చట్టాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నాయి.
ఈ చట్టాల ప్రకారం జనన ధృవీకరణ పత్రం లేదా పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రం మాత్రమే భారతీయ పౌరసత్వానికి చట్టబద్ధమైన ఆధారాలని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు.
పాస్పోర్ట్ జారీ చేసే ప్రక్రియ వేరు అని అధికారులు వివరిస్తున్నారు. పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే ప్రక్రియ మాత్రం చట్టాల ప్రకారమే జరుగుతుందని స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ప్రతిపక్షం నుంచి విమర్శలు
ఈ వ్యాఖ్యలపై ప్రతిపక్ష నేతలు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. ప్రముఖ గీత రచయిత జావేద్ అక్తర్, రాజకీయ నాయకుడు ఆదిత్య ఠాక్రే ప్రభుత్వ వైఖరిని ప్రశ్నించారు.
పాస్పోర్ట్ జారీ చేసే ముందు ప్రభుత్వం విస్తృత స్థాయిలో పరిశీలన చేస్తుందని వారు గుర్తు చేశారు. అలాంటి పరిస్థితిలో పాస్పోర్ట్ను పౌరసత్వానికి ఆధారంగా ఎందుకు గుర్తించడం లేదని ప్రశ్నించారు.
సోషల్ మీడియాలో చర్చ
ఈ అంశం సోషల్ మీడియాలో కూడా విస్తృత చర్చకు దారితీసింది. పాస్పోర్ట్ జారీకి ముందు పోలీసులు నివాసం, వ్యక్తిగత వివరాలు, ఇతర రికార్డులను ధృవీకరిస్తారని పలువురు గుర్తు చేస్తున్నారు.
అంతటి పరిశీలన తర్వాత ప్రభుత్వం పాస్పోర్ట్ జారీ చేస్తే, అది పౌరసత్వానికి కూడా ఆధారంగా ఉండాలని కొందరు వాదిస్తున్నారు.
మరికొందరు మాత్రం చట్టపరంగా పౌరసత్వం నిర్ధారణకు ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
జావేద్ అక్తర్ ప్రశ్నలు
జావేద్ అక్తర్ విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ వైఖరిని అసంబద్ధంగా అభివర్ణించారు. పాస్పోర్ట్ జారీ చేసిన తర్వాత కూడా ఆ వ్యక్తి భారత పౌరుడేననే నమ్మకం ప్రభుత్వానికి లేదా అని ప్రశ్నించారు.
పాస్పోర్ట్ జారీ చేసే విధానంపైనే ఈ వ్యాఖ్యలు సందేహాలు కలిగిస్తున్నాయని ఆయన అన్నారు. ఈ అంశంపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన వివరణ ఇవ్వాలని కూడా డిమాండ్ చేశారు.
చట్టం ఏం చెబుతోంది?
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పాస్పోర్ట్ ఒక గుర్తింపు పత్రం, అలాగే అంతర్జాతీయ ప్రయాణ పత్రం. అయితే భారతీయ పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించడానికి పౌరసత్వ చట్టంలో పేర్కొన్న పత్రాలకే చట్టపరమైన ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
అందుకే పాస్పోర్ట్, పౌరసత్వ ధ్రువీకరణ పత్రం రెండింటి ఉద్దేశాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయని న్యాయ నిపుణులు వివరిస్తున్నారు.