వాణిజ్యం, భద్రత, సరిహద్దు అంశాలపై దృష్టి
మయన్మార్ రాజకీయ పరిస్థితిపైనా చర్చ
న్యూఢిల్లీ: మయన్మార్ అధ్యక్షుడు Min Aung Hlaing ఐదు రోజుల భారత పర్యటనలో భాగంగా ప్రధాని Narendra Modiతో సమావేశమయ్యారు. వాణిజ్యం, అనుసంధాన ప్రాజెక్టులు, సరిహద్దు భద్రత, రక్షణ రంగ సహకారం వంటి అంశాలపై ఇద్దరు నేతలు విస్తృతంగా చర్చించారు.
ఈ ఏడాది ఏప్రిల్లో అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ చేపట్టిన తొలి విదేశీ పర్యటన ఇదే. 2021లో సైనిక తిరుగుబాటు తర్వాత ఐదేళ్లుగా అంతర్యుద్ధాన్ని ఎదుర్కొంటున్న మయన్మార్తో ప్రాంతీయ దేశాలు ఎలా వ్యవహరిస్తాయన్న అంశంలో ఈ పర్యటనకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
భారత్, మయన్మార్ల మధ్య 1,643 కిలోమీటర్ల సరిహద్దు ఉంది. ముఖ్యంగా ఈశాన్య రాష్ట్రాల భద్రత, వలసలు, సరిహద్దు వాణిజ్యం వంటి అంశాలు మయన్మార్ పరిణామాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
తిరుగుబాటు నుంచి అధ్యక్ష పదవి వరకు
2021 ఫిబ్రవరిలో అప్పటి సైన్యాధిపతి మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని గద్దె దించి అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. Aung San Suu Kyi నేతృత్వంలోని నేషనల్ లీగ్ ఫర్ డెమోక్రసీ భారీ విజయం సాధించిన కొద్ది రోజులకే ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది.
సైనిక తిరుగుబాటుకు వ్యతిరేకంగా దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు జరిగాయి. అవి తర్వాత సాయుధ ప్రతిఘటనగా మారి అంతర్యుద్ధానికి దారితీశాయి. ఈ ఘర్షణల్లో వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, లక్షలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. దేశంలోని అనేక ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ సైన్యం నియంత్రణకు దూరంగా ఉన్నాయి.
ఈ పరిస్థితుల ప్రభావం భారత సరిహద్దు రాష్ట్రాలపైనా పడింది. మయన్మార్కు చెందిన చిన్ జాతి ప్రజలు సహా వేలాది మంది మిజోరం, మణిపూర్ రాష్ట్రాలకు ఆశ్రయం కోసం వచ్చారు.
వివాదాస్పద ఎన్నికల తర్వాత అధ్యక్షుడిగా
2025 డిసెంబర్ నుంచి 2026 జనవరి మధ్య మయన్మార్లో ఎన్నికలు జరిగాయి. అనేక ప్రతిపక్ష పార్టీలను పోటీకి అనుమతించలేదు. ఘర్షణలు కొనసాగుతున్న ప్రాంతాల్లో ఓటింగ్ కూడా జరగలేదు.
సైన్యం మద్దతు ఉన్న వర్గం భారీ విజయం సాధించింది. సైన్యానికి అనుకూల సభ్యులు ఆధిపత్యం చెలాయించిన పార్లమెంట్ మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ను ఏప్రిల్లో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకుంది.
అధికారులు ఈ ఎన్నికలను పౌర పాలన పునరుద్ధరణలో కీలక అడుగుగా అభివర్ణించారు. అయితే ప్రతిపక్షాలు, పాశ్చాత్య దేశాలు, అంతర్జాతీయ పరిశీలకులు తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. ఈ ప్రక్రియతో సైన్యం పట్టు ఏమాత్రం తగ్గదని అభిప్రాయపడ్డారు.
సూ కీ అంశం ప్రస్తావన
మోదీ, మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ మధ్య జరిగిన చర్చల్లో మయన్మార్ రాజకీయ పరిస్థితి ప్రధాన అంశంగా నిలిచిందని భారత విదేశాంగ కార్యదర్శి విక్రమ్ మిశ్రీ తెలిపారు.
ప్రస్తుతం గృహ నిర్బంధంలో ఉన్న ఆంగ్ సాన్ సూకీ అంశాన్ని కూడా ప్రధాని ప్రస్తావించినట్లు చెప్పారు. మయన్మార్లో శాశ్వత శాంతి నెలకొనాలని, అన్ని వర్గాల భాగస్వామ్యంతో కూడిన రాజకీయ ప్రక్రియ కొనసాగాలని భారత్ కోరుకుంటోందని వెల్లడించారు.
చర్చల ద్వారానే పురోగతి సాధ్యమని, దూరంగా ఉండటం సమస్యకు పరిష్కారం కాదని భారత్ భావిస్తోందని వివరించారు.
భద్రతా సహకారంపై ఉమ్మడి ప్రకటన
మయన్మార్ ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని పత్రిక విడుదల చేసిన ఉమ్మడి ప్రకటనలో భద్రతా ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమైన కార్యకలాపాలకు మయన్మార్ భూభాగాన్ని వినియోగించకుండా చూడాల్సిన అవసరాన్ని ఇరు దేశాలు నొక్కిచెప్పినట్లు పేర్కొంది.
భారత్ భద్రతా ప్రయోజనాలకు వ్యతిరేకంగా తమ భూభాగాన్ని ఉపయోగించనివ్వబోమని మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ మరోసారి హామీ ఇచ్చారు. మయన్మార్ సార్వభౌమాధికారం, భౌగోళిక సమగ్రతకు భారత్ మద్దతు కొనసాగుతుందని మోదీ పునరుద్ఘాటించారు.
బోధ్ గయ నుంచి ముంబయి వరకు
మే 30న భారత్కు చేరుకున్న మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ ముందుగా బోధ్ గయలోని మహాబోధి ఆలయాన్ని సందర్శించారు. అక్కడ ప్రత్యేక ప్రార్థనలు నిర్వహించారు.
ఆ తర్వాత అధికారిక చర్చల కోసం ఢిల్లీ చేరుకున్నారు. అనంతరం ముంబయికి వెళ్లి పారిశ్రామిక వేత్తలతో సమావేశమయ్యారు. పెట్టుబడులు, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య విస్తరణ అవకాశాలపై చర్చించారు.
భారత్కు ఎందుకు కీలకం?
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మయన్మార్తో సంబంధాలు కొనసాగించడం భారత్కు వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన అంశం.
మాజీ భారత రాయబారి రాజీవ్ భాటియా మాట్లాడుతూ, “ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశం నుంచి గుర్తింపు లభించడం మయన్మార్ అధ్యక్షుడికి పెద్ద దౌత్య విజయం” అని వ్యాఖ్యానించారు.
మరో మాజీ రాయబారి గౌతమ్ ముఖోపాధ్యాయ మాట్లాడుతూ, ఎన్నికైన అధ్యక్షుడిగా ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మరింత గుర్తింపు పొందేందుకు మిన్ ఆంగ్ హ్లైంగ్ ప్రయత్నిస్తున్నారని చెప్పారు.
భారత్కు మయన్మార్లో మూడు ప్రధాన ప్రయోజనాలు ఉన్నాయని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ఈశాన్య సరిహద్దుల్లో స్థిరత్వం, ‘యాక్ట్ ఈస్ట్’ విధానం విజయవంతం కావడం, మయన్మార్లో చైనా పెరుగుతున్న ప్రభావాన్ని సమతుల్యం చేయడం వాటిలో ప్రధానమైనవి.
చైనా ప్రభావం కూడా కీలక అంశమే
మయన్మార్, చైనా కోసం బంగాళాఖాతానికి కీలక మార్గంగా మారింది. దీంతో మలక్కా జలసంధిపై బీజింగ్ ఆధారపడే అవసరం కొంత తగ్గింది.
2017 తర్వాత మయన్మార్లో చైనా ప్రభావం మరింత పెరిగిందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసం అక్కడి సైనిక నాయకత్వానికి చైనా బహిరంగ మద్దతు ఇస్తోందని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
2021 సైనిక తిరుగుబాటు తర్వాత అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు మయన్మార్ సైనిక నాయకత్వంపై ఆంక్షలు విధించిన నేపథ్యంలో ఈ భారత పర్యటన ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ALSO READ