67 మందిని ఒకే గదిలో ఉంచిన అధికారులు
నైజీరియాలోని నైజర్‌ రాష్ట్రంలో తీవ్ర విషాదం చోటుచేసుకుంది. భద్రతా సంస్థ అదుపులో ఉన్న 37 మంది మృతి చెందారు. నైజీరియా సెక్యూరిటీ అండ్‌ సివిల్‌ డిఫెన్స్‌ కార్ప్స్‌ (ఎన్‌ఎస్‌సీడీసీ) నిర్బంధ కేంద్రంలోని ఓ గదిలో ఈ ఘటన జరిగింది.
అక్రమంగా మైనింగ్‌ చేస్తున్నారనే అనుమానంతో మొత్తం 67 మందిని అధికారులు అరెస్టు చేశారు. మంగళవారం, బుధవారం మధ్య వారిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు. అనంతరం వారందరినీ ఒకే గదిలో ఉంచారు.
గురువారం ఆ గదిలో సులీమాన్‌తో పాటు మరో 36 మంది మృతదేహాలను అధికారులు గుర్తించారు. వీరిలో 37 మంది ఊపిరాడక మృతి చెంది ఉండొచ్చని నైజర్‌ రాష్ట్ర గవర్నర్‌ ఉమర్‌ బాగో శుక్రవారం తెలిపారు.
కుమారుడి మృతితో తండ్రి విషాదం
మృతుల్లో 25 ఏళ్ల సులీమాన్‌ కూడా ఉన్నాడు. అతడు నైజర్‌ రాష్ట్రంలో మోటార్‌సైకిల్‌ మెకానిక్‌గా పనిచేసేవాడు.
ఇంటికి వెళ్తున్న సమయంలో కొంతమంది స్నేహితులతో కలిసి ఎన్‌ఎస్‌సీడీసీ సిబ్బంది అతడిని అరెస్టు చేశారు.
సులీమాన్‌ తండ్రి లవాన్‌ మొహమ్మద్‌ తన కుమారుడి కోసం మరుసటి రోజు నిర్బంధ కేంద్రానికి వెళ్లారు. అయితే అప్పటికే అతడు చనిపోయినట్లు తెలిసిందని చెప్పారు.
‘‘మరుసటి ఉదయం అతడికి భోజనం ఇవ్వడానికి అక్కడికి వెళ్లాను. అప్పటికే అతడు చనిపోయాడని తెలిసింది’’ అని మొహమ్మద్‌ చెప్పారు.
తన కుమారుడిపై ఎన్నో ఆశలు పెట్టుకున్నానని ఆయన తెలిపారు. ఇప్పుడు అవన్నీ చెదిరిపోయాయని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
తన కుమారుడిని కొట్టారని కూడా ఆరోపించారు. అతడి తల పగిలిపోయిందని చెప్పారు. పళ్లు కూడా ఊడిపోయాయని పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వం న్యాయం చేయాలని కోరారు.
మృతికి కారణంపై దర్యాప్తు
ఈ ఘటనపై ఎన్‌ఎస్‌సీడీసీ గురువారం స్పందించింది. వ్యాధి వ్యాప్తి కారణంగా ఈ మరణాలు జరిగి ఉండొచ్చని తెలిపింది.
అయితే మృతికి అసలు కారణమేంటో ఇంకా స్పష్టంగా తెలియలేదు. కారణాన్ని గుర్తించేందుకు దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.
నైజీరియా ప్రభుత్వం శనివారం 10 మంది సభ్యులతో ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. న్యాయ, భద్రత, మైనింగ్‌, వైద్య రంగాలకు చెందిన నిపుణులను కమిటీలో చేర్చింది.
అదే సమయంలో 20 మంది ఎన్‌ఎస్‌సీడీసీ సిబ్బందిని సస్పెండ్‌ చేసింది. నైజర్‌ రాష్ట్ర భద్రతా సంస్థ అధిపతిని కూడా శుక్రవారం సస్పెండ్‌ చేశారు.
సాక్ష్యాలను దాచినా చర్యలు
ఈ ఘటనపై అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి ఒలుబున్మి టుంజి-ఒజో స్పందించారు.
‘‘సాక్ష్యాలను ధ్వంసం చేయడం, దాచిపెట్టడం, సాక్షులను బెదిరించడం లేదా దర్యాప్తును అడ్డుకునేందుకు చేసే ఏ ప్రయత్నాన్నైనా తీవ్రమైన నేరంగా పరిగణిస్తాం’’ అని ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు.
దర్యాప్తులో ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
నిర్బంధ కేంద్రాల పరిస్థితులపై ఆందోళన
నైజీరియాలోని నిర్బంధ కేంద్రాల్లో అనుమానితులను ఎలా చూస్తున్నారనే అంశంపై చాలాకాలంగా ఆందోళనలు ఉన్నాయి.
2025లో జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్‌కు హక్కుల ఉల్లంఘనలకు సంబంధించి 3,71,622 ఫిర్యాదులు అందాయి. అక్రమ అరెస్టులు, నిర్బంధం, న్యాయం నిరాకరణ, చిత్రహింసలు వంటి అంశాలు ఈ ఫిర్యాదుల్లో ఉన్నాయి.
లాగోస్‌కు చెందిన ఎస్‌బీఎం ఇంటెలిజెన్స్‌ భద్రతా విశ్లేషకుడు కెహిండే గివా ఈ ఘటనపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
నిర్బంధ కేంద్రాల్లో పాటిస్తున్న ప్రమాణాలపై ఈ ఘటన తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోందని అన్నారు. ముందస్తు ప్రణాళిక, బాధ్యత, చట్టబద్ధ ప్రక్రియపై కూడా ప్రశ్నలు ఉన్నాయని చెప్పారు.
అరెస్టులు చట్టబద్ధమైనవే అయినా అనుమానితులను సురక్షితమైన పరిస్థితుల్లో ఉంచాలని గివా అన్నారు. వారికి సకాలంలో వైద్య సాయం అందించాలని చెప్పారు.
కొట్టారని మరో కుటుంబం ఆరోపణ
అదుపులో ఉన్న సమయంలో తన కుమారుడు ఉస్మాన్‌ వాలీద్‌ను అధికారులు వేధించారని సబా ఉస్మాన్‌ ఆరోపించారు.
చదువుకుంటూనే జీవనం సాగించేందుకు ఉస్మాన్‌ చిన్నచిన్న పనులు చేసేవాడని చెప్పారు.
తన కుమారుడిని చూసినప్పుడు అతడు చాలా దారుణమైన పరిస్థితిలో ఉన్నాడని తెలిపారు. అతడిని కొట్టారని చెప్పారు. బూట్లతో తొక్కారని ఆరోపించారు.
తన కుమారుడిపై తీవ్రంగా హింస జరిగినట్లు అర్థమైందని సబా ఉస్మాన్‌ చెప్పారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోలు, ఫొటోలు తన ఫోన్‌లో ఉన్నాయని తెలిపారు. వాటిలో తన కుమారుడిని ఎలా తొక్కారో, నోటిపై ఎలా కాలు వేశారో కనిపిస్తుందని చెప్పారు.
తన కుమారుడు, అతడితో పాటు అరెస్టైన ఇతరులు ఎలాంటి నేరం చేయలేదని ఉస్మాన్‌ చెప్పారు. వారిని కావాలనే కేసులో ఇరికించారని ఆరోపించారు.
నిర్బంధ అనుభవాన్ని చెప్పిన బాధితుడు
ఈ ఘటన నుంచి బయటపడిన ముబారక్‌ దహీరు తన అనుభవాన్ని వివరించారు.
నిర్బంధంలో ఉన్న సమయంలో తాము విపరీతంగా చెమటలు పట్టామని చెప్పారు. నీళ్లు, ఆహారం ఇవ్వాలని ఎన్‌ఎస్‌సీడీసీ అధికారులను వేడుకున్నా పట్టించుకోలేదన్నారు.
‘‘మేము దొంగలమన్నట్లు కొట్టారు. తుపాకులతోనూ కొట్టారు. వాటితో మమ్మల్ని బాదారు’’ అని దహీరు చెప్పారు.
ప్రభుత్వ సంస్థ అదుపులో ఉండగానే 37 మంది మృతి చెందడం అత్యంత తీవ్రమైన ఘటన అని నైజీరియా బార్‌ అసోసియేషన్‌ అధ్యక్షురాలు ఒయింకన్సోలా బడేజో-ఒకుసన్యా అన్నారు.
ఈ ఘటనపై సమగ్ర, స్వతంత్ర, పారదర్శక, విశ్వసనీయ దర్యాప్తు జరగాలని ఆమె డిమాండ్‌ చేశారు.
అక్రమ మైనింగ్‌ కూడా మరో సవాలు
నైజీరియాలో అక్రమ మైనింగ్‌ ఇప్పటికీ పెద్ద సవాలుగా ఉంది. ముఖ్యంగా ఉత్తర మధ్య, వాయవ్య ప్రాంతాల్లో ఈ కార్యకలాపాలు కొనసాగుతున్నాయి.
అక్రమ మైనింగ్‌కు కిడ్నాప్‌ చేసి డబ్బులు వసూలు చేసే సాయుధ ముఠాలతో సంబంధాలు ఉన్నాయని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ఈ అక్రమ వ్యాపారం ద్వారా ఆయా ముఠాలకు నిధులు అందుతున్నాయని వారు పేర్కొన్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో అక్రమ మైనింగ్‌ ఆరోపణలపై అరెస్టైన వారిని ఒకే గదిలో ఉంచడం, అనంతరం 37 మంది మృతి చెందడం నైజీరియాలో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది.
ప్రస్తుతం మృతికి అసలు కారణాన్ని నిర్ధారించేందుకు దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది. ప్రభుత్వ కమిటీ దర్యాప్తులో కీలక అంశాలను పరిశీలించనుంది.