ఇరాన్ సంక్షోభంలో టర్కీ సహకారంపై ప్రశంసలు.. ఇటలీ ప్రధాని మెలోనీ వైఖరిపై విమర్శలు
అంకారా: ఇరాన్తో సైనిక ఘర్షణ విషయంలో నాటో మిత్రదేశాల స్పందనపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. ఈ సంక్షోభాన్ని నాటో దేశాల ఐక్యత, విశ్వసనీయతను పరీక్షించేందుకు ఉపయోగించుకున్నట్లు వెల్లడించారు.
అంకారాలో జరగనున్న నాటో దేశాధినేతల సదస్సుకు ముందు మంగళవారం టర్కీ అధ్యక్షుడు రెసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్తో ట్రంప్ ద్వైపాక్షిక సమావేశం నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా మీడియాతో మాట్లాడిన ఆయన, పశ్చిమ దేశాల సైనిక కూటమిపై చాలా కాలంగా తనకు ఉన్న అనుమానాలు ఇటీవల మరింత పెరిగాయని చెప్పారు.
అవసరమైన సమయంలో మిత్రదేశాలు అండగా ఉంటాయా?
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసినప్పటి నుంచి అమెరికా భద్రతా హామీలపై ఆధారపడుతున్న మిత్రదేశాలకు అవసరమైన బలం, విశ్వసనీయత ఉన్నాయా అని ట్రంప్ చాలా కాలంగా ప్రశ్నిస్తున్నారు.
ఇరాన్లోని లక్ష్యాలపై అమెరికా దాడులకు తమ వైమానిక స్థావరాలను ఉపయోగించుకునేందుకు కొన్ని మిత్రదేశాలు అనుమతి ఇవ్వలేదు. వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రత కోసం సైనిక బలగాలను పంపేందుకు కూడా నిరాకరించాయి.
ఈ పరిణామాలతో నాటోపై ట్రంప్కు ఉన్న అనుమానాలు తీవ్ర అసంతృప్తిగా మారాయి.
యూరప్ నేతలపై వరుస విమర్శలు
ఇరాన్తో ఘర్షణలు ప్రారంభమైన తర్వాత పలువురు యూరప్ దేశాల అధినేతలను ట్రంప్ బహిరంగంగా విమర్శించారు. తనతో వ్యక్తిగతంగా మంచి సంబంధాలు ఉన్నాయని భావించిన నేతలను కూడా ఆయన వదల్లేదు.
ఇటీవల జీ7 సమావేశంలో తనతో ఫొటో దిగేందుకు ఇటలీ ప్రధానమంత్రి జార్జియా మెలోనీ తనను బతిమాలారని ట్రంప్ ఎద్దేవా చేశారు. తర్వాత ఆమెకు సంబంధించిన వ్యంగ్య చిత్రాన్ని ఎక్స్లో పంచుకున్నారు. దానికి “నిషేధ ఉత్తర్వులు అవసరం” అనే వ్యాఖ్యను జోడించారు.
బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రి కీర్ స్టార్మర్ రాజీనామా విషయాన్ని అధికారిక ప్రకటనకు ముందే ట్రంప్ వెల్లడించారు.
ఆ తర్వాత ఆయనను బలహీన నాయకుడిగా విమర్శించారు. ఇరాన్ సంక్షోభంపై స్టార్మర్ సందిగ్ధ వైఖరి చూస్తే ఆయన చర్చిల్ కాదని వ్యాఖ్యానించారు.
నాటో ప్రధాన కార్యదర్శి మార్క్ రుట్టే కూడా ట్రంప్ వైఖరిని మార్చలేకపోయారు. గత నెలలో మిత్రదేశాల రక్షణ వ్యయాన్ని సూచిస్తూ “ట్రంప్ ట్రిలియన్” పేరుతో బంగారు అక్షరాలతో రూపొందించిన పట్టికను ట్రంప్కు అందించినప్పటికీ ఆయన వైఖరిలో మార్పు రాలేదు.
నాటో విషయంలో తీవ్ర నిరాశకు గురయ్యానన్న ట్రంప్
ఎర్డోగాన్తో కలిసి మీడియాతో మాట్లాడిన ట్రంప్, తాజా అంతర్జాతీయ పరిణామాలు నాటో మిత్రదేశాల విశ్వసనీయతపై తన అనుమానాలను నిజం చేశాయని అన్నారు.
“నాటో విషయంలో నేను తీవ్ర నిరాశకు గురయ్యాను. మాకు ఎవరి సహాయం అవసరం రాలేదు. ఒక విధంగా నేను దేశాలను పరీక్షించాను. అవసరమైన సమయంలో వారు మనకు అండగా ఉంటారా లేదా తెలుసుకోవాలనుకున్నాను. మనం వారికి సహాయం చేశాం. కానీ వారు మనకు అండగా ఉంటారనే నమ్మకం నాకు లేదు” అని ట్రంప్ చెప్పారు.
మెలోనీ నిర్ణయంతో సంబంధాలపై ప్రభావం
ఇటలీ ప్రధానమంత్రి జార్జియా మెలోనీ వైఖరిపైనా ట్రంప్ అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రత, ఇరాన్ విషయంలో అమెరికా వ్యూహానికి ఇటలీ మద్దతు ఇవ్వకపోవడం తమ సంబంధాలపై ప్రభావం చూపిందని చెప్పారు.
“హోర్ముజ్ జలసంధి విషయంలో పాల్గొనడానికి ఆమె నిరాకరించారు. ఇరాన్ విషయంలోనూ అదే వైఖరి తీసుకున్నారు. దీంతో ఆమెతో నా సంబంధాలు కొంత దెబ్బతిన్నాయి. అయినా ఆమె అంటే నాకు ఇష్టం.
ఆమె మంచి వ్యక్తి అని భావిస్తున్నాను. కానీ ఆమె తప్పు నిర్ణయం తీసుకున్నారు” అని ట్రంప్ అన్నారు.
గల్ఫ్ చమురుపై ఇటలీ ఆధారపడుతోందన్న ట్రంప్
గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురుపై ఇటలీ ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్న నేపథ్యంలో మెలోనీ తీసుకున్న నిర్ణయం మరింత ఆశ్చర్యకరంగా ఉందని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు.
యూరప్ దేశాల ఇంధన అవసరాలను అమెరికా పరిస్థితితో పోల్చారు.
“మా దగ్గర చాలా చమురు ఉంది. ప్రపంచంలో ఎవరికంటే అమెరికా దగ్గరే ఎక్కువ చమురు ఉంది. వెనిజువెలాను కూడా కలిపితే మరింత ఎక్కువ చమురు మన దగ్గర ఉంటుంది. హోర్ముజ్ జలసంధిపై మాకు ఆధారపడాల్సిన అవసరం లేదు” అని ట్రంప్ చెప్పారు.
“ఇది ముఖ్యమైన పని అని భావిస్తున్నందున మేము చేస్తున్నాం. కానీ ఆమె మాకు అండగా నిలబడలేదు. ఆ విషయం నాకు నచ్చలేదు” అని తెలిపారు.
టర్కీ పాత్రపై ట్రంప్ ప్రశంసలు
ప్రాంతీయ పరిస్థితులను టర్కీ బాగా అర్థం చేసుకుంటోందని ట్రంప్ ప్రశంసించారు.
ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు జరుగుతున్న దౌత్య ప్రయత్నాల్లో టర్కీ కీలక పాత్ర పోషించిందని చెప్పారు.
ఇరాన్తో జరుగుతున్న ఘర్షణను పూర్తిస్థాయి యుద్ధంగా ట్రంప్ అభివర్ణించలేదు. టెహ్రాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని తొలగించేందుకు చేపట్టిన లక్ష్యిత సైనిక చర్యగా చెప్పారు.
“టర్కీ అధికారులకు ఇరాన్ గురించి బాగా తెలుసు. ఇరాన్తో ఉన్న సమస్యలను కూడా వారు అర్థం చేసుకున్నారు. మరికొన్ని దేశాలతో కలిసి పరిస్థితిని చక్కదిద్దేందుకు వారు కీలకంగా సహకరించారు” అని ట్రంప్ చెప్పారు.
ఇది యుద్ధం కాదు.. సైనిక చర్య
“ఇరాన్తో యుద్ధాన్ని ముగించే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాం.
అయితే దీన్ని యుద్ధం అని కూడా చెప్పలేం. ఇది సైనిక చర్య. అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని తొలగించేందుకు చేపట్టిన చర్య” అని ట్రంప్ అన్నారు.
టర్కీకి బలమైన సైనిక సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ ప్రాంతీయ ఘర్షణల్లో నేరుగా పాల్గొనకుండా ఎర్డోగాన్ ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుందని చెప్పారు.
“ఆయన ఈ పోరాటంలో పాల్గొనగలిగేవారు. టర్కీ చాలా శక్తివంతమైన సైనిక దేశం” అని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు.
ఇరాన్కు అణ్వాయుధం ఉండకూడదనే విషయంలో ఏకాభిప్రాయం
ఇరాన్ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని సాధించకుండా అడ్డుకోవాలనే అమెరికా లక్ష్యంతో ఎర్డోగాన్ పూర్తిగా ఏకీభవిస్తున్నారని ట్రంప్ విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.
“ఇరాన్ దగ్గర అణ్వాయుధం ఉండాలని ఆయన కూడా కోరుకోవడం లేదని భావిస్తున్నాను. ఈ విషయంలో నాకు పూర్తి నమ్మకం ఉంది” అని ట్రంప్ చెప్పారు.
అంకారాలో కీలక నాటో సదస్సు
మధ్యప్రాచ్యంలో కొనసాగుతున్న ఘర్షణల ప్రభావం, నాటో దేశాల ఐక్యత, మిత్రదేశాల మధ్య సైనిక బాధ్యతల పంపకం వంటి కీలక అంశాలపై చర్చించేందుకు నాటో దేశాధినేతలు టర్కీ రాజధాని అంకారాకు చేరుకున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో ట్రంప్, ఎర్డోగాన్ మధ్య జరిగిన ఉన్నతస్థాయి సమావేశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ముఖ్యాంశాలు
- ఇరాన్తో సైనిక ఘర్షణ సమయంలో నాటో మిత్రదేశాల స్పందనపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.
- హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రత, ఇరాన్పై అమెరికా సైనిక చర్యలకు కొన్ని మిత్రదేశాలు సహకరించకపోవడాన్ని ట్రంప్ తప్పుబట్టారు.
- ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే ప్రయత్నాల్లో టర్కీ కీలక పాత్ర పోషించిందని అధ్యక్షుడు రెసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్ను ట్రంప్ ప్రశంసించారు.