క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత గుండె ఆరోగ్యాన్ని ఎందుకు పట్టించుకోవాలి?
క్యాన్సర్ చికిత్స పూర్తై రెమిషన్‌లోకి వచ్చిన తర్వాత చాలామంది ఊపిరి పీల్చుకుంటారు. నెలల తరబడి చికిత్స తీసుకున్న తర్వాత సాధారణ జీవితానికి తిరిగి రావాలని కోరుకుంటారు. అయితే క్యాన్సర్ చికిత్స పూర్తవడంతో వైద్య పర్యవేక్షణను పూర్తిగా ఆపకూడదు. కొన్ని క్యాన్సర్ చికిత్సలు భవిష్యత్తులో గుండె, రక్తనాళాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
అందుకే క్యాన్సర్ నుంచి కోలుకున్న తర్వాత కూడా గుండె ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.
క్యాన్సర్ చికిత్స గుండెపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపొచ్చు?
ఆంథ్రాసైక్లిన్ ఆధారిత కీమోథెరపీ, ఛాతీ భాగానికి ఇచ్చే రేడియేషన్ వంటి కొన్ని చికిత్సలు గుండెపై ప్రభావం చూపొచ్చు. ఫలితంగా కొన్ని సందర్భాల్లో గుండె కండరం బలహీనపడవచ్చు. హార్ట్ ఫెయిల్యూర్, కరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి, అరిథ్మియా వంటి సమస్యలు కూడా వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే క్యాన్సర్ చికిత్స తీసుకున్న ప్రతి ఒక్కరికీ గుండె సమస్యలు వస్తాయని కాదు. రోగి వయసు, తీసుకున్న మందుల డోస్, రేడియేషన్ ప్రభావం వంటి అంశాలను బట్టి గుండె సంబంధిత ముప్పు మారుతుంది.
ముఖ్యంగా హైబీపీ, డయాబెటిస్, కొలెస్ట్రాల్, స్మోకింగ్ వంటి సమస్యలు ఉన్నవారిలో వైద్యులు అదనపు జాగ్రత్తలు సూచించవచ్చు.
రెమిషన్ తర్వాత కూడా వైద్య పర్యవేక్షణ అవసరం
క్యాన్సర్ లక్షణాలు తగ్గిన తర్వాత కూడా ఆరోగ్య పరిస్థితిని క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించాలి. క్యాన్సర్ తిరిగి వచ్చిందా లేదా అనే విషయంతో పాటు గుండె ఆరోగ్యాన్ని కూడా గమనించడం ముఖ్యం.
బీపీ, షుగర్, కొలెస్ట్రాల్‌లో ఏమైనా మార్పులు వచ్చాయా? శారీరక దృఢత్వం ఎలా ఉంది? కారణం లేకుండా అలసట వస్తుందా? గుండె దడ ఉందా? కొద్దిదూరం నడిచినా ఆయాసం వస్తుందా? వంటి విషయాలను గమనించాలి.
అదేవిధంగా, గుండెపై ప్రభావం చూపే క్యాన్సర్ చికిత్స తీసుకున్నవారు చికిత్స పూర్తైన తర్వాత కార్డియోవాస్కులర్ రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ చేయించుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఆ తర్వాత కూడా వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి గుండె ప్రమాద కారకాలను వైద్యుల సూచనతో పర్యవేక్షించాలి.
ఈ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు
క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత కొన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తే వాటిని సాధారణ అలసటగా భావించకూడదు. ముఖ్యంగా ఈ లక్షణాలపై దృష్టి పెట్టాలి:
- కాళ్లలో వాపులు రావడం.
- రాత్రి పడుకున్నప్పుడు ఊపిరి ఆడకపోవడం.
- స్వల్పంగా నడిచినా ఎక్కువగా ఆయాసం రావడం.
- ఛాతీలో బిగుతుగా అనిపించడం.
- గుండె దడ రావడం.
- కారణం లేకుండా తీవ్రమైన అలసట ఉండటం.
ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ముఖ్యంగా ఛాతీలో బిగుతు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు వెంటనే వైద్య సలహా తీసుకోవడం అవసరం.
గుండె ఆరోగ్యానికి జీవనశైలిలో మార్పులు
క్యాన్సర్ నుంచి కోలుకున్న తర్వాత ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి చాలా ముఖ్యం. బీపీ, షుగర్, కొలెస్ట్రాల్‌ను నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి. సమతుల్యమైన పౌష్టికాహారం తీసుకోవడంతో పాటు శరీర బరువును అదుపులో ఉంచుకోవాలి.
అదే సమయంలో ధూమపానానికి దూరంగా ఉండాలి.
క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత శరీరం బలహీనంగా అనిపించడం సహజమే. అయినప్పటికీ వైద్యుల సూచనతో తగిన వ్యాయామం, పునరావాస పద్ధతులను పాటించడం ద్వారా శారీరక దృఢత్వాన్ని క్రమంగా పెంచుకోవచ్చు.
అయితే ప్రతి రోగికీ ఒకే విధమైన జాగ్రత్తలు అవసరం ఉండవు. ఆరు నెలల క్రితం చికిత్స పూర్తైన వ్యక్తి అవసరాలు వేరుగా ఉండొచ్చు. మరోవైపు, కొన్నేళ్ల క్రితం ఛాతీకి రేడియేషన్ తీసుకున్న వ్యక్తికి అవసరమైన పర్యవేక్షణ మరోలా ఉండొచ్చు.
కార్డియో-ఆంకాలజీ అంటే ఏమిటి?
క్యాన్సర్ చికిత్సల వల్ల గుండెపై వచ్చే ప్రభావాలను గుర్తించడం, వాటిని తగ్గించడం, అవసరమైనప్పుడు చికిత్స అందించడం కోసం పనిచేసే ప్రత్యేక వైద్య విభాగాన్ని కార్డియో-ఆంకాలజీ అంటారు.
ఈ విభాగంలో క్యాన్సర్ వైద్యులు, గుండె నిపుణులు కలిసి పనిచేస్తారు. దీంతో చికిత్స సమయంలోనే గుండె సంబంధిత ప్రమాదాలను గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. అవసరమైనప్పుడు తగిన పరీక్షలు, పర్యవేక్షణ, చికిత్సను కూడా ప్లాన్ చేయవచ్చు.
గుండె ఆరోగ్యానికి చేసే ముఖ్యమైన పరీక్షలు
2D ఎకోకార్డియోగ్రామ్: గుండె పంపింగ్ సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఈ పరీక్ష ఉపయోగపడుతుంది.
ట్రోపోనిన్, BNP/NT-proBNP: గుండె కండరంపై ఒత్తిడి లేదా నష్టం ఉందా అనే విషయాన్ని గుర్తించడంలో ఈ రక్త పరీక్షలు ఉపయోగపడతాయి.
ఈసీజీ: గుండె లయను అంచనా వేయడానికి ఈసీజీ ఉపయోగిస్తారు.
అయితే ఈ పరీక్షలు ప్రతి రోగికీ ఒకే విధంగా అవసరం ఉండకపోవచ్చు. వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితి, తీసుకున్న క్యాన్సర్ చికిత్సలను బట్టి వైద్యులు అవసరమైన పరీక్షలను సూచిస్తారు.
మానసిక ప్రశాంతత కూడా ముఖ్యం
క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత చిన్న ఆరోగ్య సమస్య వచ్చినా కొంతమంది ఆందోళన చెందుతారు. “క్యాన్సర్ మళ్లీ వచ్చిందేమో” అనే భయం కూడా కలగొచ్చు.
అందుకే సర్వైవర్‌షిప్ కేర్‌లో మానసిక ఆరోగ్యానికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. గుండె పరీక్షలు భయాన్ని పెంచేలా కాకుండా ఆరోగ్యంపై స్పష్టత, భరోసా కల్పించేలా ఉండాలి.
క్యాన్సర్ చికిత్స నుంచి కోలుకున్న తర్వాత సాధారణ జీవితానికి తిరిగి రావడం ముఖ్యమే. అదే సమయంలో దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్యంపై కూడా దృష్టి పెట్టాలి.
క్యాన్సర్ వైద్యులు, కార్డియాలజిస్టులు కలిసి పర్యవేక్షిస్తే రోగుల దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సంరక్షణ మరింత సమగ్రంగా ఉంటుంది.