భక్తుల వెల్లువ మధ్య కొత్త సవాళ్లు
గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావమా? మానవ జోక్యమే కారణమా?
అమర్నాథ్ యాత్రకు అనూహ్య స్పందన
జమ్మూ కాశ్మీర్: జమ్మూ కాశ్మీర్లో గతేడాది (2025) పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి తర్వాత భద్రతపై అనేక ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. అయినప్పటికీ ఈ ఏడాది అమర్నాథ్ యాత్రకు భక్తుల నుంచి ఊహించని స్థాయిలో స్పందన లభిస్తోంది. జూలై 3న ప్రారంభమైన 57 రోజుల యాత్రలో భారీ సంఖ్యలో భక్తులు పవిత్ర గుహకు చేరుకుంటున్నారు. గత కొన్నేళ్లతో పోలిస్తే ఈసారి యాత్ర ప్రారంభం నుంచే భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.
మొదటి నాలుగు రోజుల్లోనే రికార్డు దర్శనాలు
యాత్ర ప్రారంభమైన తొలి నాలుగు రోజుల్లోనే దాదాపు 93 వేల మందికి పైగా భక్తులు బాబా బర్ఫానీ దర్శనం చేసుకున్నారు. జూలై 5 నాటికి 32 వేల మందికి పైగా భక్తులు గుహను సందర్శించారు. రెండో రోజే 20 వేల మందికి పైగా యాత్రికులు తరలివచ్చారు. గత నాలుగేళ్లలో ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు ప్రారంభ రోజుల్లోనే రావడం ఇదే తొలిసారి అని జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ మనోజ్ సిన్హా తెలిపారు.
భద్రతా ఏర్పాట్లు కట్టుదిట్టం
పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి నేపథ్యంలో ఈసారి భద్రతా వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేశారు. యాత్ర మార్గాల్లో అదనపు భద్రతా బలగాలను మోహరించారు. ప్రతి దశలో నిఘా పెంచారు. భక్తులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు తలెత్తకుండా ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.
అయితే ముందస్తు రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండా, హెల్త్ సర్టిఫికెట్ లేకుండా వేలాది మంది భక్తులు యాత్రకు రావడం అధికారులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. దీనివల్ల మౌలిక వసతులు, భద్రతా ఏర్పాట్లపై అదనపు ఒత్తిడి పడుతోందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలపై దృష్టి
సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల ప్రకారం పహల్గామ్, బాల్తాల్ మార్గాల ద్వారా రోజుకు మొత్తం 10 వేల మంది భక్తులకు మాత్రమే అనుమతి ఇవ్వాలి. అయితే అన్రిజిస్టర్డ్ యాత్రికుల సంఖ్య పెరుగుతుండటంతో ఈ పరిమితిని అమలు చేయడం అధికారులకు సవాలుగా మారుతోంది.
ఐదు రోజుల్లోనే కరిగిపోయిన మంచు శివలింగం
ఈ ఏడాది యాత్రలో మరో కీలక అంశం మంచు శివలింగం వేగంగా కరిగిపోవడం. యాత్ర ప్రారంభమైన మొదటి వారంలోనే సహజసిద్ధ మంచు శివలింగం భారీగా కరిగిపోయినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. కేవలం ఐదు రోజుల్లోనే మంచు లింగం పరిమాణం గణనీయంగా తగ్గిపోయిందని సమాచారం.
ఈ పరిణామం భక్తులతో పాటు పర్యావరణవేత్తల్లో కూడా ఆందోళన పెంచుతోంది. ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది భక్తులు దర్శించే ఈ పవిత్ర చిహ్నం వేగంగా కరిగిపోవడం వెనుక కారణాలపై చర్చ మొదలైంది.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావమేనా?
సముద్ర మట్టానికి సుమారు 3,888 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న అమర్నాథ్ గుహలో ఏర్పడే మంచు శివలింగం అక్కడి ఉష్ణోగ్రతలు, తేమ, సహజ వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
గతంలో 2004, 2006, 2016, 2020, 2024 సంవత్సరాల్లో కూడా మంచు లింగం నిర్ణీత కాలానికి ముందే కరిగిపోయిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.
అయితే ఈసారి మరింత వేగంగా కరిగిపోవడానికి వాతావరణ మార్పులే ప్రధాన కారణమని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. హిమాలయ ప్రాంతంలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు క్రమంగా పెరుగుతున్నాయని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
పెరుగుతున్న మానవ జోక్యంపై విమర్శలు
గుహ పరిసర ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న మానవ సంచారం కూడా మరో ప్రధాన కారణంగా భావిస్తున్నారు. రోడ్ల విస్తరణ, విద్యుద్దీకరణ పనులు,
ప్రతిపాదిత రోప్వే ప్రాజెక్ట్, రెయిన్ షెల్టర్ల నిర్మాణం వంటి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు అక్కడి సూక్ష్మ వాతావరణంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటే మంచు శివలింగం ఏర్పడే సహజ ప్రక్రియపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
స్వతంత్ర పరిశోధనకు డిమాండ్
పీడీపీ నాయకురాలు ఇల్తిజా ముఫ్తీతో పాటు పలువురు రాజకీయ నాయకులు, కాంగ్రెస్ ప్రతినిధులు ఈ అంశంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
మంచు శివలింగం వేగంగా కరిగిపోవడానికి గల అసలు కారణాలను గుర్తించేందుకు స్వతంత్ర శాస్త్రీయ అధ్యయనం నిర్వహించాలని వారు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ఆధ్యాత్మికతతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణ కూడా అవసరం
అమర్నాథ్ యాత్ర కోట్లాది మంది హిందువుల విశ్వాసానికి ప్రతీక. అదే సమయంలో హిమాలయ ప్రాంతం ప్రపంచంలోనే అత్యంత సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో ఒకటి.
భక్తుల సౌకర్యాలు, భద్రతను మెరుగుపరుస్తూనే ప్రకృతిని కాపాడడం ఇప్పుడు అత్యంత కీలకంగా మారింది.
ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తూనే హిమాలయాల సహజ సమతుల్యతను ఎలా పరిరక్షించాలనే అంశంపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ కొనసాగుతోంది.