కుక్క కాటు చిన్నదిగా కనిపించినా రేబిస్‌ ప్రమాదం ఉండొచ్చు. వెంటనే గాయాన్ని 15 నిమిషాలు సబ్బు, ప్రవహించే నీటితో కడగాలి. తర్వాత వైద్యుల సూచన మేరకు రేబిస్‌ టీకా, అవసరమైన చికిత్స తీసుకోవాలి.
ముఖ్యమైన 3 పాయింట్లు
- కుక్క కరిచిన వెంటనే గాయాన్ని కనీసం 15 నిమిషాలు సబ్బు, ప్రవహించే నీటితో శుభ్రం చేయాలి.
- గాయంపై కారం పొడి, మొక్కల రసాలు, ఆమ్లాలు, క్షారాలు వంటి ఇంటి చిట్కాలు ఉపయోగించకూడదు.
- గాయం తీవ్రతను బట్టి రేబిస్‌ టీకా, రేబిస్‌ ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్‌ అవసరం కావచ్చు. వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.
కుక్క కాటు.. చిన్న గాయమే కదా అని వదిలేస్తే ప్రమాదమే
కుక్క కాటు లేదా గోళ్లతో చేసిన గాయం చిన్నదిగా కనిపించొచ్చు. కానీ దాన్ని తేలిగ్గా తీసుకోకూడదు. ముఖ్యంగా రేబిస్‌ ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు వెంటనే జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
రేబిస్‌ వైరస్‌ వ్యాధి. ఇది కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపిస్తుంది. ఒకసారి రేబిస్‌ లక్షణాలు మొదలైతే వ్యాధి దాదాపు ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది.
అయితే కుక్క లేదా ఇతర జంతువు కరిచిన వెంటనే సరైన ప్రథమ చికిత్స తీసుకుంటే ప్రమాదాన్ని నివారించవచ్చు. అవసరమైన రేబిస్‌ టీకా, ఇతర చికిత్సలను వైద్యుల సూచన మేరకు తీసుకోవాలి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మనుషుల్లో వచ్చే రేబిస్‌ కేసుల్లో దాదాపు 99 శాతం కుక్కల వల్లే వస్తున్నాయి. భారత్‌లో ప్రతి ఏడాది సుమారు 91 లక్షల జంతు కాటు ఘటనలు జరుగుతున్నాయి. వీటిలో మూడు వంతులకు పైగా కుక్కల వల్లే జరుగుతున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అంచనాలు చెబుతున్నాయి.
అందుకే కుక్క కాటు జరిగినా, అనుమానాస్పదంగా కుక్క దాడి చేసినా వెంటనే చికిత్స తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
కుక్క కరిచిన వెంటనే ఏం చేయాలి?
కుక్క కరిచిన వెంటనే మొదట గాయాన్ని శుభ్రం చేయాలి. ఇందుకోసం సబ్బు, ప్రవహించే నీటిని ఉపయోగించాలి.
గాయాన్ని కనీసం 15 నిమిషాల పాటు కడగాలి. కేవలం తుడవడం సరిపోదు. కొద్దిసేపు నీటితో కడిగినా సరిపోదు.
15 నిమిషాల పాటు గాయాన్ని బాగా కడగడం వల్ల గాయంపై ఉండే లాలాజలం, వైరస్‌ పరిమాణాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
కడిగిన తర్వాత అందుబాటులో ఉంటే అయోడిన్‌ కలిగిన లేదా వైరస్‌ను నిర్వీర్యం చేసే ద్రావణాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
అయితే గాయంపై ఇంటి చిట్కాలు పాటించకూడదు.
గాయంపై కారం పొడి.. మొక్కల రసాలు రాయకండి
కుక్క కరిచినప్పుడు కొందరు వెంటనే ఇంట్లో అందుబాటులో ఉన్న పదార్థాలను గాయంపై రాస్తుంటారు. ఇలా చేయడం ప్రమాదకరం.
కారం పొడి, మొక్కల రసాలు, ఆమ్లాలు, క్షారాలు లేదా ఇతర హానికరమైన పదార్థాలను గాయంపై రాయకూడదు.
ఇవి రేబిస్‌ను నివారించవు. పైగా గాయమైన కణజాలానికి మరింత నష్టం కలిగించవచ్చు.
గాయం చిన్నదిగా ఉన్నా వెంటనే ఆరోగ్య కేంద్రానికి వెళ్లాలి. వీలైతే యాంటీ రేబిస్‌ క్లినిక్‌లో వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
ప్రతి కుక్కను తాకితే రేబిస్‌ టీకా అవసరమా?
ప్రతి సందర్భంలో రేబిస్‌ టీకా అవసరం ఉండదు.
జంతువును తాకడం, దానికి ఆహారం పెట్టడం వంటి సందర్భాలను సాధారణంగా రేబిస్‌ ప్రమాదంగా పరిగణించరు. చెక్కుచెదరని చర్మంపై జంతువు నాకడం కూడా సాధారణంగా రేబిస్‌ ప్రమాదంగా పరిగణించరు.
అయితే చర్మంపై గాయం ఏర్పడితే జాగ్రత్త అవసరం. స్వల్పంగా గాయం కావడం లేదా రక్తస్రావం లేకుండా చర్మం దెబ్బతినడం జరిగినా గాయాన్ని వెంటనే కడగాలి. ఆ తర్వాత వైద్యుల సూచన తీసుకోవాలి.
గోళ్లతో గాయం చేసినా జాగ్రత్త అవసరం
కుక్క లేదా ఇతర జంతువు గోళ్లతో గాయం చేసినా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
చర్మాన్ని చీల్చేలా కాటు ఉండటం, గోళ్లతో గాయం కావడం వంటి సందర్భాల్లో రేబిస్‌ ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయాలి.
అలాగే ఇప్పటికే గాయపడిన చర్మంపై లేదా కళ్లు, నోటి వంటి శ్లేష్మ పొరలపై జంతువు లాలాజలం పడినా వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.
ఇలాంటి తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో గాయాన్ని శుభ్రం చేయడంతోపాటు రేబిస్‌ టీకా అవసరం కావచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో రేబిస్‌ ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్‌ కూడా ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
గతంలో రేబిస్‌ టీకా తీసుకున్నవారు ఏం చేయాలి?
ఇంతకుముందు రేబిస్‌ టీకా పూర్తి కోర్సు తీసుకున్నవారికి సాధారణంగా రేబిస్‌ ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్‌ అవసరం ఉండదు.
అయితే ప్రతి వ్యక్తి పరిస్థితి ఒకేలా ఉండదు.
ఎన్ని టీకా డోసులు అవసరం? ఏ రోజుల్లో తీసుకోవాలి? అనే విషయాలు గతంలో టీకా తీసుకున్నారా లేదా, గాయం ఎంత తీవ్రంగా ఉంది, టీకా ఇచ్చే విధానం ఏమిటి వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
అందుకే సొంతంగా నిర్ణయం తీసుకోకుండా వైద్యులు సూచించిన షెడ్యూల్‌ను పాటించాలి.
కుక్క ఆరోగ్యంగా కనిపించినా నిర్లక్ష్యం వద్దు
కరిచిన కుక్క ఆరోగ్యంగా కనిపిస్తే ప్రమాదం లేదని అనుకోవద్దు.
కుక్క అందుబాటులో ఉంటే సంబంధిత అధికారుల పర్యవేక్షణలో 10 రోజుల పాటు దాన్ని పరిశీలించవచ్చు. అయితే కుక్కను గమనిస్తున్నాం కదా అని రేబిస్‌ నివారణ చికిత్సను ఆలస్యం చేయకూడదు.
వైద్యుల సూచన మేరకు అవసరమైన చికిత్సను వెంటనే ప్రారంభించాలి.
పిల్లలు, వృద్ధులు కూడా జాగ్రత్తగా ఉండాలి
పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులకు కూడా అవసరమైనప్పుడు రేబిస్‌ నివారణ చికిత్స ఇవ్వవచ్చు.
కుక్క కాటు జరిగినప్పుడు వయసు లేదా గర్భధారణ కారణంగా చికిత్సను స్వయంగా వాయిదా వేయకూడదు. వైద్యులను సంప్రదించి సరైన నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
రేబిస్‌తో పాటు ఇతర ఇన్ఫెక్షన్ల ప్రమాదం
కుక్క కాటు వల్ల రేబిస్‌ మాత్రమే కాదు. బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్లు కూడా వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
కాటు వల్ల కండరాలు, నరాలు లేదా ఇతర కణజాలాలకు నష్టం కలగవచ్చు.
అందుకే గాయాన్ని వైద్యులు పరిశీలించాలి. అవసరమైతే టెటనస్‌ టీకా ఇవ్వవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో యాంటీబయాటిక్స్‌ కూడా అవసరం కావచ్చు.
గాయానికి కుట్లు అవసరమా లేదా అనే విషయాన్ని కూడా వైద్యులే నిర్ణయిస్తారు.
రేబిస్‌ లక్షణాల కోసం వేచి ఉండకండి
కుక్క కరిచిన తర్వాత రేబిస్‌ లక్షణాలు కనిపించే వరకు వేచి ఉండకూడదు.
లక్షణాలు మొదలైన తర్వాత వ్యాధి చాలా ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. అందుకే కాటు లేదా గోళ్ల గాయం జరిగిన వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలి.
మొదట గాయాన్ని కనీసం 15 నిమిషాలు సబ్బు, ప్రవహించే నీటితో కడగాలి. తర్వాత వీలైనంత త్వరగా ఆరోగ్య కేంద్రానికి లేదా యాంటీ రేబిస్‌ క్లినిక్‌కు వెళ్లాలి.
గాయం చిన్నదిగా కనిపించినా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇంటి చిట్కాలను ఉపయోగించకూడదు. రేబిస్‌ టీకా, ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్‌, టెటనస్‌ టీకా లేదా యాంటీబయాటిక్స్‌ అవసరమా అనే విషయాన్ని వైద్యులే నిర్ణయించాలి.
కుక్క కాటు జరిగిన వెంటనే సరైన ప్రథమ చికిత్స తీసుకోవడం, ఆలస్యం చేయకుండా వైద్య సహాయం పొందడం రేబిస్‌ నుంచి రక్షించుకోవడంలో కీలకం.