ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ సాంకేతికత అభివృద్ధికి గుర్తింపు
2026 సంవత్సరానికి వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలకు సంయుక్తంగా దక్కింది. కార్ల్‌ డైసెరోత్‌, పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌ చేసిన కీలక పరిశోధనలకు ఈ అత్యున్నత పురస్కారం లభించింది. మెదడులోని నరాల కణాల కార్యకలాపాలను నియంత్రించేందుకు ఉపయోగపడే ‘ఆప్టోజెనెటిక్స్‌’ సాంకేతికత అభివృద్ధిలో వారు చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా నోబెల్ కమిటీ ఈ అవార్డును ప్రకటించింది.
ముఖ్యాంశాలు:
- 2026 వైద్యశాస్త్ర నోబెల్‌ను కార్ల్‌ డైసెరోత్‌, పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌ సంయుక్తంగా అందుకున్నారు.
- ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ ద్వారా కాంతితో నిర్దిష్ట నరాల కణాలను ‘ఆన్‌’ లేదా ‘ఆఫ్‌’ చేయవచ్చు.
- మెదడు పనితీరు, జ్ఞాపకశక్తి, నాడీ సంబంధిత వ్యాధులపై పరిశోధనలకు ఈ సాంకేతికత కీలకంగా మారింది.
కాంతితో మెదడులోని నరాల కణాల నియంత్రణ
మెదడు ఎలా పనిచేస్తుంది? జ్ఞాపకాలు ఎలా ఏర్పడతాయి? మన ప్రవర్తనను నియంత్రించే నరాల వ్యవస్థ ఎలా స్పందిస్తుంది? వంటి సంక్లిష్ట ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కనుగొనే పరిశోధనల్లో ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ కీలక సాధనంగా మారింది.
కాంతిని ఉపయోగించి జీవించి ఉన్న మెదడులోని నిర్దిష్ట నరాల కణాలను ‘ఆన్‌’ లేదా ‘ఆఫ్‌’ చేసే విధానాన్ని ఈ సాంకేతికత సాధ్యం చేస్తుంది.
హెగెమాన్‌, నాగెల్‌ పరిశోధనలకు పునాది
పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌ కాంతికి స్పందించే ప్రోటీన్లపై చేసిన పరిశోధనలు ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ సాంకేతికతకు పునాది వేశాయి. ఆ తర్వాత కార్ల్‌ డైసెరోత్‌ ఈ విధానాన్ని నరాల కణాల కార్యకలాపాలను నియంత్రించే శక్తివంతమైన పరిశోధనా సాధనంగా అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
మెదడు పరిశోధనలకు కొత్త దారులు
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక పరిశోధనా ప్రయోగశాలల్లో ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మెదడు పనితీరు, జ్ఞాపకశక్తి, నాడీ సంబంధిత వ్యాధులు, మానసిక ప్రవర్తనలపై లోతైన అధ్యయనాలకు ఈ సాంకేతికత కొత్త మార్గాలను తెరిచింది.
మెదడులో దాగి ఉన్న అనేక రహస్యాలను ఛేదించే పరిశోధనలకు ఈ సాంకేతికత మరింత ఊతమివ్వనుంది.