ఎస్సీఓ సమావేశానికి అలోక్ అమితాభ్ దిమ్రి నేతృత్వం

ద్వైపాక్షిక చర్చలకు అవకాశం లేదన్న భారత అధికార వర్గాలు

భారత ప్రతినిధి బృందం పాకిస్థాన్‌లో పర్యటన

భారత్-పాకిస్థాన్: భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. భారత విదేశాంగ శాఖకు చెందిన సీనియర్ దౌత్యవేత్త అలోక్ అమితాభ్ దిమ్రి నేతృత్వంలోని భారత ప్రతినిధి బృందం పాకిస్థాన్‌లో పర్యటిస్తోంది.

ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతున్న షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్సీఓ) సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు ఈ బృందం పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లింది. ఈ పర్యటన ప్రధానంగా ఎస్సీఓ కార్యక్రమానికే పరిమితమైంది.

పహల్గామ్ దాడి తర్వాత ఇదే తొలిసారి

2025 మే నెలలో జరిగిన పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్, పాకిస్థాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. ఆ తర్వాత ఇరు దేశాల మధ్య సైనిక ఘర్షణలు కూడా చోటుచేసుకున్నాయి.

ఈ పరిణామాల తర్వాత భారత సీనియర్ అధికారి పాకిస్థాన్‌లో పర్యటించడం ఇదే తొలిసారి. దీంతో దిమ్రి పర్యటనకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.

అయితే ఈ పర్యటనను ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో మార్పుగా చూడకూడదని భారత అధికార వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి.

ఎస్సీఓ సమావేశానికి దిమ్రి హాజరు

విదేశాంగ శాఖలో అదనపు కార్యదర్శిగా అలోక్ అమితాభ్ దిమ్రి బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. అదే సమయంలో ఆయన ఎస్సీఓలో భారత జాతీయ సమన్వయకర్తగా కూడా వ్యవహరిస్తున్నారు.

ఈ నెల 28 నుంచి 30 వరకు కౌన్సిల్ ఆఫ్ నేషనల్ కోఆర్డినేటర్స్ సమావేశం జరుగుతోంది. ఈ సమావేశంలో పాల్గొనేందుకే దిమ్రి పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లారు.

ఈ సమావేశం ఎస్సీఓ కార్యకలాపాల్లో కీలకమైనదిగా భావిస్తారు. సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం, సంస్థకు సంబంధించిన అంశాలపై ఈ వేదికలో చర్చలు జరుగుతాయి.

పాకిస్థాన్ అధ్యక్షతన తొలి సమావేశం

2026-27 సంవత్సరానికి ఎస్సీఓ దేశాధినేతల మండలికి పాకిస్థాన్ అధ్యక్షత వహిస్తోంది. పాకిస్థాన్ అధ్యక్షతన జరుగుతున్న తొలి సమావేశం ఇదే కావడం గమనార్హం.

ఎస్సీఓలో భారత్, పాకిస్థాన్ రెండూ పూర్తిస్థాయి సభ్య దేశాలుగా ఉన్నాయి. 2017 నుంచి రెండు దేశాలు ఈ సంస్థలో సభ్యులుగా కొనసాగుతున్నాయి.

ఇరు దేశాల మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నప్పటికీ, ఎస్సీఓ వంటి బహుళపక్ష వేదికల్లో రెండు దేశాలు కలిసి పాల్గొంటున్నాయి.

ద్వైపాక్షిక చర్చలకు ప్రణాళిక లేదు

భారత ప్రతినిధి బృందం పాకిస్థాన్‌లో ఉన్నప్పటికీ ద్వైపాక్షిక చర్చలకు ఎలాంటి ప్రణాళిక లేదని భారత అధికార వర్గాలు తెలిపాయి.

ఓ భారత అధికారి మాట్లాడుతూ.. ద్వైపాక్షిక చర్చలకు ఉగ్రవాద రహిత, సానుకూల వాతావరణం అవసరమని చెప్పారు.

అదే సమయంలో ఎస్సీఓ వంటి బహుళపక్ష వేదికల కింద పాకిస్థాన్‌తో కలిసి పనిచేస్తామని స్పష్టం చేశారు.

అంటే, ఒకవైపు ద్వైపాక్షిక చర్చలకు భారత్ దూరంగా ఉంటూనే.. బహుళపక్ష సంస్థల కార్యక్రమాల్లో మాత్రం అవసరమైన సహకారం కొనసాగించనుంది.

గతంలోనూ ఇస్లామాబాద్‌కు భారత ప్రతినిధులు

పాకిస్థాన్ ఆతిథ్యమిచ్చిన ఎస్సీఓ సమావేశాలకు భారత్ గతంలోనూ హాజరైంది. 2024 అక్టోబర్‌లో జరిగిన ఎస్సీఓ సమావేశానికి విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ ఇస్లామాబాద్‌లో పర్యటించారు.

అప్పుడు కూడా ఎస్సీఓ వేదికపైనే భారత్ తన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది.

ప్రస్తుత పర్యటన కూడా అదే బహుళపక్ష వేదికలో భాగంగా జరుగుతోంది.

‘ఆపరేషన్ సిందూర్’ తర్వాత పర్యటన

పహల్గామ్ ఉగ్రదాడికి ప్రతిస్పందనగా భారత్ ‘ఆపరేషన్ సిందూర్’ చేపట్టింది. ఆ పరిణామాల తర్వాత 16 నెలలకు దిమ్రి నేతృత్వంలోని భారత బృందం పాకిస్థాన్‌లో పర్యటిస్తోంది.

అయితే ‘చర్చలు, ఉగ్రవాదం కలిసి సాగవు’ అనే తమ వైఖరిలో ఎలాంటి మార్పు లేదని భారత్ స్పష్టం చేసింది.

ఎస్సీఓ సమావేశంలో పాల్గొనడం వల్ల ఆ విధానంలో ఎలాంటి మార్పు ఉండదని భారత అధికార వర్గాలు తెలిపాయి.

ఉగ్రవాదంపై భారత్ ప్రస్తావన

ఎస్సీఓ వేదికను భారత్ తన అంశాలను సభ్య దేశాల ముందు ఉంచేందుకు ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంది.

ముఖ్యంగా ఉగ్రవాద నిర్మూలనపై భారత్ తన వాదనను మరోసారి స్పష్టం చేసే అవకాశం ఉంది. ప్రాంతీయ అనుసంధానం వంటి అంశాలపైనా భారత్ తన అభిప్రాయాలను వెల్లడించవచ్చు.

బహుళపక్ష వేదిక కావడంతో సభ్య దేశాలతో విస్తృత స్థాయిలో అంశాలను చర్చించే అవకాశం ఉంటుంది.

2027లో ఇస్లామాబాద్‌లో శిఖరాగ్ర సమావేశం

2027లో పాకిస్థాన్ ఇస్లామాబాద్‌లో ఎస్సీఓ దేశాధినేతల శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని నిర్వహించనుంది.

ఈ సదస్సుకు ఎస్సీఓ సభ్య దేశాల నాయకులను ఆహ్వానించే అవకాశం ఉంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కూడా ఆహ్వానం అందుకునే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఈ సమావేశానికి భారత్ తరఫున ఏ స్థాయిలో ప్రాతినిధ్యం ఉండాలనే అంశం ఇంకా నిర్ణయం కాలేదు.

సదస్సు సమీపించే సమయంలో దీనిపై నిర్ణయం తీసుకుంటామని భారత అధికార వర్గాలు వెల్లడించాయి.

బహుళపక్ష సహకారం కొనసాగింపు

ప్రస్తుత పరిణామాలు భారత్, పాకిస్థాన్ మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాల కంటే ఎస్సీఓ వంటి బహుళపక్ష వేదికల ప్రాధాన్యాన్ని చూపిస్తున్నాయి.

భారత్ తన భద్రతా అంశాలపై స్పష్టమైన వైఖరిని కొనసాగిస్తూనే ఎస్సీఓ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటోంది.

ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతున్న ప్రస్తుత సమావేశం కూడా ఈ నేపథ్యంలోనే కొనసాగుతోంది. 2027లో జరిగే ఎస్సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి భారత్ ఏ స్థాయిలో హాజరవుతుందనేది అప్పటి పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.