భారత్‌ నుంచి రూ.5,876 కోట్ల వస్తువులు.. దిగుమతుల్లో భారీ పెరుగుదల
భారత్‌తో నేరుగా వాణిజ్యం చేయడంపై నిషేధం ఉన్నప్పటికీ పాకిస్థాన్‌కు భారత వస్తువులు చేరుతున్నాయి.
ఆశ్చర్యకరంగా 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం తొలి త్రైమాసికంలో ఈ దిగుమతులు గణనీయంగా పెరిగాయి.
గత ఏడాదితో పోలిస్తే 69 శాతం వృద్ధి నమోదైంది. దీంతో అసలు భారత వస్తువులు పాకిస్థాన్‌కు ఎలా చేరుతున్నాయన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
డాన్‌ పత్రిక నివేదిక ప్రకారం.. 2026 ఏప్రిల్‌ నుంచి జూన్‌ మధ్య పాకిస్థాన్‌ భారత్‌ నుంచి 61.74 మిలియన్‌ డాలర్ల విలువైన వస్తువులను దిగుమతి చేసుకుంది.
ఇచ్చిన గణాంకాల ప్రకారం, వీటి విలువ సుమారు రూ.5,876 కోట్లు. గత ఏడాది ఇదే కాలంలో ఈ దిగుమతుల విలువ 36.55 మిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉంది.
అంటే ఏడాదిలోనే దిగుమతుల విలువ గణనీయంగా పెరిగింది. మరోవైపు, ఇదే కాలంలో పాకిస్థాన్‌ నుంచి భారత్‌కు ఎలాంటి వస్తువుల దిగుమతులు నమోదు కాలేదు.
ఈ గణాంకాలు ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్యంలో అసమానతను స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
భారత్‌-పాకిస్థాన్‌ మధ్య వాణిజ్యంపై ఎందుకు నిషేధం?
గత ఏడాది ఏప్రిల్‌లో పహల్గామ్‌లో జరిగిన ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్‌-పాకిస్థాన్‌ సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారత్‌ పలు చర్యలు తీసుకుంది. వాఘా-అట్టారీ సరిహద్దు మార్గంలో వాణిజ్యాన్ని నిలిపివేసింది. పాకిస్థాన్‌లో ఉత్పత్తి చేసిన లేదా అక్కడి నుంచి ఎగుమతి చేసిన వస్తువులను ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా దిగుమతి చేసుకోవడంపైనా నిషేధం విధించింది.
మరోవైపు, పాకిస్థాన్‌ కూడా భారత్‌తో వాణిజ్యాన్ని నిలిపివేసింది. దీంతో రెండు దేశాల మధ్య అధికారిక వాణిజ్యం దాదాపుగా నిలిచిపోయింది.
అయితే, తాజాగా నమోదైన దిగుమతుల గణాంకాలు మరో విషయాన్ని సూచిస్తున్నాయి. అధికారిక వాణిజ్య మార్గాలు మూసుకుపోయినా భారత వస్తువులు పాకిస్థాన్‌కు చేరుతున్నాయి. ఈ వస్తువులు ఏ మార్గంలో వెళ్తున్నాయన్న దానిపై ఇప్పుడు ఆసక్తి నెలకొంది.
దుబాయ్‌, సింగపూర్‌, కొలంబో ద్వారా వస్తువుల రవాణా?
మూడో దేశాల ద్వారా భారత వస్తువులు పాకిస్థాన్‌కు చేరుతున్నాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. దుబాయ్‌, సింగపూర్‌, కొలంబో వంటి అంతర్జాతీయ వాణిజ్య కేంద్రాలు ఇందుకు మార్గాలుగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు.
ఈ విధానంలో భారతదేశం నుంచి వస్తువులను ముందుగా మరో దేశానికి పంపవచ్చు. అక్కడి నుంచి వాటిని తిరిగి ఎగుమతి చేయవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలో వస్తువుల మూల దేశాన్ని వేరుగా చూపించే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
అయితే, తాజాగా నమోదైన దిగుమతుల గణాంకాలు ఈ వస్తువులు ఏ దేశం మీదుగా పాకిస్థాన్‌కు చేరాయో స్పష్టంగా వెల్లడించడం లేదు. అలాగే, ఏయే సంస్థలు ఈ వాణిజ్యంలో పాల్గొన్నాయన్న వివరాలు కూడా అందుబాటులో లేవు. అందువల్ల మూడో దేశాల మార్గమే ప్రధాన కారణమని నిర్ధారించలేం.
పాకిస్థాన్‌కు భారత్‌ నుంచి ఏ వస్తువులు వెళ్తున్నాయి?
భారత వస్తువులకు పాకిస్థాన్‌లో డిమాండ్‌ కొనసాగుతోంది. ముఖ్యంగా పారిశ్రామిక అవసరాలు, ఔషధాల తయారీ, ఆహార ఉత్పత్తులకు సంబంధించిన వస్తువులు ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి.
భారత్‌ నుంచి పాకిస్థాన్‌కు ప్రధానంగా దిగుమతి అవుతున్న వస్తువులు ఇవి:
- ఔషధాలు, మందుల తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాలు
- ప్లాస్టిక్‌ ఉత్పత్తులు, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు
- రసాయనాలు, రబ్బరు ఉత్పత్తులు
- కాఫీ, టీ, కూరగాయలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు
- పాల ఉత్పత్తులు, తృణధాన్యాలు
వీటిలో ఔషధాల తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాలు ముఖ్యమైనవి. ఈ రంగంలో భారత్‌ పాకిస్థాన్‌కు కీలక సరఫరాదారుగా ఉంది. ఔషధ తయారీ పరిశ్రమకు అవసరమైన పదార్థాల కోసం భారత సరఫరాలపై పాకిస్థాన్‌కు డిమాండ్‌ ఉండటం ఈ వాణిజ్యానికి ఒక కారణం కావచ్చని భావిస్తున్నారు.
అయితే, తాజాగా నమోదైన మొత్తం దిగుమతుల్లో ఒక్కో ఉత్పత్తికి ఎంత వాటా ఉందో స్పష్టమైన వివరాలు లేవు.
మూడో దేశాల ద్వారా అనధికారిక ఎగుమతులు ఎంత?
గ్లోబల్‌ ట్రేడ్‌ రీసెర్చ్‌ ఇనిషియేటివ్‌ (జీటీఆర్‌ఐ) అంచనా ప్రకారం.. మూడో దేశాల ద్వారా జరిగే అనధికారిక భారత ఎగుమతుల విలువ ఏడాదికి 10 బిలియన్‌ డాలర్ల వరకు ఉండొచ్చు.
ఈ అంచనా అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాల ద్వారా జరిగే సరుకుల రవాణాపై దృష్టి సారిస్తోంది. అయితే, ఇది అంచనా మాత్రమే. ఈ మొత్తం అధికారికంగా ధ్రువీకరించిన వాణిజ్య విలువ కాదని గుర్తించాలి.
మూడో దేశాల ద్వారా జరిగే వాణిజ్యాన్ని గుర్తించడం, వస్తువుల అసలు మూలాన్ని నిర్ధారించడం, నిషేధాలకు విరుద్ధంగా జరిగే సరఫరాలను అడ్డుకోవడం సంబంధిత అధికారులకు సవాలుగా మారే అవకాశం ఉంది.
నిషేధాలు ఉన్నా వాణిజ్యం ఎలా కొనసాగుతోంది?
భారత్‌-పాకిస్థాన్‌ మధ్య అధికారిక వాణిజ్యం దాదాపుగా నిలిచిపోయినా, భారత వస్తువులకు పాకిస్థాన్‌లో డిమాండ్‌ కొనసాగుతోంది. తాజా దిగుమతుల గణాంకాలు ఈ విషయాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
అయితే, ఈ వస్తువులు నేరుగా భారత్‌ నుంచి వెళ్లాయా? మూడో దేశాల ద్వారా సరఫరా అయ్యాయా? వాటి మూల దేశాన్ని మార్చి చూపించారా? అనే ప్రశ్నలకు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాలు స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వడం లేదు.
ఈ వ్యవహారంపై మరింత సమాచారం వెలుగులోకి రావాలంటే దిగుమతుల రికార్డులు, సరుకుల మూల దేశం, రవాణా మార్గాలు, సంబంధిత వాణిజ్య పత్రాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తంగా చూస్తే.. భారత్‌-పాకిస్థాన్‌ మధ్య వాణిజ్య ఆంక్షలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ భారత వస్తువులకు పాకిస్థాన్‌లో డిమాండ్‌ తగ్గలేదని తాజా గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. నిషేధాలను తప్పించుకుని సరుకులు చేరుతున్నాయా? మూడో దేశాల పాత్ర ఎంత? ఈ వాణిజ్యాన్ని నియంత్రించేందుకు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు? అన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.