కాగితపు నోట్లకు ప్రత్యామ్నాయంగా పాలిమర్ కరెన్సీ
ఆర్బీఐ గ్లోబల్ టెండర్.. 2027 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా అమలు లక్ష్యం
భారత్లో ప్లాస్టిక్ నోట్లకు ఆర్బీఐ అడుగులు
భారతదేశం: భారతదేశంలో కాగితపు కరెన్సీ నోట్ల స్థానంలో ప్లాస్టిక్ (పాలిమర్) నోట్లు తీసుకురావడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కీలక చర్యలు ప్రారంభించింది. తొలి దశలో రూ.10, రూ.20 నోట్లతో పైలట్ ప్రాజెక్ట్ చేపట్టేందుకు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే భవిష్యత్తులో మరిన్ని నోట్లను కూడా పాలిమర్ రూపంలో విడుదల చేసే అవకాశం ఉంది.
గ్లోబల్ టెండర్కు ఆహ్వానం
ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఆర్బీఐ అనుబంధ సంస్థ భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నోట్ ముద్రన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (BRBNMPL) ప్రపంచవ్యాప్తంగా తయారీ సంస్థలను ఆహ్వానించింది. పాలిమర్ కరెన్సీ తయారీలో ఉపయోగించే ప్రత్యేక షీట్ల సరఫరా కోసం గ్లోబల్ టెండర్ విడుదల చేసింది.
మొత్తం 68,000 రీమ్ల బయాక్సియల్లీ ఓరియెంటెడ్ పాలీప్రొఫైలిన్ (BOPP) ఆధారిత పాలిమర్ మెటీరియల్ను కొనుగోలు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఒక్కో రీమ్లో 500 షీట్లు ఉంటాయి. ఈ మెటీరియల్తో పైలట్ దశకు అవసరమైన నోట్లు ముద్రించనున్నారు.
అధునాతన భద్రతా ఫీచర్లు
ప్లాస్టిక్ నోట్లలో నకిలీ నిరోధానికి ప్రత్యేక భద్రతా సాంకేతికతను ఉపయోగించనున్నారు.
వాటిలో ప్రధానంగా:
- పోర్ట్రెయిట్తో కూడిన పారదర్శక విండో
- మెటాలిక్ న్యూమరల్
- మ్యాగ్నెటిక్ సెక్యూరిటీ థ్రెడ్
- షాడో ఇమేజ్
- ఇతర ఆధునిక భద్రతా గుర్తులు
ఈ ఫీచర్ల వల్ల నోట్లను నకిలీ చేయడం మరింత కష్టమవుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఆగస్టు 18 వరకు టెండర్ గడువు
పాలిమర్ షీట్ల సరఫరాకు ఆసక్తి ఉన్న సంస్థలు ఆగస్టు 18లోపు తమ దరఖాస్తులు సమర్పించాలి. అనంతరం ఆర్బీఐ అర్హతలను పరిశీలించి సరఫరాదారులను ఎంపిక చేయనుంది.
కఠినమైన భద్రతా నిబంధనలు
ఈ టెండర్లో ఆర్బీఐ కఠినమైన షరతులను విధించింది.
చైనా లేదా పాకిస్తాన్లో వ్యాపార కార్యకలాపాలు ఉన్న సంస్థలు భారత ప్రాజెక్ట్ను పూర్తిగా వేరుగా నిర్వహించాలని స్పష్టం చేసింది.
అలాగే:
- చైనా, పాకిస్తాన్ నుంచి ముడిసరుకు తీసుకోకూడదు.
- గతంలో అక్కడ పనిచేసిన సిబ్బందిని ఈ ప్రాజెక్టులో నియమించకూడదు.
- భారత భూ సరిహద్దు దేశాలకు చెందిన సంస్థలు తప్పనిసరిగా DPIIT వద్ద రిజిస్ట్రేషన్ కలిగి ఉండాలి.
- కనీసం మూడు సంవత్సరాల పాటు ఏదైనా కేంద్ర బ్యాంకుకు పాలిమర్ నోట్ షీట్లు సరఫరా చేసిన అనుభవం ఉండాలి.
జంతువుల కొవ్వు, DNA ఉండకూడదు
సరఫరా చేసే పాలిమర్ షీట్లలో జంతువుల కొవ్వు (Animal Tallow) లేదా ఎలాంటి DNA అవశేషాలు ఉండకూడదని ఆర్బీఐ స్పష్టం చేసింది. దీనికి సంబంధించి ధృవీకరణ పత్రాలను కూడా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
ఆర్బీఐ గవర్నర్ ఏమన్నారు?
ఇటీవల జరిగిన ద్రవ్యోల్బణ విధాన సమావేశం తర్వాత ఆర్బీఐ గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా మాట్లాడుతూ, పాలిమర్ నోట్ల ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం పరిశీలనలో ఉందన్నారు.
దీని వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు, వ్యయాలు, అమలు సాధ్యత వంటి అంశాలను పూర్తిగా అధ్యయనం చేసిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం తీసుకుంటామని వివరించారు.
ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల్లో ఇప్పటికే వినియోగం
1988లో ఆస్ట్రేలియా ప్రపంచంలో తొలిసారిగా ప్లాస్టిక్ కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 50కు పైగా దేశాలు పాలిమర్ నోట్లను ఉపయోగిస్తున్నాయి.
కెనడా, యూకే, న్యూజిలాండ్, సింగపూర్, మలేషియా, రొమేనియా, వియత్నాం వంటి దేశాల్లో కూడా ఇవి చలామణీలో ఉన్నాయి.
ప్లాస్టిక్ నోట్ల ప్రయోజనాలు
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం పాలిమర్ నోట్లు సాధారణ కాగితపు నోట్లతో పోలిస్తే ఎక్కువ కాలం మన్నుతాయి. నీటికి సులభంగా పాడవు. చిరిగే అవకాశాలు కూడా తక్కువగా ఉంటాయి.
అత్యాధునిక భద్రతా ఫీచర్ల వల్ల నకిలీ నోట్ల తయారీని అడ్డుకోవచ్చు. దీంతో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా రక్షణ లభిస్తుంది.
ఇవి ఎక్కువకాలం ఉపయోగించుకునే వీలుండటంతో తరచుగా కొత్త నోట్లు ముద్రించాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. ఫలితంగా దీర్ఘకాలంలో ముద్రణ వ్యయం తగ్గే అవకాశం ఉంది. అలాగే కాగిత వినియోగం తగ్గడంతో పర్యావరణానికి కూడా మేలు జరుగుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.