నౌకల రాకపోకలకు ఛార్జీల ప్రతిపాదన

టెహ్రాన్: హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలపై సముద్ర రవాణా ఫీజులు విధించే వ్యవస్థను రెండు నెలల్లో అమలు చేయాలని ఇరాన్ ప్రకటించింది.

అమెరికాతో కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందం తర్వాత ప్రారంభమైన 60 రోజుల చర్చల అనంతరం ఈ విధానాన్ని తీసుకురానున్నట్లు తెలిపింది.

ఈ ఒప్పందాన్ని అమెరికాపై వ్యూహాత్మక విజయంగా ఇరాన్ అభివర్ణించింది. హోర్ముజ్ జలసంధి పూర్తిగా తమ నియంత్రణలోనే ఉందని స్పష్టం చేసింది.

యూరప్ దేశాల ఆధ్వర్యంలో అక్కడ నౌకాదళ భద్రతా మిషన్ చేపడితే అంగీకరించబోమని హెచ్చరించింది.

అమెరికా గురువారం ఇరాన్‌పై విధించిన దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయడంతో ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలక సముద్ర వాణిజ్య మార్గాల్లో ఒకటైన హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా చమురు ట్యాంకర్లు మళ్లీ స్వేచ్ఛగా ప్రయాణించడం ప్రారంభించాయి.

ఇదే సమయంలో దక్షిణ లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్ సైనిక ఉనికిపై మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ, భద్రతా అవసరాలు ఉన్నంతకాలం దక్షిణ లెబనాన్‌లోని భద్రతా మండలాన్ని కొనసాగిస్తామని చెప్పారు.

ప్రస్తుతం ఇజ్రాయెల్ సైన్యం సరిహద్దు ప్రాంతంలో 600 చదరపు కిలోమీటర్లకు పైగా భూభాగాన్ని తమ నియంత్రణలో ఉంచినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు అభివృద్ధి చేసుకోకుండా అడ్డుకోవడం తమ అత్యున్నత జాతీయ లక్ష్యమని నెతన్యాహు మరోసారి స్పష్టం చేశారు.

అయితే లెబనాన్ భౌగోళిక సమగ్రతకు సంబంధించిన ఒప్పంద నిబంధనల ప్రకారం ఇజ్రాయెల్ పూర్తిగా వెనక్కి వెళ్లాల్సిందేనని ఇరాన్ వాదిస్తోంది.

ఈ విషయంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ జోక్యం చేసుకోవాలని టెహ్రాన్ ఒత్తిడి పెంచుతోంది.

ఒప్పందం తర్వాత గల్ఫ్ దేశాల ఆందోళన

“లెబనాన్, హిజ్బుల్లా, ఇజ్రాయెల్ సహా అన్ని రంగాల్లో పూర్తి కాల్పుల విరమణ అమలవుతుందని అమెరికా ఆశిస్తోంది” అని ట్రంప్ గురువారం తెలిపారు.

ట్రూత్ సోషల్‌లో చేసిన పోస్టులో మధ్యప్రాచ్యంలోని అన్ని పక్షాలు తమ హామీలను నిలబెట్టుకోవాలని, చర్చలు సాఫీగా కొనసాగేందుకు సహకరించాలని ట్రంప్ కోరారు.

ఇరాన్ అధికారులు వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, దేశ అత్యున్నత నాయకుడు అయతొల్లా మొజ్తబా ఖమేనీ ఈ ఒప్పందానికి ఆమోదం తెలిపారు. ట్రంప్ ప్రభుత్వంతో ప్రత్యక్ష చర్చలకు కూడా ఆయన గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చినట్లు సమాచారం.

ఇరాన్‌తో దౌత్యపరమైన పురోగతి సాధించినప్పటికీ, దక్షిణ లెబనాన్‌లో హింస కొనసాగుతోంది. గురువారం ఇజ్రాయెల్ డ్రోన్ దాడులు, ఫిరంగి దాడులు జరిగినట్లు సమాచారం.

హిజ్బుల్లా కూడా ఇటీవల కఫర్ టెబ్నిట్-అలి అల్ తాహెర్ ప్రాంతంలో ఇజ్రాయెల్ దళాలపై వరుస దాడులు నిర్వహించినట్లు ప్రకటించింది.

ఈ ఒప్పందంపై ఇజ్రాయెల్ రాజకీయ వర్గాలు, మీడియా నుంచి విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక విశ్లేషణలో దీనిని “అమెరికా అధ్యక్షుడి బలహీనత వల్ల వచ్చిన ఓటమి”గా అభివర్ణించారు.

అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ మాత్రం ట్రంప్‌కు మద్దతుగా నిలిచారు. ట్రంప్ ఇప్పటికీ ఇజ్రాయెల్‌కు అత్యంత బలమైన మిత్రుడేనని, ఆయనపై విమర్శలు చేయడం సరికాదని అన్నారు.

ఇదిలా ఉండగా, స్విట్జర్లాండ్‌లో జరగాల్సిన ఒప్పంద సంతకాల కార్యక్రమం రద్దైంది. ట్రంప్, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ ఇప్పటికే ఇంగ్లీష్, ఫార్సీ భాషల్లో పత్రంపై సంతకాలు చేసినప్పటికీ కార్యక్రమం నిలిచిపోయింది.

చర్చల్లో మధ్యవర్తిత్వం చేసిన పాకిస్థాన్ ప్రధానమంత్రి షెహ్‌బాజ్ షరీఫ్ స్విట్జర్లాండ్ పర్యటన కూడా రద్దైంది.

అయితే అమెరికా, ఇరాన్ అధికారుల మధ్య సాంకేతిక స్థాయి చర్చలు లేక్ లూసెర్న్ సమీపంలోని బుర్గెన్‌స్టాక్ రిసార్ట్‌లో కొనసాగనున్నాయి.

ఒప్పందంలోని 14 అంశాల అమలుపై ఈ చర్చలు జరగనున్నాయి.

ఇందులో ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షల సడలింపు, హోర్ముజ్ జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకల భద్రత వంటి అంశాలు ప్రధానంగా ఉంటాయి.

హోర్ముజ్ జలసంధి భవిష్యత్ నిర్వహణపై ఇంకా విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ మార్గాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించేందుకు ఖర్చు అవసరమని ఇరాన్ ప్రధాన చర్చాకర్త మొహమ్మద్ బాఘేర్ ఘలీబాఫ్ తెలిపారు.

అయితే సౌదీ అరేబియా ఈ ప్రతిపాదనను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది.

యుద్ధానికి ముందు వ్యవస్థ బాగా పనిచేసిందని, భద్రతా లేదా పర్యావరణ సమస్యలు ఏవీ లేవని విదేశాంగ మంత్రి ప్రిన్స్ ఫైసల్ బిన్ ఫర్హాన్ అల్ సౌద్ అన్నారు.

నౌకల రాకపోకలకు ఛార్జీల ప్రతిపాదన

యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. యుద్ధ సమయంలో ఇరాన్ దాడుల వల్ల తమ దేశంలోని పర్యాటక కేంద్రాలు, హోటళ్లు, పౌర మౌలిక సదుపాయాలు దెబ్బతిన్నాయని యూఏఈ అధికారులు తెలిపారు.

అయితే ఈ యుద్ధం వల్ల ఇజ్రాయెల్‌తో తమ రక్షణ సంబంధాలు మరింత బలపడినట్లు పేర్కొన్నారు.

ఇక గల్ఫ్ దేశాలతో సంబంధాల పునరుద్ధరణకు ఇరాన్ ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది. అమెరికా మద్దతుతో ఏర్పాటు చేయనున్న 350 బిలియన్ డాలర్ల పునర్నిర్మాణ నిధికి గల్ఫ్ దేశాల పెట్టుబడులు ఆకర్షించాలని టెహ్రాన్ భావిస్తోంది.

అయితే ఆర్థిక పరిస్థితులు వెంటనే మెరుగుపడవని ఇరాన్ ఆర్థిక మంత్రి సయ్యద్ అలీ మదనిజాదె హెచ్చరించారు.

చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు తొలగినా, యుద్ధం వల్ల ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నట్లు తెలిపారు.