ఒప్పందంపై భిన్నాభిప్రాయాలు
ఆర్థిక ఒత్తిళ్ల మధ్య తెహ్రాన్కు కీలక పరీక్ష
తెహ్రాన్:
అమెరికాతో కుదరబోతున్న అవగాహన ఒప్పందాన్ని (ఎంఓయూ) ఇరాన్ నాయకత్వం వెనుకడుగు కాదు, ప్రతిఘటనతో సాధించిన విజయమని ప్రజలకు వివరించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. అయితే ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఆ వాదనను ప్రజల్లో బలంగా నిలబెట్టడం సులభం కాదని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇటీవల జరిగిన యుద్ధం వల్ల ఇరాన్ తీవ్ర నష్టాన్ని ఎదుర్కొంది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉంది. మరోవైపు వాషింగ్టన్తో ఎలాంటి రాజీని వ్యతిరేకిస్తూ నెలల తరబడి ప్రచారం చేసిన కఠినవాద వర్గాలు కూడా అధికార వ్యవస్థలో ఉన్నాయి.
దేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ ఉన్న కొందరు ఇరానీయులు ఈ సంక్షోభాన్ని దౌత్యానికి అవకాశం కాకుండా పాలనా మార్పుకు అవకాశంగా చూస్తున్నారు. ఇలాంటి విభిన్న రాజకీయ పరిస్థితుల మధ్యే తెహ్రాన్ ఈ ఒప్పందాన్ని సమర్థించాల్సి వస్తోంది.
ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహ్మద్ బాఘర్ ఖలీబాఫ్ ఈ ఒప్పందాన్ని “చివరి విజయానికి దారితీసే పెద్ద అడుగు”గా అభివర్ణించారు.
అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ కూడా ఇది పూర్తిగా అమలైతే ఇరాన్ సమస్యల్లో చాలా వరకు పరిష్కారం లభిస్తుందని, దేశం, మధ్యప్రాచ్యానికి కొత్త దిశను చూపగలదని వ్యాఖ్యానించారు.
‘లొంగలేదు’ అనే వాదన
ఖలీబాఫ్ మద్దతు ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఆయన అధ్యక్షుడు పెజెష్కియన్కు చెందిన మితవాద వర్గానికి చెందిన నాయకుడు కాదు. అందువల్ల ఈ ఒప్పందానికి ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ సహా అధికార వ్యవస్థలోని ప్రభావశీల వర్గాల మద్దతు ఉందనే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.
తెహ్రాన్ వాదన ప్రకారం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ తమ ప్రధాన లక్ష్యాలను సాధించలేకపోయాయి. ఇరాన్ను లొంగదీయలేకపోయాయి. ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చలేకపోయాయి. సైనిక చర్యలతో అణు కార్యక్రమాన్ని నిలిపివేయలేకపోయాయి. హిజ్బొల్లాతో ఉన్న సంబంధాలను తెంచలేకపోయాయి.
దీంతో ఇరాన్ ఇప్పటికీ చర్చల బల్లపై కొనసాగుతోందని, లెబనాన్ అంశం కూడా చర్చల పరిధిలో ఉందని, ఆంక్షల సడలింపుపై చర్చలు సాగుతున్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
కఠినవాదుల విమర్శలు
అయితే ఈ అధికారిక వాదనను అందరూ అంగీకరించడం లేదు. పార్లమెంట్ జాతీయ భద్రతా కమిటీ ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్న ఓ కఠినవాద ఎంపీ ముసాయిదా ఒప్పందాన్ని “ఇరాన్ను అమెరికా వలస దేశంగా మార్చే పత్రం”గా అభివర్ణించినట్లు సమాచారం.
హోర్ముజ్ జలసంధిని మళ్లీ నౌకాయానానికి తెరవొద్దన్న సుప్రీం నాయకుడి ఆదేశాన్ని చర్చల బృందం పట్టించుకోలేదని కూడా ఆయన ఆరోపించారు.
ఈ విమర్శలు వ్యవస్థ బయట నుంచి కాకుండా, భద్రతా వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించే వ్యవస్థలోపల నుంచే రావడం గమనార్హం.
ఇప్పటి వరకు అమెరికాను నమ్మలేమని పార్లమెంట్లో, ప్రభుత్వ అనుకూల మీడియా వేదికల్లో, బహిరంగ సమావేశాల్లో కఠినవాదులు వాదిస్తూ వచ్చారు.
యుద్ధం ప్రారంభానికి ముందు కూడా చర్చలు కొనసాగుతుండగా, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సైనిక చర్యలకు సిద్ధమయ్యాయని వారు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఆర్థిక పరిస్థితులే కీలకం
అయితే ఇటీవల ఈ వర్గాల స్వరం కొంత తగ్గినట్లు కనిపిస్తోంది. ఒప్పంద ప్రక్రియకు అత్యున్నత స్థాయి నుంచి ఆమోదం లభించి ఉండొచ్చని దీనిని కొందరు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించడం వల్ల వచ్చే నష్టాలు, కఠినవాదుల అసంతృప్తిని ఎదుర్కోవడం కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయని అధికార కేంద్రం అంచనా వేసినట్లు కనిపిస్తోంది.
ఈ లెక్కల్లో ఆర్థిక పరిస్థితులే ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. యుద్ధం, ఆంక్షలు, నౌకాయాన పరిమితులు, చమురు మార్కెట్లకు తగ్గిన ప్రాప్యత, విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడి, అధిక ద్రవ్యోల్బణం దేశాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి.
సాధారణ ప్రజలకు ఈ ఒప్పందం విజయం కాదా అన్నది కంటే ధరలు తగ్గుతాయా? మరో యుద్ధ భయం తగ్గుతుందా? అన్నదే ముఖ్యమైన ప్రశ్నగా మారింది.
అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ మాట్లాడుతూ, ఇరాన్కు అమెరికా పన్ను చెల్లింపుదారుల డబ్బు ఇవ్వబోమని, అయితే ఒప్పంద నిబంధనలు పాటించి ఆంక్షలు సడలితే బిలియన్ల డాలర్లకు ప్రాప్యత లభించవచ్చని చెప్పారు.
దీంతో ఈ ఒప్పందాన్ని అమెరికాపై ఆధారపడే చర్యగా కాకుండా పెట్టుబడులు, పునర్నిర్మాణానికి మార్గంగా చూపేందుకు తెహ్రాన్ ప్రయత్నిస్తోంది.
ఇంకా మిగిలిన కీలక అంశాలు
అయితే ఒప్పంద వివరాలు పూర్తిగా బయటకు రాలేదు. శుక్రవారం స్విట్జర్లాండ్లో తదుపరి చర్చలు జరగనున్నాయి.
ఇరాన్ వద్ద ఉన్న సుసంపన్న యురేనియం భవిష్యత్, అనుమతించే సుసంపన్నత స్థాయి, పర్యవేక్షణ విధానం, ఆంక్షల సడలింపు, హోర్ముజ్ జలసంధి, లెబనాన్ అంశాలు ఇంకా చర్చించాల్సి ఉంది.
ఇజ్రాయెల్ వైఖరి కూడా అనిశ్చితంగానే ఉంది. దక్షిణ లెబనాన్ నుంచి సైన్యం వెనక్కి వెళ్లదని ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు స్పష్టం చేశారు. అవసరమైనంత కాలం సైన్యం అక్కడే ఉంటుందని చెప్పారు.
మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ లెబనాన్లో ఇజ్రాయెల్ చర్యలపై బహిరంగంగా అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. అయినప్పటికీ నెతన్యాహుతో తన సంబంధాలు బాగానే ఉన్నాయని చెప్పారు.
తెహ్రాన్ దృష్టిలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ మధ్య కనిపిస్తున్న ఈ భేదాభిప్రాయాలు తమకు అనుకూలంగా మారవచ్చు. అయితే అదే సమయంలో ఒప్పందం స్థిరత్వంపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ప్రజలకు కావాల్సింది ప్రశాంతతే
ఈ పరిణామాలపై స్పందించిన పలువురు ఇరానీయులు మిశ్రమ అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కొందరు మరో ఇజ్రాయెల్ దాడి భయం ఇంకా తొలగలేదని, ఒప్పందంపై పూర్తి నమ్మకం లేదని చెబుతున్నారు.
మరికొందరు యుద్ధం, ద్రవ్యోల్బణం, ఆర్థిక కష్టాలు తప్ప ప్రజలకు ఏ ప్రయోజనం కలిగిందని ప్రశ్నిస్తున్నారు.
అయితే కొందరు ఈ ఒప్పందాన్ని ఇరాన్ విజయంగా అభివర్ణిస్తున్నారు. ఆంక్షల సడలింపు కోసం వేడుకోవడం కాదు, శక్తిని ప్రదర్శించడం వల్లే ఈ స్థితి వచ్చిందని వారు అంటున్నారు.
మరికొందరు మాత్రం మరింత జాగ్రత్తగా స్పందిస్తున్నారు. కనీసం కొంతకాలం ప్రశాంతంగా జీవించేందుకు, తిరిగి పనులకు వెళ్లేందుకు ఈ ఒప్పందం అవకాశం ఇస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఈ ఒప్పందాన్ని విజయంగా ప్రచారం చేస్తోంది. కానీ సాధారణ ప్రజలకు ఫలితం ఒకటే ప్రమాణం. యుద్ధం ఆగుతుందా? ధరలు తగ్గుతాయా? ఆంక్షలు సడలుతాయా? మరో ఉద్రిక్తత లేకుండా దేశం ముందుకు సాగుతుందా? అన్నదే చివరికి కీలకం.