లడఖ్లో భారత్ కీలక అడుగు
సింధు నది జలాల వినియోగంలో భారత్ మరో కీలక అడుగు వేసింది. లడఖ్లో నీటి కొరతను అధిగమించేందుకు కొత్త ప్రాజెక్టును చేపట్టింది.
లేహ్లోని ఉప్షి వద్ద సింధు నదిపై దేశంలోనే తొలి రాక్ చెక్డ్యామ్ను నిర్మించింది.
ఈ చెక్డ్యామ్ను పూర్తిగా సహజ బండరాళ్లతో నిర్మించారు. నిర్మాణంలో సిమెంట్ను ఉపయోగించలేదు.
పెద్ద సహజ రాళ్లను ఉపయోగించి దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
చెక్డ్యామ్ నిర్మాణంతో నది నీటి మట్టం దాదాపు 10 అడుగుల మేర పెరిగింది.
దీంతో పెద్ద మొత్తంలో నీటిని ఒకచోట నిల్వ చేయడం సాధ్యమైంది.
4 కోట్ల లీటర్ల నీటి నిల్వ
కొత్తగా నిర్మించిన రాక్ చెక్డ్యామ్ సుమారు 4 కోట్ల లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేయగలదు. ఈ నీటిని ఇగూ ఫే సాగునీటి కాలువ ద్వారా పొలాలకు తరలించనున్నారు.
దీంతో లడఖ్లో నీటి కొరతతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న రైతులకు ప్రయోజనం కలగనుంది.
ముఖ్యంగా వసంతకాలంలో పంటలు సాగు చేసే రైతులకు ఈ ప్రాజెక్టు ఉపయోగపడనుంది.
నీటి లభ్యత తక్కువగా ఉండటంతో గతంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయం చేయడం రైతులకు కష్టంగా ఉండేది.
కొత్త చెక్డ్యామ్తో ఆ సమస్య కొంతవరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
లోతైన గార్జ్ల కారణంగా ఇబ్బందులు
లడఖ్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సింధు నది లోతైన గార్జ్ల మధ్య తక్కువ స్థాయిలో ప్రవహిస్తుంది.
దీంతో నది నుంచి నీటిని పొలాలకు తీసుకురావడం రైతులకు కష్టంగా ఉండేది.
పంపుల ద్వారా నీటిని పైకి తీసుకెళ్లడం కూడా సులభం కాదు. ముఖ్యంగా వసంతకాలంలో విత్తనాలు వేసే సమయంలో రైతులు నీటి సమస్యను ఎదుర్కొనేవారు.
ఇప్పుడు రాక్ చెక్డ్యామ్ ద్వారా నది నీటి మట్టాన్ని పెంచారు. దీంతో సాగునీటిని కాలువల ద్వారా పొలాలకు తరలించడం సులభం కానుంది.
వ్యవసాయంతో పాటు వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత
ఈ ప్రాజెక్టుకు కేవలం వ్యవసాయ పరమైన ప్రాధాన్యత మాత్రమే లేదని పరిశీలకులు చెబుతున్నారు.
దీనికి వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత కూడా ఉందని భావిస్తున్నారు.
సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని భారత్ ప్రస్తుతం తాత్కాలికంగా రద్దు చేసిన నేపథ్యంలో ఈ నిర్మాణం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో సింధు నది జలాలను స్థానిక అవసరాలకు వినియోగించుకునే మౌలిక వసతులను భారత్ అభివృద్ధి చేస్తోందనే సంకేతంగా దీనిని చూడవచ్చు.
సింధు నది భారత్లోని లడఖ్ ప్రాంతం గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఆ తర్వాత పాకిస్థాన్ వైపు వెళ్తుంది.
దీంతో సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో నీటి నిల్వ, సాగునీటి వసతుల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది.
మరో 36 చెక్డ్యామ్లకు ప్రతిపాదన
లడఖ్ పరిపాలన మరిన్ని చెక్డ్యామ్ల నిర్మాణంపై దృష్టి పెట్టింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో పనులు ఇప్పటికే ప్రారంభమయ్యాయి. మరికొన్ని ప్రాజెక్టులు ప్రణాళిక దశలో ఉన్నాయి.
లడఖ్లో మొత్తం 36 చెక్డ్యామ్ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణానికి కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖకు ప్రతిపాదన పంపారు.
ఈ ప్రతిపాదనలో లేహ్ ప్రాంతంలో 7 హిమాలయన్ రాక్ చెక్డ్యామ్లు నిర్మించాలని సూచించారు. కార్గిల్ ప్రాంతంలో మరో 29 చెక్డ్యామ్లను నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు.
ఈ ప్రాజెక్టుల అంచనా వ్యయం రూ.56 కోట్లకు పైగా ఉండనుంది.
లడఖ్లో నీటి భద్రతకు ఊతం
ఈ 36 ప్రాజెక్టులు పూర్తయితే లడఖ్లో నీటి లభ్యత పెరిగే అవకాశం ఉంది. సాగు విస్తీర్ణం కూడా పెరగవచ్చు.
సరిహద్దు గ్రామాల్లో నీటి సమస్య కొంతవరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. వ్యవసాయంపై ఆధారపడే కుటుంబాలకు కూడా ప్రయోజనం కలగనుంది.
సహజ రాళ్లతో నిర్మించిన తొలి రాక్ చెక్డ్యామ్ తక్కువ ఖర్చుతో స్థానిక నీటి వనరులను ఉపయోగించుకునే ప్రయత్నానికి నాంది పలికింది.
భవిష్యత్తులో మరిన్ని చెక్డ్యామ్లు నిర్మిస్తే లడఖ్లో నీటి మౌలిక వసతులు మరింత బలోపేతం కానున్నాయి. వ్యవసాయానికి అవసరమైన నీటి లభ్యత కూడా మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది.