తెలంగాణలో కరవు తీవ్రత.. 365 మండలాలపై ప్రభావం
తెలంగాణలో కరవు పరిస్థితులు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. నైరుతి రుతుపవనాల వైఫల్యం, వర్షాభావ పరిస్థితుల కారణంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కరవుపై కీలక ప్రకటన చేసింది.
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మొత్తం 365 మండలాలు కరవు ప్రభావానికి గురయ్యాయి. ఇందులో 111 మండలాలను తీవ్ర కరవు ప్రాంతాలుగా, మరో 254 మండలాలను మధ్యస్త కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా వర్గీకరించింది.
ఈ మేరకు ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్ జజు అధికారిక ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.
వర్షాలు సరిగా కురవకపోవడం, భూగర్భ జలాలు తగ్గిపోవడం, వ్యవసాయంపై ప్రభావం పెరగడంతో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
ప్రస్తుత ఖరీఫ్ 2026 సీజన్‌లో రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. సాగుకు అవసరమైన నీరు అందకపోవడంతో పంటల విస్తీర్ణం తగ్గింది.
ఈ నేపథ్యంలో బాధిత రైతులకు సహాయం అందించేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు ప్రారంభించింది.
సాధారణం కంటే 17 శాతం తక్కువ వర్షపాతం
ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో తెలంగాణలో సాధారణం కంటే 17 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. ఎల్ నినో ప్రభావం కూడా వర్షాభావ పరిస్థితులను మరింత తీవ్రం చేసిందని ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
వాతావరణ శాఖ డేటా ప్రకారం, రాష్ట్రంలో సాధారణంగా 740.6 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదు కావాలి.
అయితే ఈ ఏడాది కేవలం 615.5 మి.మీ. వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది.
రాష్ట్రంలోని మొత్తం 33 జిల్లాల్లో 18 జిల్లాలు తీవ్ర వర్షపాత లోటును ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీంతో పంటల సాగు, తాగునీటి సరఫరా, సాగునీటి లభ్యతపై ప్రభావం పడింది.
వర్షాలు లేకపోవడంతో భూగర్భ జలాలు కూడా తగ్గిపోయాయి. బోర్లు, ఇతర నీటి వనరులపై ఆధారపడే రైతులకు ఇబ్బందులు పెరిగాయి. పంటలకు సరిపడా నీరు అందకపోవడంతో సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా తగ్గింది.
ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణం తగ్గుదల
వర్షాభావ పరిస్థితులు వ్యవసాయ రంగంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. గతంలో 139.28 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైన పంటలు ప్రస్తుతం 126.06 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గాయి.
దీంతో రైతులు ప్రత్యామ్నాయ పంటల వైపు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి కొరత కారణంగా సాగు పనులు ముందుకు సాగడం లేదు.
ముఖ్యంగా వరి సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా తగ్గింది. గతంలో 69.19 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగు జరగగా, ప్రస్తుతం అది 57.00 లక్షల ఎకరాలకు పడిపోయింది. అంటే వరి సాగులో 18 శాతం తగ్గుదల నమోదైంది.
సరైన సమయంలో వర్షాలు కురవకపోవడం, నీటి వనరుల్లో నిల్వలు తగ్గడం రైతులపై అదనపు భారాన్ని మోపుతున్నాయి. ఖరీఫ్ సీజన్‌లో పంటల ఉత్పత్తిపై కూడా ఈ పరిస్థితులు ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
జలాశయాల్లో తగ్గిన నీటి నిల్వలు
తెలంగాణలోని ప్రధాన జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గడం మరో సమస్యగా మారింది. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన జలాశయాల మొత్తం నీటి నిల్వ సామర్థ్యం 585 టీఎంసీలు. అయితే ప్రస్తుతం నిల్వలు 179.63 టీఎంసీలకు పడిపోయాయి.
నీటి నిల్వలు తగ్గడంతో తాగునీటి సరఫరా, వ్యవసాయానికి అవసరమైన నీరు, విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ఒత్తిడి పెరిగింది.
వర్షాలు తక్కువగా కురవడం వల్ల జలాశయాలకు వచ్చే నీటి ప్రవాహాలు కూడా ప్రభావితమయ్యాయి.
రాబోయే రోజుల్లో నీటి వినియోగాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించడం కీలకంగా మారింది. ముఖ్యంగా కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు తాగునీరు అందించడం, రైతులకు సాగునీటి సమస్యలు తలెత్తకుండా చూడడం ప్రభుత్వానికి ప్రధాన సవాలుగా మారింది.
ఏ జిల్లాల్లో కరవు తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంది?
రాష్ట్రంలోని పలు జిల్లాల్లో కరవు ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. అందుబాటులో ఉన్న వివరాల ప్రకారం, నల్గొండ, సంగారెడ్డి జిల్లాల్లో అత్యధికంగా 28 మండలాలు కరవు బారిన పడ్డాయి.
ఖమ్మం జిల్లాలో 17 మండలాలు, సూర్యాపేట జిల్లాలో 23 మండలాలు, ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో 20 మండలాలు తీవ్ర కరవు మండలాల జాబితాలో ఉన్నాయి.
జోగులాంబ గద్వాల్ జిల్లాలో 13 మండలాలు, నారాయణపేటలో 13 మండలాలు, నాగర్‌కర్నూల్‌లో 13 మండలాలు కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. వనపర్తి జిల్లాలో 11 మండలాలు తీవ్ర కరవును ఎదుర్కొంటున్నాయి.
కరవు మండలాల ఎంపికలో జాతీయ కరవు నిర్వహణ మార్గదర్శకాలను అనుసరించారు. వివిధ ప్రమాణాలు, శాస్త్రీయ అంచనాల ఆధారంగా ప్రభావిత ప్రాంతాలను గుర్తించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.
కేంద్రం నుంచి రూ. 20,000 కోట్ల సహాయం కోరిన తెలంగాణ
కరవు పరిస్థితులపై తెలంగాణ శాసనసభలోనూ చర్చ జరిగింది. ఈ సమస్యను ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి ప్రత్యేక ఆర్థిక సహాయం అవసరమని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఈ మేరకు శాసనసభలో ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేసి కేంద్రం నుంచి రూ. 20,000 కోట్ల ప్రత్యేక సహాయాన్ని కోరింది.
కరవు ప్రభావిత రైతులకు అండగా నిలవడం, వ్యవసాయ రంగాన్ని తిరిగి గాడిలో పెట్టడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడం ఈ సహాయం ద్వారా సాధ్యమవుతుందని రాష్ట్రం ఆశిస్తోంది.
రైతులకు ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీ.. రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణ
కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో సహాయక చర్యలను వేగవంతం చేయాలని ప్రభుత్వం జిల్లా కలెక్టర్లను ఆదేశించింది. బాధిత రైతులకు నేరుగా ప్రయోజనాలు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని స్పష్టం చేసింది.
ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీలను డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) విధానంలో రైతుల ఖాతాల్లో జమ చేసేలా చర్యలు చేపట్టాలని సూచించింది. దీనివల్ల అర్హులైన రైతులకు ఆర్థిక సహాయం నేరుగా అందే అవకాశం ఉంటుంది.
అలాగే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మార్గదర్శకాల ప్రకారం వ్యవసాయ రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించింది.
పంట నష్టాలు, ఆదాయం తగ్గడం వల్ల రైతులపై పడే ఆర్థిక ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకు ఈ చర్యలు ఉపయోగపడవచ్చు.
తాగునీరు, పశువుల దాణా, ఉపాధి పనులపై దృష్టి
కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు తాగునీరు అందించడం కూడా ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యాల్లో ఒకటిగా ఉంది. నీటి కొరత ఉన్న గ్రామాల్లో సరఫరా వ్యవస్థను పర్యవేక్షించాలని అధికారులకు సూచించింది.
పశువులకు అవసరమైన దాణా అందించే చర్యలు చేపట్టాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. నీటి కొరతతో పాటు పశువుల పోషణ సమస్యలు తలెత్తకుండా చూడాలని స్పష్టం చేసింది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలను పెంచేందుకు ఉపాధి హామీ పనులను విస్తరించడంపైనా ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టింది.
కరవు కారణంగా వ్యవసాయ పనులు తగ్గిన ప్రాంతాల్లో గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఆదాయ వనరులు కల్పించడం ఈ చర్యల లక్ష్యం.
ఆరు నెలల పాటు కరవు నోటిఫికేషన్ అమలు
రాష్ట్రంలో ప్రకటించిన కరవు నోటిఫికేషన్ ఆరు నెలల పాటు అమల్లో ఉంటుందని రాష్ట్ర కరవు మానిటరింగ్ సెల్ వెల్లడించింది.
ఈ కాలంలో కరవు పరిస్థితులను నిరంతరం పర్యవేక్షించడం, సహాయక చర్యలను సమీక్షించడం, అవసరమైన ప్రాంతాలకు సహాయం అందించడం కీలకంగా మారనుంది.
మొత్తంగా, తెలంగాణలో 365 మండలాలు కరవు ప్రభావానికి గురవడం వ్యవసాయ రంగానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది.
తక్కువ వర్షపాతం, తగ్గిన సాగు విస్తీర్ణం, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వల కొరత రైతులతో పాటు గ్రామీణ ప్రజలపైనా ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం ప్రకటించిన సహాయక చర్యలు ఎంత వేగంగా అమలవుతాయి, బాధిత రైతులకు ఆర్థిక సహాయం ఎంత త్వరగా అందుతుంది అన్నది కీలకం కానుంది.